İzmir’de gazlı söndürme talebi iki ayrı dünyadan geliyor. Aliağa hattındaki rafineri, petrokimya ve enerji tesislerinde korunan hacimler büyük ve çoğu zaman patlayıcı ortam sınıflandırması yapılmış bölgelerin hemen yanında. Çiğli, Kemalpaşa ve Torbalı hattında ise elektronik üretim, otomasyon odaları ve depo yönetim sistemleri öne çıkıyor.
Aliağa hattı: büyük hacim ve komşuluk sorunu
Rafineri, petrokimya ve enerji tesislerinde gazlı söndürmenin kurulduğu yer üretim sahası değildir; kontrol odaları, şalt ve trafo hacimleri, kablo galerileri ve otomasyon kabinleridir. Bu mahaller çoğu zaman patlayıcı ortam sınıflandırması yapılmış bölgelerin komşusudur ve asıl mesele burada başlar: korunacak hacim sınıflandırma dışında olsa bile, ona açılan kapı, kablo geçişi ve havalandırma bağlantısı komşu bölgenin gereklerine göre ele alınmalıdır.
Pratikte bu üç kararı zorunlu kılar: geçişlerin sızdırmazlığı, boşalma anında havalandırmanın hangi mantıkla durdurulacağı ve tetikleme donanımının bulunduğu noktanın sınıfı. Patlayıcı ortamda algılama tarafını exproof yangın algılama sayfasında ayrıca ele aldık.
İnert gaz mı temiz gaz mı? Kararı hacim değil, alan verir
Büyük hacimlerde inert gazlar (argon, azot ve karışımları) ilk bakışta ekonomik görünür. Ancak yüksek basınçta depolandıkları için tüp sayısı artar; 30-40 tüplük bir banka için ayrılacak oda, boru güzergâhının uzunluğu ve mesnet düzeni tasarımın belirleyicisi hâline gelir. Kimyasal temiz gazlar daha az yer kaplar, buna karşılık hacim büyüdükçe maliyeti hızla yükselir.
Keşifte sorduğumuz sıra şudur: korunacak net hacim ne, tüp odası için ayrılabilecek alan ne kadar, boru güzergâhı ne kadar uzun ve mahalin bütünlüğü ne durumda? Bu dördü netleşmeden gaz seçimi yapmak, sonradan “tüpler sığmadı” konuşmasına gider.
Çiğli–Torbalı: elektronik üretimde erken karar
Elektronik ve hassas üretim tesislerinde yangının maliyeti alevden çok dumandır; kart üzerindeki iletken kalıntı, görünür hasar olmadan üretimi durdurur. Bu tesislerde gazlı söndürme çoğunlukla hava örneklemeli (aspirasyonlu) algılamayla birlikte kurgulanır: algılama çok erken uyarı verir, boşaltma kararı da buna göre kademelenir.
Burada dikkat edilecek nokta, iki sistemin ayrı ayrı doğru ama birlikte yanlış kurulabilmesidir. Örnekleme borusunun geçtiği güzergâh mahalin bütünlüğünü bozuyorsa, algılama kazandırdığı zamanı söndürmenin kaybettiği gazla geri verir. Boru geçişleri de yalıtım konusudur.
Depo hattında otomasyon odası
Kemalpaşa ve Torbalı’daki büyük depolarda gazlı söndürmenin yeri depo hacmi değil — orası sprinkler işidir — depo yönetim sisteminin sunucu ve pano odasıdır. Bu odalar çoğu zaman depo içinde, ara katta ve sonradan kurulmuş olur; duvarları hafif bölme, tavanı açık, kablo geçişleri yalıtılmamıştır. Door fan testi bu odalarda neredeyse her zaman ilk turda kalır.
Çözüm gaz miktarını artırmak değil, mahali kapatmaktır: geçişlerin yalıtılması, kapının kendiliğinden kapanır hâle getirilmesi ve tavanın döşemeye kadar kapatılması. Bunlar yapılmadan eklenen her kilo gaz, kaçan gazdır.
Bakım ve dolum: Ege turu
Hangi kalemlerin bakıma girdiğini ayrı bir sayfada yazdık; İzmir tarafında belirleyici olan takvim. Şubemiz yok, planlı işler Ege turunda gruplanıyor ve tarih önceden veriliyor. Tüpler dolum ve gövde testi için belgeli tesise gidiyor, kesinti kısalsın diye sıra sıra gönderiliyor.
İzmir tesisiniz için sistem karşılaştırmasını gaz aileleri ve tasarım, hava örneklemeli algılama sayfalarında bulabilirsiniz.
İzmir işleri Ege turuna bağlanıyor, takvim 1-2 hafta önceden veriliyor. Teklif için bize ulaşmanın iki yolu: İzmir için iletişim sayfası ya da 0312 385 15 66. İzmir ziyaretleri bölge turuna bağlanıyor.
Sık Sorulan Sorular
Mahalimiz ATEX bölgesinin yanında; sistem nasıl kurulur?
Korunacak hacim sınıflandırma dışında olsa bile ona açılan kapı, kablo geçişi ve havalandırma bağlantısı komşu bölgenin gereklerine göre ele alınır. Tetikleme donanımının bulunduğu noktanın sınıfı ayrıca değerlendirilir. Bu üç karar projede yazılı olmalıdır.
Büyük hacimde inert gaz her zaman daha mı ucuz?
Hayır. İnert gaz yüksek basınçta depolandığı için tüp sayısı ve tüp odası alanı büyür, boru hesabı kritikleşir. Ayrılabilecek alan yetmiyorsa temiz gaz daha uygulanabilir olur. Karar hacim, alan ve güzergâh birlikte değerlendirilerek verilir.
Aspirasyonlu algılama ile gazlı sistemi birlikte kurabilir miyiz?
Evet, elektronik ve hassas üretimde yaygın bir kurgudur; algılama erken uyarı verir, boşaltma kademeli hâle gelir. Dikkat edilecek nokta örnekleme borusunun mahal bütünlüğünü bozmamasıdır — boru geçişleri de yalıtılmalıdır.
Depo içindeki sunucu odamız door fan testinden geçmedi, ne yapmalıyız?
Gaz miktarını artırmak çözüm değildir. Önce kaçak yolları kapatılır: kablo geçişlerinin yalıtımı, kapının kendiliğinden kapanması ve hafif bölmenin döşemeye kadar yükseltilmesi. Ardından test tekrarlanır.