Gaz algılama sistemi seçimi: hangi gaz, hangi sensör, nereye monte edilir?
Gaz algılamada üç ayrı tehlike vardır ve üçü ayrı ölçüm mantığı ister: patlama riski taşıyan yanıcı gazlar (doğalgaz, LPG, hidrojen), az miktarda bile zehirleyen gazlar (karbonmonoksit, hidrojen sülfür, amonyak) ve oksijen seviyesinin düşmesi. "Gaz dedektörü" denince tek bir cihaz anlaşılmamalıdır; hangi gazı, hangi eşikte, nerede ölçtüğünüz sistemin tamamını belirler.
Adresli Gaz Algılama
Sabit Gaz Dedektörleri
Adresli Gaz Algılama
Sabit Gaz Dedektörleri
Portatif Gaz Dedektörleri
Portatif Gaz Dedektörleri
Gaz Alarm Paneli
Gaz Alarm Paneli
Gaz Alarm Paneli
Sabit Gaz Dedektörleri
Sabit Gaz Dedektörleri
Sabit Gaz Dedektörleri
Sabit Gaz Dedektörleri
Sabit Gaz Dedektörleri
Sabit Gaz Dedektörleri
Sabit Gaz Dedektörleri
Sabit Gaz Dedektörleri
Gaz Algılama Aksesuarları
Gaz Algılama Aksesuarları
Gaz Algılama Aksesuarları
Diğer Ekipmanlar
Adresli Gaz Algılama
Adresli Gaz Algılama
Adresli Gaz Algılama
Adresli Gaz Algılama
Konvansiyonel Gaz Dedektörleri
Portatif Gaz Dedektörleri
Portatif Gaz Dedektörleri
Diğer Ekipmanlar
Adresli Gaz Algılama
Adresli Gaz Algılama
Sabit Gaz Dedektörleri
Sabit Gaz Dedektörleri
Sabit Gaz Dedektörleri
Sabit Gaz Dedektörleri
Adresli Gaz Algılama
Sabit Gaz Dedektörleri
Kalibrasyon Test Tüpü
Kontrol Panelleri
Kontrol Panelleri
Kontrol Panelleri
Kontrol Panelleri
Kalibrasyon Test Tüpü
Kontrol Panelleri
Portatif Gaz Dedektörleri
Adresli Gaz Algılama
Adresli Gaz Algılama
Adresli Gaz Algılama
Adresli Gaz Algılama
Adresli Gaz Algılama
Konvansiyonel Gaz Dedektörleri
Konvansiyonel Gaz Dedektörleri
Adresli Gaz Algılama
Konvansiyonel Gaz Dedektörleri
Konvansiyonel Gaz Dedektörleri
Adresli Gaz AlgılamaSeçim rehberi ve sık sorulanlar
Sensör teknolojileri ve kullanım yerleri
| Sensör | Ölçtüğü | Güçlü yönü | Sınırı |
|---|---|---|---|
| Katalitik (pellistor) | Yanıcı gaz (% LEL) | Geniş yanıcı gaz yelpazesi, ekonomik | Oksijen ister; silikon ve kurşun buharı sensörü zehirler |
| Kızılötesi (IR) | Yanıcı gaz, CO₂ | Zehirlenmez, oksijensiz ortamda çalışır, uzun ömür | Hidrojeni göremez; ilk yatırımı yüksek |
| Elektrokimyasal | Zehirli gaz (ppm), oksijen | Düşük derişimde yüksek hassasiyet | Ömrü sınırlı (tipik 2–3 yıl), sıcaklıktan etkilenir |
| Yarı iletken (MOS) | Yanıcı ve bazı zehirli gazlar | Ucuz, dayanıklı | Seçiciliği zayıf — başka buharlarla yanılabilir |
| Foto-iyonizasyon (PID) | Uçucu organik bileşikler (VOC) | Çok düşük derişimleri görür | Nem ve toza duyarlı, özel uygulama |
Dedektör nereye monte edilir? Gazın yoğunluğu belirler
Sahada gördüğümüz en yaygın hata, bütün dedektörlerin aynı yükseklikte takılmasıdır. Gaz havadan hafifse yukarı çıkar, ağırsa tabana çöker; yanlış yükseklikteki dedektör kaçağı hiç görmeyebilir.
| Gaz | Havaya göre | Montaj yüksekliği | Tipik yer |
|---|---|---|---|
| Doğalgaz (metan) | Hafif — yükselir | Tavana yakın, 30 cm altı | Kazan dairesi, mutfak, ısı merkezi |
| LPG (propan/bütan) | Ağır — çöker | Zemine yakın, 30 cm üstü | LPG’li mutfak, depo, dolum alanı |
| Karbonmonoksit (CO) | Havaya yakın | Nefes seviyesi, 1,5 m civarı | Kapalı otopark, jeneratör odası, garaj |
| Hidrojen (H₂) | Çok hafif — hızla yükselir | Tavanda, çukur oluşan noktalarda | Akü şarj odası, UPS odası |
| Amonyak (NH₃) | Hafif | Tavana yakın | Soğuk hava tesisi, makine dairesi |
| Hidrojen sülfür (H₂S) | Ağır — çöker | Zemine yakın | Atık su, arıtma, kuyu ve rögar |
Projelendirirken bakılan noktalar
- Eşik değerleri iki kademeli kurulur: yanıcı gazda genellikle %20 LEL’de uyarı, %40 LEL’de alarm ve müdahale. Zehirli gazda eşikler maruz kalma sınırlarına göre ppm cinsinden belirlenir.
- Alarm yalnızca sesli uyarı vermemeli, bir eylemi tetiklemelidir: solenoid vana ile gaz girişinin kesilmesi, fanın devreye girmesi, gerekiyorsa ilgili elektriğin kesilmesi. Yalnız korna çalan sistem yarım sistemdir.
- Kapalı otoparkta CO algılama, jet fan/havalandırma kontrolüyle birlikte çalışır; fanı sürekli çalıştırmak yerine gaz seviyesine göre çalıştırmak enerji tüketimini belirgin düşürür. LPG’li araç riski olan otoparklarda ayrıca zemin seviyesinde LPG dedektörü konur.
- Patlayıcı ortam sınıfına giren bölgelerde (dolum, boya kabini, akü odası) dedektör ve kablolamanın Ex-proof/ATEX uygunluğu zorunludur; standart cihaz o bölgede kullanılamaz.
- Kalibrasyon isteğe bağlı bir bakım değildir: sensörler zamanla kayar. Üretici genellikle 6–12 ayda bir gaz ile kalibrasyon ister. Kalibrasyonu yapılmayan bir dedektör, çalışıyor görünürken kaçağı kaçırabilir.
- Sensörlerin ömrü sonludur (elektrokimyasalda tipik 2–3 yıl). Sistem devreye alınırken sensör değişim takvimi de planlanmalı, bakım sözleşmesine yazılmalıdır.
- Merkezî panelli (adresli/analog) kurulum, dedektör başına bağımsız cihazlara göre hangi noktanın alarm verdiğini gösterir; büyük tesiste müdahale süresini kısaltan fark budur.
Marketlerde satılan prize takılan gaz alarmları, tek bir mutfakta kaçağı duyurmak için tasarlanmıştır: kalibre edilmez, merkezî bir panele bağlanmaz, vana kesme veya fan tetikleme yapmaz ve bir arıza durumunda bunu kimseye bildirmez. Kazan dairesi, ticari mutfak, otopark, akü odası ve endüstriyel tesislerde aranan şey kalibre edilebilen, arıza durumunu bildiren ve bir eylemi tetikleyen sistemlerdir. İki ürünü fiyat üzerinden karşılaştırmak, farklı işleri karşılaştırmak olur.
Sık sorulanlar
Doğalgaz dedektörünü mutfağın neresine takmalıyım?
Doğalgaz havadan hafif olduğu için tavana yakın, tavandan yaklaşık 30 cm aşağıda ve olası kaçak noktasına (kombi, ocak, sayaç) yatayda 1–4 m mesafede olmalıdır. Doğrudan ocağın üstüne veya havalandırma menfezinin önüne takmak yanlıştır: biri pişirme buharıyla boşuna alarm verdirir, diğeri gazı dedektöre hiç uğratmadan dışarı atar.
Tek bir dedektör hem doğalgaz hem karbonmonoksit algılar mı?
Bazı çok sensörlü cihazlar algılar, ancak burada bir tuzak vardır: doğalgaz tavana, karbonmonoksit ise nefes seviyesine yakın ölçülmelidir. Tek bir cihazı iki iş için tek yükseklikte kullanmak, iki ölçümden birini zayıflatır. Riskin ikisi de gerçekse ayrı yüksekliklerde iki dedektör doğru çözümdür.
Kalibrasyon ne sıklıkla yapılmalı, kendim yapabilir miyim?
Üretici talimatına göre genellikle 6–12 ayda birdir; riskli tesislerde daha sık istenebilir. Kalibrasyon, bilinen derişimde sertifikalı test gazı ve uygun başlık gerektirir, gözle veya butonla yapılamaz. ASPEK olarak kalibrasyonu belgeleyerek yapıyoruz — periyodik kontrolde bu belge sorulur.
Alarm çaldı ama ortada gaz kokusu yok, sistem bozuk mu?
Şart değil. Karbonmonoksit kokusuzdur; koku almamanız gaz olmadığı anlamına gelmez. Ayrıca bazı sensörler temizlik maddesi, boya ve sprey buharıyla yanılabilir. Doğru davranış, alarmı yok saymak yerine ortamı havalandırmak ve sistemi kontrol ettirmektir; yanılma tekrarlıyorsa sensör tipi o ortam için yanlış seçilmiş olabilir.
Mevcut sistemime dedektör ekleyebilir miyiz?
Panelin kanal/adres kapasitesi ve besleme gücü uygunsa evet. Keşifte panel modeli, hat uzunluğu ve kablo kesiti kontrol edilir; kapasite dolmuşsa genişletme kartı veya ikinci panel gerekebilir.