Yangın algılama sistemi, bakımı en çok ihmal edilen sistemdir; çünkü bozulduğunda sessizce bozulur. Kapalı bir bölge, kirlenmiş bir dedektör ya da bitmiş bir akü hiçbir gösterge yakmadan koruma seviyesini düşürür. BYKHY Madde 84, bu sistemlerin bina sahibi ve yöneticisinin sorumluluğu altında ilgili standardın gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulmasını hükme bağlar.
Adresli ve konvansiyonel yangın algılama ve alarm sistemlerinde periyodik kontrol, fonksiyon testi, arıza giderme ve revizyon hizmeti veriyoruz. Ankara merkezliyiz, Türkiye geneline hizmet veriyoruz.
Bakım Kapsamında Neler Yapılır?
Yangın kontrol paneli
- Arıza, devre dışı ve alarm kayıtlarının olay hafızasından okunması; tekrar eden arızaların kök nedenine bakılması
- Devre dışı (isolate / disable) bırakılmış bölge, cihaz ve çıkışların tespiti — bakımın en kritik maddesidir
- Çevrim (loop) hat direnci, ekran ve tuş takımı, yazıcı ve olay kaydı işlevlerinin kontrolü
- Tekrarlayıcı panel ve grafik yazılımıyla haberleşmenin doğrulanması
Besleme ve yedekleme
- Şebeke beslemesi kesilerek aküye geçişin denenmesi ve yük altında süre davranışının izlenmesi
- Akü gerilimi, iç direnç ve üretim tarihi kontrolü; ömrünü doldurmuş akülerin değişimi
- Şarj devresi ve besleme kaynağı çıkış değerlerinin ölçülmesi
Saha cihazları
- Duman dedektörlerinin uygun test aerosolüyle gerçek tetikleme testi, kirlenme/analog değer okunması ve gerekiyorsa odacık temizliği
- Isı dedektörlerinin ısıl test cihazıyla denenmesi
- Yangın ihbar butonlarının test anahtarıyla çalıştırılması
- Beam (ışın) dedektörlerinde hizalama, kirlilik telafisi ve engel kontrolü
- Siren ve flaşörlerin sesli/ışıklı çalışma kontrolü, ses seviyesinin mahalde yeterliliği
- Adresli sistemlerde cihazların panelde doğru adres ve doğru mahal adıyla görünmesi
Entegrasyon ve aksiyon zinciri
Bu başlık, bakım şartnamelerinde en çok atlanan ve sahada en çok arıza çıkan yerdir. Panelin alarm üretmesi tek başına yeterli değildir; alarmın tetiklemesi gereken her aksiyonun ayrı ayrı denenmesi gerekir:
- Yangın damperlerinin kapanması, duman tahliye ve basınçlandırma fanlarının devreye girmesi
- Asansörlerin tahliye katına inip kapılarını açması
- Manyetik kapı tutucuların bırakması, turnike ve kartlı geçiş kapılarının serbest kalması
- Sesli tahliye / acil anons sisteminin devreye girmesi ve diğer yayınları kesmesi
- Gazlı söndürme sistemine giden tetikleme ve geri besleme sinyalleri
- İtfaiyeye veya izleme merkezine otomatik bildirim
Adresli ve Konvansiyonel Sistemde Bakım Farkı
Adresli sistemde her cihaz panele kendi kimliğiyle konuşur; panel bir dedektörün kirlenme seviyesini sayısal olarak raporlayabilir, arızalı cihazı adresiyle gösterir. Bu, bakımı hedefli hâle getirir: hangi dedektörün temizlenmesi gerektiği tahmin edilmez, okunur.
Konvansiyonel sistemde panel yalnızca hangi bölgede bir şey olduğunu bilir, hangi cihaz olduğunu bilmez. Bu nedenle konvansiyonel sistemlerde bakım daha fazla saha gezmesi gerektirir ve cihazların tek tek fiziksel olarak denenmesi kaçınılmazdır. Bölge başına düşen cihaz sayısı arttıkça arıza tespiti orantısız şekilde zorlaşır.
Sahte Alarmı Azaltmak Bakımın Parçasıdır
Sahte alarm bir konfor sorunu değil, bir güvenlik sorunudur: tekrarlayan sahte alarm önce personelin sisteme olan güvenini, sonra sistemin kendisini devre dışı bırakır. Bakımda yalnızca cihazı test etmekle yetinmeyip sahte alarmın kaynağına bakıyoruz — mutfak ve otopark egzozuna yakın konumlandırılmış optik dedektör, buhar ve toz alan mahallere konmuş yanlış dedektör tipi, nem alan tavan boşluğu, böcek girişi ve besleme hattındaki elektriksel gürültü en sık karşılaştığımız nedenlerdir. Çözüm çoğu zaman cihazı değiştirmek değil, doğru tipi doğru yere koymaktır.
Bu Bakımın Yasal Dayanağı
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) yangın güvenlik sistemlerinin bakımını isteğe bağlı bir iyileştirme değil, bina sahibinin ve yöneticisinin üzerinde duran bir yükümlülük olarak tanımlar:
- Madde 84 — Acil aydınlatma, yönlendirme ve yangın algılama ve uyarı sistemleri; bina sahibinin ve yöneticisinin veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında, ilgili standartlarda belirtilen sistemin gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulur.
- Madde 100 — Yangın söndürme sistemlerinin, bina sahibi, yöneticisi veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında, ilgili standartlarda belirtilen sistemin gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulması şarttır.
İki maddenin de ortak yanı şudur: yönetmelik periyodun kendisini yazmaz, sistemin tabi olduğu standarda havale eder. Yani bakım sıklığını belirleyen şey yönetmelik değil, sistemin tasarlandığı standart (sprinklerde TS EN 12845, algılamada TS EN 54 serisi, gazlı sistemlerde TS ISO 14520) ve üreticinin kendi kitabıdır. "Yönetmelik şu sıklıkta ister" diyen bir şartname, dayanağı yanlış kurmuş demektir.
Bakanlığın yönetmelik kılavuzu, bu kayıtların saklanmasını da açıkça ister: kontrol, bakım ve testlere ait bilgi, belge ve dokümanların herhangi bir acil durumda ilgili birimlere sunulmak üzere bina sahibi, yönetimi veya sorumlusu tarafından güvenli bir yerde tutulması gerekir. Bakımın yapılmış olması yetmez; yapıldığının belgelenmiş olması gerekir.
İlgili Ürünler ve Rehberler
- Yangın algılama ürünleri kataloğu
- Duman dedektörleri · yangın alarm panelleri
- Yangın algılama sistemleri rehberi — sistemin nasıl çalıştığı
Bakım Programınızı Kurmak İçin
Mevcut sistemin markası, yaşı ve son bakım kaydı elinizde yoksa da sorun değil; ilk iş zaten envanter ve mevcut durum tespitidir. Sahada ne olduğunu görmeden yıllık program kurmak, olmayan bir sistemin bakımını satmak olur.
Sistem markanızın ürün karşılıklarını ürün kataloğumuzdan inceleyebilir, tesisinizin kullanım sınıfına özel gereklilikler için sektörel çözümler sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Yangın algılama sistemi bakımı zorunlu mu?
Evet. BYKHY Madde 84, acil aydınlatma, yönlendirme ve yangın algılama ve uyarı sistemlerinin bina sahibinin ve yöneticisinin veya yazılı olarak sorumluluk devredilen bina yetkilisinin sorumluluğu altında, ilgili standartlarda belirtilen periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulmasını hükme bağlar.
Dedektörlerin hepsi her bakımda test edilir mi?
Bakım programının kapsamına göre değişir. Doğru uygulama, cihazların tamamının belirli bir dönem içinde sırayla test edilmesi ve her ziyarette hangi cihazların denendiğinin kayda geçmesidir. "Örnekleme yapıldı" denip hangi cihazların test edildiği yazılmayan raporlar denetimde işe yaramaz.
Dedektör ömrü ne kadar, ne zaman değişmeli?
Kesin süre üreticiye ve cihaz tipine göre değişir; belirleyici olan üreticinin kendi talimatıdır. Adresli sistemlerde cihazın analog kirlenme değeri, takvimden bağımsız olarak değişim zamanının en güvenilir göstergesidir; eşiğe yaklaşan cihaz temizlense bile kısa sürede tekrar uyarı verir.
Sahte alarm veren bölgeyi kapatmak çözüm mü?
Hayır, en riskli uygulamadır. Bölge kapatıldığında o mahalde yönetmeliğin aradığı algılama fiilen ortadan kalkar ve bu durum genellikle kalıcılaşır. Doğru yaklaşım sahte alarmın nedenini bulmak; gerekiyorsa dedektör tipini veya konumunu değiştirmektir.
Bakım şartnamesine hangi maddeleri koymalıyım?
Panel olay kaydı incelemesi, devre dışı bırakılmış bölgelerin raporlanması, şebeke kesilerek akü testi, saha cihazlarının gerçek tetikleme ile denenmesi ve entegrasyon zincirinin (damper, fan, asansör, anons, gazlı söndürme) test edilmesi mutlaka yer almalıdır. Entegrasyon testi şartnamelerde en sık atlanan maddedir.