Kısa cevap: hırsız alarm sistemi, binaya izinsiz girişi ya da girişe yönelik zorlamayı dedektörlerle algılayan, kontrol panelinin kararıyla olayı yerinde sirenle duyuran ve iletişim modülüyle uzağa bildiren düzendir. Algılama iki katmanda kurulur: kapı, pencere, vitrin ve camdaki zorlamayı gören kabuk koruması ile içeride hareket edeni gören hacim koruması. Sistem kod, kumanda ya da uygulamayla kurulur ve devre dışı bırakılır; şebeke kesilince panel aküyle çalışmayı sürdürür. Uzak bildirim kullanıcının telefonuna, valilikten yeterlilik belgesi almış bir alarm izleme merkezine (AİM) ya da ikisine birden gider; panelin doğrudan polise bağlandığı ulusal bir düzen bulamadık. Hırsız alarmı, yangın algılama sisteminin yerine de geçmez.
Zincir: Algılamadan Bildirime
Marka ve büyüklük ne olursa olsun sistem dört işi sırayla yapar: olayı algılar, panelde alarm mı, sabotaj mı, arıza mı olduğuna karar verir, yerinde duyurur ve uzağa bildirir; zinciri şebekeye ve aküye bağlı güç kaynağı ayakta tutar. Bağlantının kablolu ya da kablosuz olması bu sırayı değiştirmez (kablolu mu kablosuz mu).
| Halka | Görevi | Cihaz | Projede bakılan |
|---|---|---|---|
| Kabuk algılama | Kapı, pencere ve kepengin açılmasını, camın kırılmasını, duvara ya da kasaya darbeyi görür | Manyetik kontak, cam kırılma ve titreşim dedektörü | Açılabilen her yüzey, vitrin, kepenk |
| Hacim algılama | Kabuğu aşan kişinin içerideki hareketini görür | PIR, perde tipi, dual teknoloji ve kameralı dedektör | Lens deseni, föydeki montaj yüksekliği, ısı kaynağı |
| Çevre algılama | Bahçede ya da arazi sınırında yaklaşmayı görür | Işın bariyeri, dış ortam dedektörü | Cihazın dış ortam sınıfı |
| Elle tetikleme | Tehdit anında basılır; sürekli izlenen bölgeye bağlandığında sistem kurulu olmasa da alarm üretir | Panik butonu | Kazara basılmayacak yer; sesli ya da sessiz bildirim |
| Karar ve arayüz | Bölgeleri izler, olayları ayırıp kaydeder | Alarm paneli, tuş takımı, kumanda, uygulama; hazır alarm setleri | Bölge ve kullanıcı sayısı, korunan alan içindeki yeri |
| Yerinde uyarı | Dış siren ve flaşör çevreyi, iç siren içeridekini uyarır | Alarm sireni | Erişilmesi zor konum, dış kablonun korunması |
| Uzak bildirim | Sabit hat, GSM/4G ya da IP ile kullanıcıya, merkeze ya da ikisine haber verir | Panel üzerindeki ya da ek iletişim modülü | Tek ya da çift yol; hat kaybının raporlanması |
| Güç | Şebeke kesilince sistemi aküyle çalıştırır, aküyü şarj eder | Güç kaynağı ve akü | Bekleme ve alarm akımları (alarm aküsü kaç saat dayanır) |
| Teknik algılama | Su kaçağını panelin bir bölgesine bildirir | Su baskını dedektörü | Zemin seviyesinde konum |
İzleme merkezinin kurulup işletilmesi valilikten yeterlilik belgesine (5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun md. 5), ihbarın sorumluluk bölgesindeki genel kolluğa iletilmesi teknik doğrulamaya (Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik md. 23) bağlıdır. Panelin doğrudan polise bağlandığı ulusal bir düzen bulamadık, il düzeyindeki uygulamaları ise taramadık (alarm izleme merkezi).
Alarm anında sıra
- Kurulu bölgedeki dedektör tetiklenir; giriş güzergâhında giriş gecikmesi işler, güzergâh dışındaki bölge gecikmesiz alarm verir.
- Panel sireni çalıştırır, olayı kaydeder, uzak bildirimi gönderir; merkeze bağlı değilse doğrulamak ve gerekirse kolluğu aramak kullanıcıya kalır.
- Olay kaydından tetiklenen bölge bulunur; yanlış alarmsa nedeni giderilir (alarm neden kendi kendine öter).
Koruma Kurgusu: Kabuk, Hacim ve Tuzak
Kurgu, plan üzerinde saldırganın izleyebileceği giriş yolları çizilerek başlar; sonra her yola en az bir algılama atanır:
- Kabuk: dışa açılan her kapı, pencere, vitrin, kepenk ile darbe alabilecek duvar ya da kasa. Alarm kişi içeri girerken gelir ve içeride insan varken de devrede kalabilir (manyetik kontak ve cam kırılma).
- Hacim: bütün odalar yerine giriş yolunun kaçınılmaz geçtiği koridor, merdiven ve değerli eşyanın odası; standardı anlatan kaynaklar bu noktalara tuzak der (PIR dedektör nedir).
- Çevre: bahçe ve arazi sınırı. EN 50131-1 dış ortam sistemleri için gereksinim içermez; kamerayla birlikte kurgusu çevre güvenliği ve termal kamera rehberindedir.
| Biçim | Devrede olan ve kullanım |
|---|---|
| Tam kurma | Bütün bölgeler; bina boşken |
| Kısmi (evde, gece) kurma | Kabuk ve seçilen hacim bölgeleri; içeride insan varken, dolaşılan odalar kapalı |
| Bölümleme (partisyon) | Aynı paneldeki ayrı alanlar ayrı kullanıcılarla ayrı ayrı kurulur; dükkân ile depo gibi |
| Sürekli izlenen bölgeler | Panik, sabotaj ve su baskını gibi alarmlar; sürekli izlenen bölge olarak tanımlandığında kurma durumundan bağımsız, davranışı panelin kılavuzu belirler |
CLC/TS 50131-7’yi özetleyen bir EMO bildirisine göre (ikincil kaynak) giriş ve çıkış güzergâhı kısa tutulur; güzergâh dışında alarm durumunda kalan bir dedektör, örneğin açık unutulmuş bir pencere varsa panel kurmaya izin vermez. Kişiye özel kod ya da kumanda, olay kaydında işlemi kimin yaptığını gösterir; bazı panellerdeki zorlama (duress) kodu, sistem olağan biçimde kapanmış görünürken bağlı merkeze sessiz alarm gönderir.
Güvenlik Derecesi: EN 50131’in Dört Kademesi
Binalara kurulan hırsız ve soygun alarm sistemlerinin sistem gereksinimlerini Avrupa standardı EN 50131-1 koyar (2006 baskısı ile A1:2009, A2:2017 ve A3:2020 değişiklikleri); kapsamı kablolu ve kablosuz ara bağlantıyı birlikte içerir, TSE karşılığını doğrulayamadık. Standart metni ücretli olduğundan aşağıdaki kart, EN 50131’i özetleyen ve Elektrik Mühendisleri Odasının (EMO) yayımladığı eski tarihli bir bildiriden aktarıldı; ikincil kaynaktır, güncel baskıyla farkları olabilir.
| Derece | Varsayılan saldırgan | Hesaba katılan giriş | Dedektör koruması | Olay kaydı | Bakım ziyareti |
|---|---|---|---|---|---|
| Derece 1 (düşük risk) | Çekiç, keski, tornavida, pense gibi basit el aletleri; kapıyı kırarak girer | Dış kapıların açılması ve tuzak noktaları | Kurcalama algılama seçime bağlı | Zorunlu değil | Yılda 1 |
| Derece 2 (düşük–orta) | Alarm sistemlerinin işleyişini bilir; matkap ve ölçü aleti getirebilir | Dış kapı ve pencerelerin açılması, tuzak noktaları | Kurcalama algılama zorunlu | 250 olay | Yılda 2 ya da yılda 1 + uzaktan durum kontrolü |
| Derece 3 (orta–yüksek) | Deneyimli; taşınabilir elektronik cihaz, osiloskop, dizüstü bilgisayarı vardır | Kapı ve pencerelerin açılmasına ek olarak delinmesi; riski yüksek öğeler | Kurcalama algılama ve maskeleme önleme | 500 olay + kullanıcı kimliği | Yılda 2 ya da yılda 1 + uzaktan durum kontrolü |
| Derece 4 (yüksek risk) | Ayrıntılı plan yapar, büyük olasılıkla yalnız değildir; algılamayı engelleyecek bilgi ve cihazı vardır | Bunlara ek olarak duvar, çatı, tavan ve döşemenin delinmesi | Kurcalama, maskeleme önleme ve mesafe azaltma algılama | 1000 olay + kullanıcı kimliği | Yılda 2 |
Bildiri Derece 2’ye büyük konutları ve küçük ticari tesisleri, Derece 3’e banka, elektronik eşya mağazası, depo ve araba galerisini, Derece 4’e askeri tesisleri ve bankaların nakit kasalarını örnek verir. Derece bir kalite puanı değildir, cihazın o derecenin gereksinimlerine göre üretildiğini gösterir; çevre sınıfıyla (I ve II iç ortam, III ve IV dış ortam) birlikte etikette yazar. Sistemin derecesini en düşük dereceli cihaz belirler; kasa odası gibi bir bölüm daha yüksek dereceli alt sistem olabilir, o zaman panel ve tuş takımı o bölümde durur.
Dereceyi kim seçer? Bildiriye göre Avrupa Birliği ülkelerinde risk değerlendirme kuruluşları ve sigorta kurumları. Türkiye’de dereceyi bağlayan bir hüküm bulamadık; bizim okumamızla derece keşifteki risk değerlendirmesiyle seçilir, şartname ya da sözleşme derece istiyorsa ona uyulur.
Keşiften Devreye Almaya: Kurulum Adımları
Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği hırsız alarmını, su basması algılama ve gaz algılamayla birlikte güvenlik sistemleri arasında sayar (md. 9/1-g); hangilerinin projelendirileceği yapının cinsine, kullanım amacına, mevzuata ve işverenin isteğine bağlıdır (md. 9). Proje aşamaları bu yönetmelikten, kurulum ve devreye alma önerileri CLC/TS 50131-7’den (EMO bildirisi, ikincil) gelir:
- Keşif: korunan değer, giriş yolları, kullanım saatleri, evcil hayvan, ısı ve hava akımı kaynakları, kablo ya da radyo koşulları ve mevzuattan gelen bir alarm şartı (işyeri ve kuyumcu); çıktısı derece, çevre sınıfı ve kurgudur.
- Etüt ve ön proje: sistem seçimi ve yaklaşık kapasite hesabı (md. 10/a), aygıt yerleşimi ve sistem şeması (md. 10/b); panel ve kablosuz alıcı korunan alanın içine, siren erişilmesi zor yere planlanır, dışarıdan geçen kablo sabotaja karşı korunur.
- Kesin ve uygulama projesi: tesisat planları, sistem şemaları ve kablo güzergâhında elektromanyetik uyumluluk açısından kritik devreler (md. 10/c); kesin proje belirli bir markaya göre yapılmaz (md. 10/c), seçilen cihazlar yüklenicinin uygulama projesine girer (md. 10/ç). Bildiriye göre olağan çalışmadaki toplam elektrik yükü hesaplanır, alarm sırasında çekilen en yüksek elektrik yükü ise ölçülür ve iki değer kayda geçirilir; alarmda kimin nasıl müdahale edeceği yazılı olarak kararlaştırılır.
- Kurulum: cihazlar üreticinin önerisine göre yerleşir, kablolar korunan ve etiketli güzergâhtan geçer, kablosuz cihazın sinyali montaj noktasında okunur (kablolu ve kablosuz kurulum).
- Devreye alma: her dedektör tek tek tetiklenir, hareket ve darbe dedektörlerinde mesafe ve kapsama ayrıca denenir, siren ve uzak bildirim sınanır, kablosuz iletim cihazı kullanılan sistemde gönderilen sinyallerin alarm izleme merkezine doğru iletildiği merkezden kontrol edilir (bildiri bu denetimi kablosuz iletim için ister, merkeze bağlı her sistemde yapılmasını öneririz); kullanıcıya yanlış alarmı önleyen kurallar (kapı ve pencereleri kapatmak, dedektörü etkileyen cihazları kapatmak) gösterilir, deneme döneminden sonra kabul belgesi imzalanır.
- Teslim ve bakım: yapıldı (son durum) projesi ve ekindeki işletme ve bakım kitapçıkları (md. 10/d), kullanım kılavuzu, bakım ve varsa merkez bilgileri; bildiri bu bilgilerin gizli tutulmasını ister. Ziyaret sıklığı derece kartındadır; merkeze bağlı sistemde bakımdan önce merkez bilgilendirilir.
Hırsız alarmı yangın algılamanın yerini tutmaz. Proje yönetmeliği yangın algılama ve alarm sistemlerini (md. 9/1-f) güvenlik sistemlerinden (md. 9/1-g) ayrı sayar; BYKHY md. 74/1’in aradığı TS EN 54 uygunluğu sistemin bütününe ve parçalarına ilişkindir. Alarm paneline bağlanan duman dedektörü ek uyarı verebilir, zorunlu yangın algılamanın yerine geçmez: yangın algılama sistemleri, yangın alarm sistemi zorunlu mu.
Zorunluluk: Kısa Çerçeve
Hırsız alarmını adıyla isteyen ulusal hükümler az ve faaliyete özgüdür: kuyum iş yeri (EK-1 (R) 1.3 ve 1.5; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik; alarm sistemi ve yıllık bakım istenir, derece, standart ya da izleme merkezi şartı yoktur), patlayıcı madde üretim iş yeri (patlayıcı maddelere ilişkin Tüzük md. 5/P), çiçek ve yaprak amaçlı kenevir tesisi (Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik md. 11/1-b) ve tedbirlerden biri olarak sabotaja karşı korunan kuruluşlar (Sabotajlara Karşı Koruma Yönetmeliği md. 11/e). Ev, apartman, döviz bürosu, eczane, banka şubesi ve akaryakıt istasyonu için ulusal bir şart bulamadık; valilik kararlarını taramadık, ilinizin kararlarına bakın ya da valiliğe danışın (işyeri ve kuyumcu alarm sistemi).
Kameralı Dedektör ve KVKK
Alarm anında fotoğraf ya da görüntü gönderen dedektör ve alarma bağlı kamera kişisel veri işler; 6698 sayılı KVKK’nın ölçülülük (md. 4/2-ç), aydınlatma (md. 10) ve veri güvenliği (md. 12) hükümleri bunlara da uygulanır. Ev içini gören dedektörde 28/1-a’daki konut istisnası gündeme gelebilir: işlemeyi bir gerçek kişi yalnız kendisi ya da aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetleri için yapıyor, veri üçüncü kişilere verilmiyor ve veri güvenliğine ilişkin yükümlülüklere uyuluyorsa Kanun uygulanmaz. Sokağa, ortak alana ya da komşu kapısına bakan dış ortam dedektörünün bu istisnaya dayanamayacağı bizim okumamızdır (KVKK kamera kuralları).
Bütün ürünler hırsız alarm ürünleri sayfasındadır. Hırsız alarm sistemlerinde projeyi, kurulumu ve bakımı Ankara merkezli ASPEK üstlenir; keşif ya da teklif talebinizi iletişim sayfasından iletebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hırsız alarm sistemi nedir?
Binaya izinsiz girişi ya da zorlamayı dedektörlerle algılayıp kontrol paneline ileten, panelin kararıyla olayı sirenle yerinde duyuran ve iletişim modülüyle kullanıcıya ya da bir alarm izleme merkezine bildiren sistemdir. Temel parçaları dedektörler, panel ve tuş takımı, siren, iletişim modülü ve akülü güç kaynağıdır. Elektrik iç tesisleri proje yönetmeliğinde güvenlik sistemleri arasında sayılır ve yangın algılama sisteminden ayrı bir sistemdir.
Alarm sistemi nasıl çalışır?
Kullanıcı sistemi kod, kumanda ya da uygulamayla kurduğunda panel bölgeleri izlemeye başlar. Kurulu bölgedeki bir dedektör tetiklenirse giriş güzergâhındaki bölgeler için tanımlı gecikme süresi tanınır; bu sürede sistem devre dışı bırakılmazsa siren çalar ve uzak bildirim gider. Panik butonu ve sabotaj girişleri sürekli izlenen bölge olarak tanımlandığında sistem kurulu değilken de izlenir; elektrik kesildiğinde panel aküyle çalışmayı sürdürür.
Hırsız alarm sisteminde kullanılan elemanlar nelerdir?
Kabuk koruması için manyetik kontak, cam kırılma ve titreşim dedektörü; iç hacim için PIR, perde tipi ve dual teknoloji dedektör; bahçe ve arazi sınırı için ışın bariyeri; elle tetikleme için panik butonu kullanılır. Bunları kontrol paneli ve tuş takımı yönetir, iç ve dış siren uyarır, iletişim modülü bildirir, güç kaynağı ve akü sistemi ayakta tutar. Bu parçaların bir kısmı hazır alarm setleri hâlinde de satılır.
Alarm sistemi nasıl kurulur?
Keşifte giriş yolları, korunan değer, kullanım saatleri ve derece belirlenir; projede cihaz yerleşimi, sistem şeması ve güç hesabı çıkarılır. Kurulumda panel ve kablosuz alıcı korunan alanın içine, siren erişilmesi zor bir yere konur; kablolar korumalı ve etiketli güzergâhtan geçirilir. Devreye almada her dedektör tek tek denenir, kullanıcıya kurma ve devre dışı bırakma gösterilir, yapıldı projesi ile kullanım belgeleri teslim edilir.
Alarm sistemi polise bağlı olur mu?
Ulusal mevzuatta alarm panelinin doğrudan polise ya da jandarmaya bağlandığı bir düzen bulamadık. Panel bir alarm izleme merkezine bağlanabilir; böyle bir merkezin kurulup işletilmesi valilikten yeterlilik belgesine bağlıdır (5188 md. 5) ve merkez teknik bakımdan doğrulanan ihbarı genel kolluğa bildirir (Uygulama Yönetmeliği md. 23). Abonelik hakları ve doğrulama yöntemleri alarm izleme merkezi rehberinde anlatılır.
Hırsız alarm sistemi zorunlu mu?
Bütün binaları kapsayan genel bir zorunluluk bulamadık; bulduğumuz ulusal hükümler kuyum iş yeri, patlayıcı madde üretim iş yeri ve çiçek ve yaprak amaçlı kenevir tesisi gibi faaliyetlere özgüdür. Ev, apartman, döviz bürosu, eczane ve banka şubesi için ulusal bir alarm şartı bulamadık; il düzeyindeki kararlar için valiliğe danışın. Kuyum iş yerinde yönetmelik alarm sistemi ister, ama derece ya da izleme merkezine bağlantı şartı koymaz.
Alarm paneline duman dedektörü bağlanırsa yangın alarm sistemi olur mu?
Olmaz. BYKHY md. 74/1, TS EN 54 uygunluğunu yangın algılama sisteminin bütününden ve her parçasından ister; hırsız alarm paneli bu sistemin yerine geçmez. Panele bağlanan duman dedektörü ek bir uyarı verebilir, fakat yangın algılamanın zorunlu olduğu yapıda yükümlülük TS EN 54’e uygun bir yangın algılama sistemiyle karşılanır.
EN 50131 derecesi (grade) nedir, ev için hangisi seçilir?
EN 50131 sistemi ve her bileşeni dört güvenlik derecesine ayırır; derece, saldırganın bilgisine ve aletlerine göre hangi korumaların aranacağını belirler. Standardı özetleyen eski tarihli bir EMO bildirisi Derece 2’ye örnek olarak büyük konutları ve küçük ticari tesisleri gösterir; seçim yine de keşifteki risk değerlendirmesiyle yapılır. Aynı bildiriye göre sistemin derecesini en düşük dereceli cihaz belirlediğinden her bileşenin etiketindeki derece ve çevre sınıfı teklifte kontrol edilir.