Kısa cevap: alarm aküsünün ne kadar dayanacağı akünün kapasitesine (Ah) ve sistemin çektiği akıma bağlıdır; tek bir süre yoktur. Aynı 12 V 7 Ah akü, bekleme akımı 0,1 A olan bir sistemi teorik olarak 70 saat, 0,4 A olanı 17,5 saat besler. Ne kadar dayanması gerektiğini ise hırsız alarm standardı EN 50131-1 sistemin güvenlik derecesine göre belirler; standart metni ücretli olduğundan ikincil kaynaklara göre Derece 1–2’de 12 saat, Derece 3–4’te 60 saattir ve bu iki derecede şebeke arızası alarm izleme merkezine (AİM) bildiriliyorsa süre 30 saate iner. EMO’nun yayımladığı eski bir Türkçe bildiri ise Derece 3–4 için 24 saat (bildirim varsa 12 saat) yazar; bu çelişkiyi standart metni olmadan çözemedik. Gereken kapasite, bekleme akımı × bekleme süresi ile alarm akımı × siren süresi toplanıp akünün yaşlanması ve yüksek akımdaki kapasite kaybı için pay eklenerek bulunur; aşağıda adım adım çözülmüş bir örnek var.
Elektrik Kesilince Ne Olur?
EMO bildirisine göre (ikincil kaynak) EN 50131’de “Tip A” güç kaynağı, şebekeden beslenen ve yedeğindeki aküyü sistemin kendiliğinden şarj ettiği düzendir; bildiri bekleme sürelerini bu tip için verir. Kesintide olaylar şöyle ilerler:
- Akü devreye girer: yük kesintisiz aküye geçer, kurulu sistem korumayı sürdürür.
- Arıza bildirilir: bir güç kaynağı üreticisinin föyündeki EN 50131-6 özetine göre şebeke yokluğunun ve düşük akü geriliminin bildirilmesi Derece 1, 2 ve 3’ün hepsinde istenir; EMO bildirisine göre ana güç kaynağı arızasının bildirimi en fazla 1 saat ertelenebilir.
- Akü azalır: kesinti uzarsa düşük akü uyarısı gelir; sistem izleme merkezine bağlı ve ayarı yapılmışsa bu uyarı da merkeze gider.
- Sistem kapanır: akü gerilimi bir eşiğin altına inince güç kaynağı aküyü derin boşalmadan korumak için ayırır (ör. Pulsar PSBEN3012C föyünde 10 V, ±%2); bu andan sonra bina korunmaz. Aynı özete göre bu koruma Derece 3’te istenir, Derece 1–2’de istenmez.
- Elektrik döner: sistem yeniden çalışır ve aküyü şarj eder; akü dolmadan gelen ikinci bir kesintide dayanma süresi kısalır.
Kablosuz sistemde dedektörler kendi pilleriyle çalıştığı için kesintiden etkilenmez; belirleyici olan merkez ünitesinin dahili aküsüdür ve üretici bu süreyi belirli koşullar için verir: ör. Ajax Hub 2 sayfası, Ethernet bağlantısı kapalıyken 4G sürümü için 15, 2G sürümü için 16 saate kadar çalışma yazar. İnternet üzerinden haber veren bir sistemde modem ayrıca yedeklenmemişse elektrikle birlikte bu yol da kesilir; GSM gibi ikinci bir iletişim yolu bu yüzden önem taşır.
Ne Kadar Dayanmalı? Derecelere Göre Bekleme Süresi
EN 50131-1’in geçerli baskısı EN 50131-1:2006+A1:2009+A2:2017+A3:2020’dir. TSE karşılığını doğrulayamadık; standart metni ücretli olduğu için aşağıdaki değerler ikincil kaynaklardandır. Ulusal mevzuatta hırsız alarmı için güvenlik derecesini ya da akü süresini zorunlu tutan bir hüküm de bulamadık; derece ve süre şartnameyle ya da sözleşmeyle belirlenir.
| Sistem | Bekleme süresi | EMO bildirisindeki değer |
|---|---|---|
| Derece 1 ve 2 | 12 saat | 12 saat |
| Derece 3 ve 4 | 60 saat | 24 saat |
| Derece 3 ve 4, şebeke arızası AİM’e bildiriliyor | 30 saat | 12 saat |
İkinci sütundaki Derece 1–3 değerleri, EN 50131-1’in 9.2 maddesine atıf yapan bir güç kaynağı föyünde (Pulsar PSBEN3012C; föy Derece 1–3’ü kapsar) geçer. Derece 4 için aynı değerlerin tek dayanağı bir sektör yayınının özetidir; yayını ve standart metnini açıp doğrulayamadık. Üçüncü sütun EMO’nun yayımladığı eski bir bildiridendir; farkın standardın baskısından mı yorumdan mı kaynaklandığını doğrulayamadık. Derece korunan yerin riskine göre seçilir: aynı bildiri Derece 2 için büyük konutları ve küçük ticari tesisleri, Derece 3 için bankaları, elektronik eşya mağazalarını ve depoları örnek verir (hırsız alarm sistemi).
Gereken Akü Kapasitesi Nasıl Hesaplanır?
Gereken kapasite (Ah) ≈ (bekleme akımı × bekleme süresi + alarm akımı × alarm süresi) × pay
- Bekleme akımı: panel, tuş takımı, dedektörler, iletişim modülü ve sirenlerin sükûnet akımlarının toplamı; her biri föyden okunur (1.000 mA = 1 A). Ayrı bir güç kaynağı varsa onun akü çalışmasındaki kendi tüketimi de eklenir (ör. Pulsar PSBEN3012C föyünde 22 mA).
- Alarm akımı: sirenler, flaşör ve gönderim yapan iletişim modülü dahil alarm anındaki toplam akım.
- Bekleme süresi: yukarıdaki tablodan.
- Alarm süresi: panelde ayarlı siren süresi; eski tarihli EMO bildirisine göre (ikincil kaynak) EN 50131-1’in üst sınırı 15 dakikadır (0,25 saat).
- Pay: EMO bildirisindeki CLC/TS 50131-7 özeti, akünün ömrü boyunca ve üreticinin “20 saatlik” boşalma akımı aşıldığında oluşabilecek kapasite kayıplarının hesaba katılmasını ister. Bunun için alarm standardında doğrulanmış bir katsayı bulamadık; payı akü ve güç kaynağı üreticisinin önerisine göre belirleyin.
Aynı özet normal durumdaki toplam yükün hesaplanıp kayda geçirilmesini, alarm anında sirenler çalışırken ve iletim cihazı sinyal gönderirken çekilen en yüksek yükün de ölçülüp kaydedilmesini ister. Hesabı projede, ölçümü devreye almada yapmanızı öneririz.
Çözülmüş örnek: Derece 2 hedefli küçük bir işyeri
Akımların bir kısmı örnek değerdir, kendi hesabınızda föydeki değeri kullanın; bekleme süreleri yukarıdaki ikincil kaynaklı tablodandır. İki satırdaki sınırlar Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın 2018 tarihli hırsız alarm şartnamesindendir (KTB).
| Cihaz | Adet | Bekleme (mA) | Alarm (mA) | Değerin niteliği |
|---|---|---|---|---|
| Panel ve tuş takımı | 1 | 150 | 150 | Örnek değer, föyden okunur |
| Çift teknolojili hareket dedektörü | 6 | 180 (6 × 30) | 180 | KTB şartnamesindeki “azami 30 mA” sınırı |
| Kablolu manyetik kontak | 4 | 0 | 0 | Ayrı besleme almaz |
| İletişim modülü (GSM/IP) | 1 | 60 | 300 | Örnek değer, föyden okunur |
| Flaşörlü dış siren | 1 | 10 | 1.000 | Bekleme: KTB şartnamesindeki sükûnet akımı sınırı (aynı kalem SCB modunda 25 mA’e kadar akıma izin verir); alarm: örnek değer |
| İç siren | 1 | 0 | 300 | Örnek değer |
| Toplam | – | 400 mA = 0,40 A | 1.930 mA = 1,93 A | – |
Kendi aküsü olan bir dış sirende alarm akımının bir bölümü sirenin kendi aküsünden karşılanabilir; o durumda föydeki değer esas alınır.
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Bekleme, Derece 2 (12 saat) | 0,40 A × 12 saat | 4,80 Ah |
| Alarm (15 dakika) | 1,93 A × 0,25 saat | 0,48 Ah |
| Ham ihtiyaç | 4,80 + 0,48 | 5,28 Ah |
| 7 Ah akü seçilirse | 7 ÷ 5,28 | Ham ihtiyacın yaklaşık 1,33 katı |
| 20 saatlik akım kontrolü | 7 Ah ÷ 20 saat | 0,35 A; bekleme yükü 0,40 A olduğundan alınabilecek kapasite 7 Ah’in altında kalır, ne kadar kaldığını akünün boşalma tablosu gösterir |
| Aynı yük, Derece 3, şebeke arızası AİM’e bildiriliyor (30 saat) | 0,40 × 30 + 0,48 | 12,48 Ah |
| Aynı yük, Derece 3 (60 saat) | 0,40 × 60 + 0,48 | 24,48 Ah |
| Ters soru: 7 Ah akü kaç saat taşır? | (7 − 0,48) ÷ 0,40 | Yaklaşık 16,3 saat (teorik üst sınır) |
Derece 3 satırları yalnız sürenin etkisini göstermek için aynı yükle hesaplandı: şebeke arızasının izleme merkezine bildirilmesi ihtiyacı yaklaşık yarıya indiriyor. Gerçek bir ürünle karşılaştırma: Pulsar PSBEN3012C föyü, kutusuna giren 17 Ah’lik akü için izin verdiği çıkış akımını bekleme süresine göre düşürür; Derece 1–2’de 12 saat için 1,4 A, Derece 3’te 30 saat için 0,56 A (şebeke arızasının izleme merkezine bildirilmesi şartıyla), 60 saat için 0,28 A. Üç değerin akım × süre çarpımı da 16,8 Ah’tir. Örnekteki 0,40 A’lik bekleme yükü bu güç kaynağında 12 ve 30 saatlik kurguda sınırın altında kalır, 60 saatlikte sınırı aşar.
Akünün Şarjı, Testi ve Değişimi
Şarj: Tip A düzende akü, elektrik varken panel ya da güç kaynağı tarafından kendiliğinden şarj edilir; ayrı şarj cihazı gerekmez. Trafo ya da güç kaynağı sistemin yükünü ve akünün şarj akımını birlikte karşılamalıdır: aynı föyde Derece 1–2 için çıkış 1,4 A artı 1,5 A akü şarjı olarak verilir, şarj akımı 0,2, 0,6, 1 ya da 1,5 A seçilir. 12 V DC ile çalışan sistemlerde akü 12 V’luktur (aynı föyde 12 V akü ve 13,8 V tampon çıkış).
Test: KTB şartnamesi panelde en az saat başı akü testi yapılabilmesini ister. Föydeki EN 50131-6 özetinde akü arızasının ayrıca bildirilmesi yalnız Derece 3’te istenir; düşük dereceli bir sistemde zayıflamış akünün ancak kesintide ortaya çıkabileceği bizim çıkarımımızdır. Bu yüzden bakımda akünün yalnız gerilimine bakılmamasını, yük altında test edilmesini öneririz.
Ömür: Akünün kaç yıl dayanacağına dair standart bir süre de, sık tekrarlanan sabit yıl aralıklarının dayanağı da bulunamadı. Akü üreticisinin föyündeki ömür bilgisi ve bakımdaki yük testi esas alınır; test, hesaptaki ihtiyacı artık karşılamayan aküyü gösterir.
Değişim (genel sıra; panelinize özgü adımlar kılavuzdadır):
- Sistem izleme merkezine bağlıysa merkeze bakım yapılacağını önceden bildirin.
- Sistemi çözün; panel kutusunun kapağı da kurcalamaya karşı korunduğundan (ikincil kaynaklara göre bütün derecelerde) kapağı açmadan önce kılavuzdaki bakım adımını izleyin.
- Gerilimi aynı, kapasitesi hesaptaki ihtiyacı karşılayan ve kutudaki akü yerine sığan aküyü seçin.
- Kutup yönünü kontrol ederek bağlayın; bazı güç kaynaklarında ters bağlantı koruması bulunsa da (ör. Pulsar föyü) buna güvenmeyin.
- Kapağı kapatın, sabotaj kaydını temizleyin, akü testini çalıştırın ve merkeze test sinyalinin ulaştığını doğrulayın.
Kablosuz Dedektör, Kontak ve Kumanda Pilleri
Kablolu sistemde dedektörler panelden beslenir, pilleri yoktur. Kablosuz dedektör, manyetik kontak ve kumanda ise kendi piliyle çalışır: elektrik kesintisinden etkilenmez ama pili biter. Pil ömrü üreticiye ve cihaza göre değişir ve föyde bir üst sınır olarak verilir: ör. Ajax’ın MotionProtect hareket dedektörü sayfası CR123A pille “5 yıla kadar” çalışma yazar, aynı sayfada enerji tasarrufu algoritması sayesinde “7 yıla kadar” ifadesi de geçer. Bu değerleri güvence gibi değil, üreticinin tanımladığı koşuldaki üst sınır olarak okuyun.
- Pil uyarısı gelen cihazın pili bekletilmeden değiştirilir; pil biterse o cihaz korumadan çıkar.
- Yalnız föyde yazan tip ve gerilimde pil kullanılır.
- Kapağında sabotaj anahtarı olan cihazda pil yuvasına ulaşmak anahtarı tetikler; izleme merkezine bağlı sistemde merkez önceden bilgilendirilir, değişimden sonra cihazın panelde normal göründüğü kontrol edilir.
Mevzuattaki 2 ve 5 Yıl Ne Anlama Gelir?
Tüketiciye satılan alarm cihazlarında iki süre karıştırılmamalıdır. Garanti Belgesi Yönetmeliği ekinde “Alarm cihazları” için asgari garanti süresi 2 yıldır (EK-1, 8.3.5); süre malın tüketiciye tesliminden başlar (md. 6/1). Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği eki aynı grup için 5 yıllık kullanım ömrü ve 20 iş günü azami tamir süresi yazar: üretici ya da ithalatçı bu kullanım ömrü boyunca satış sonrası hizmet verecek servis düzenini kurmakla yükümlüdür (md. 5/1), bakım ve onarım süresi de azami tamir süresini geçemez (md. 10/4). Bu süreler cihazın satışına ilişkin tüketici mevzuatıdır; akünün kaç saat ya da kaç yıl dayanacağını söylemez.
Akü hesabını da içeren keşif ve teklif için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz: Ankara merkezli ASPEK, hırsız alarm sistemlerinin projesini, kurulumunu ve bakımını yapar. Panel uyarılarının anlamı ve yanlış alarm nedenleri: alarm neden öter.
Sık Sorulan Sorular
Alarm aküsü ne kadar dayanır?
Kabaca akü kapasitesinin sistemin çektiği akıma bölümü kadar: 7 Ah’lik akü 0,4 A çeken sistemi teorik olarak 17,5 saat taşır; akünün yaşlanması ve alarm anındaki yüksek akım bu süreyi kısaltır. Ne kadar dayanması gerektiğini EN 50131-1 belirler: ikincil kaynaklara göre Derece 1–2’de 12 saat, Derece 3–4’te 60 saat, bu derecelerde şebeke arızası izleme merkezine bildiriliyorsa 30 saat. EMO’nun eski tarihli Türkçe bildirisi ise Derece 3–4’te 24 saat, şebeke arızası merkeze ayrı sinyalle bildiriliyorsa 12 saat ister.
Elektrik kesintisinde alarm çalar mı?
Akü sağlamsa evet: kesinti anında güç kaynağı aküye geçer, sistem korumayı sürdürür ve kesintiyi arıza olarak gösterir. Ne kadar süreceği akü kapasitesine ve yüke bağlıdır; kablosuz sistemde merkez ünitesinin dahili aküsü belirleyicidir. Modem yedeklenmemişse internet üzerinden yapılan bildirim elektrikle birlikte durur.
Alarm aküsü biterse ne olur?
Önce düşük akü uyarısı gelir. Gerilim düşmeyi sürdürürse sistem tamamen kapanır; güç kaynağında derin boşalma koruması varsa akü bir eşikte devreden ayrılır (ör. bir güç kaynağı föyünde bu eşik 10 V; aynı föydeki EN 50131-6 özetine göre bu koruma Derece 1–2’de istenmez, Derece 3’te istenir). Kapalı sistem hiçbir girişi bildirmez. Elektrik gelince sistem yeniden açılıp aküyü şarj eder; derin boşalmadan sonra akünün test ettirilmesini öneririz.
Alarm aküsü nasıl değiştirilir?
İzleme merkezine bağlı sistemde önce merkezi bilgilendirin, sistemi çözün ve panel kutusunun sabotaj anahtarını tetiklememek için kılavuzdaki bakım adımını uygulayın. Aynı gerilimde, hesaptaki kapasiteyi karşılayan ve kutuya sığan aküyü kutup yönüne dikkat ederek bağlayın. Kapağı kapatıp sabotaj kaydını temizleyin, akü testini ve merkeze giden test sinyalini kontrol edin.
Alarm aküsü nasıl şarj edilir?
Ayrıca şarj etmeniz gerekmez: elektrik varken panel ya da güç kaynağı aküyü kendiliğinden şarj eder. Uzun bir kesintiden sonra akünün dolması zaman alır; bu sürede yeni bir kesinti olursa sistem daha kısa dayanır. Elektrik varken düşük akü ya da akü arızası uyarısı sürüyorsa akü, şarj devresi ya da trafo kontrol ettirilmelidir.
12V 7Ah akü alarmı kaç saat çalıştırır?
Sistemin bekleme akımına bağlıdır: 0,1 A çeken sistemde teorik olarak 70 saat, 0,4 A çekende 17,5 saat. Alarm anındaki siren tüketimi bu süreden düşülür; sayfadaki örnekte 15 dakikalık alarmla süre yaklaşık 16,3 saate iner. Akünün föyünde kapasite 20 saatlik boşalma için verilmişse, 7 Ah’lik akünün 0,35 A’in üstündeki yüklerde etiketteki kapasiteyi vermeyeceğini de hesaba katın.
Pır dedektör ve manyetik kontak pili kaç yılda biter?
Yalnız kablosuz modellerde pil vardır; kablolu dedektör ve kontak panelden beslenir. Pil ömrü üreticiye, cihaza ve kullanıma göre değişir ve föyde bir üst sınır olarak verilir; ör. Ajax MotionProtect sayfası CR123A pille 5 yıla kadar çalışma yazar, aynı sayfanın başka bir yerinde 7 yıla kadar der. Pil uyarısı geldiğinde föydeki tipte pille ve kılavuzdaki adımlarla değiştirin.
Alarm aküsü kaç yılda bir değiştirilmeli?
Standartta sabit bir yıl bulamadık; karar akü üreticisinin föyündeki ömür bilgisine ve bakımdaki yük testine göre verilir. Eski tarihli bir EMO bildirisindeki derece tablosuna göre (ikincil kaynak) bakım ziyareti Derece 1’de yılda bir, Derece 2 ve 3’te yılda iki ya da bir ziyaret ve uzaktan kontrol, Derece 4’te yılda ikidir. Kuyum iş yerlerinde alarm sisteminin bakım ve onarımı yönetmelik gereği her yıl yaptırılır.