Kısa cevap: hırsız alarmı kendiliğinden ötmez; bir dedektör hareket ya da açılma algıladığında, bir cihazın sabotaj (tamper) anahtarı açıldığında ya da panel bir arızayı bildirdiğinde ses çıkarır. Olası nedenler şunlardır: PIR dedektörün hareket sandığı bir ısı değişimi (ısıtıcı, güneş, sıcak hava akımı), içeride kalan bir evcil hayvan, iyi kapanmayan ya da gevşemiş bir kapı-pencere kontağı, açık kalmış ya da yerinden oynamış bir cihaz kapağı, biten pil ya da akü, kopan iletişim yolu ve kurma-çözme sırasında yapılan bir hata. Hangisi olduğunu tahmin etmek yerine panelin olay kaydına bakın: hangi bölgenin, saat kaçta ve hangi türde (alarm, sabotaj, arıza) olay ürettiği orada yazar. Bu sayfa ev ve işyerindeki hırsız alarm sistemleri içindir; araç alarmı ve yangın alarmı ayrı sistemlerdir.
Önce Olayın Türünü Ayırın
Alarm paneli olayları türüne göre ayırır ve tuş takımında, mobil uygulamada ya da izleme merkezine giden mesajda bu türle gösterir. Nereye bakacağınızı tür belirler:
| Olay türü | Ne anlatır | İlk yapılacak |
|---|---|---|
| Hırsız (bölge) alarmı | Sistem kuruluyken bir dedektör ya da kontak tetiklendi | Gerçek bir giriş şüphesi varsa içeri girmeden 112’yi arayın; yoksa olay kaydındaki bölgeye bakın |
| Sabotaj (tamper) | Bir cihazın kapağı açıldı, cihaz yerinden oynadı ya da kablo devresi bozuldu | Kayıttaki cihazın kapağını, vidalarını ve kablosunu kontrol edin |
| Arıza | Şebeke yok, akü ya da pil zayıf, iletişim yolu kopmuş, kablosuz bir cihazdan haber alınamıyor | Mesajı not edip aşağıdaki tabloda ilgili satıra bakın |
| Maskeleme | Dedektörün önü kapatılmış ya da görüşü engellenmiş | Engeli kaldırın; bu algılama, Elektrik Mühendisleri Odasının (EMO) eski tarihli EN 50131 bildirisine göre (ikincil kaynak) Derece 3–4 hareket dedektörlerinde zorunlu, Derece 1–2’de isteğe bağlıdır |
Tuş takımındaki arıza numaralarının ve simgelerin anlamı markaya, hatta modele göre değişir; doğru karşılık panel kılavuzunun arıza listesindedir. Olayların geçmişini panelin olay kaydı tutar: EMO’nun yayımladığı eski tarihli bir EN 50131 bildirisine göre (ikincil kaynak; güncel baskıyla farkları olabilir) olay kaydı Derece 1’de zorunlu değildir, Derece 2 için 250 olay, Derece 3 için kullanıcı kimliğiyle birlikte 500 olay, Derece 4 için yine kullanıcı kimliğiyle 1.000 olay öngörülür. Aynı bildirideki CLC/TS 50131-7 özeti ayrıca alarmların, alarmı oluşturan dedektörlerin, yanlış alarmların ve bunları önleyen işlemlerin tarih ve saatiyle sistem kayıtlarında tutulmasını ister; kurma için de sistemin normal durumda olmasını arar (belirli sınırlamalarla istisna tanır), maskelenmiş dedektör varken sistem kurulmamalıdır.
Neden → Belirti → Çözüm Tablosu
Olay kaydında hangi bölgenin tetiklendiğini bulduktan sonra o bölgedeki cihaza uyan satırı okuyun:
| Neden | Belirti | Çözüm |
|---|---|---|
| PIR dedektörün gördüğü ısı değişimi | Hep aynı bölge; ısıtıcı ya da klimanın çalıştığı, güneşin pencereden vurduğu, sıcak havanın perdeyi ya da bitkiyi oynattığı saatlerle örtüşebilir | Dedektör ısı kaynağına, cama ve hava üflemesine doğrudan bakmayacak yere ya da açıya alınır; ürün izin veriyorsa hassasiyet veya darbe sayısı ayarı değiştirilip yürüme testiyle denenir; sürerse dedektör tipi yeniden seçilir (PIR dedektör) |
| İçeride kalan evcil hayvan | Evde kimse yokken kurulan sistemde iç hacimdeki hareket dedektöründen alarm | Bağışıklığı olan dedektör föydeki yükseklik ve açıyla takılır; sınır üreticiye göre değişir (ör. Ajax MotionProtect sayfası 20 kg’a ve 50 cm boya kadar hayvan der), koltuğa ya da rafa çıkan hayvan bu tanımın dışına düşebilir; hayvanın gezdiği bölümde iç hacim yerine kapı ve pencere kontaklarıyla kurma düşünülür |
| Gevşek ya da hizası kaymış manyetik kontak | Rüzgârda, kapı çarpınca ya da kepenk sarsılınca aynı bölgeden alarm; kapı kapalıyken bölge “açık” görünür, sistem kurmaya izin vermeyebilir | Mıknatıs ve kontak yeniden sabitlenir, aradaki boşluk üreticinin verdiği değere getirilir, kanadın kasada oynaması giderilir (manyetik kontak) |
| Kablosuz cihazda zayıf pil | Uygulamada ya da tuş takımında o cihaz için pil uyarısı; pil tükenince cihazdan haber gelmez, kayıp ya da denetim arızası görülür | Föydeki tipte pil takılır; kapakta sabotaj anahtarı varsa açılınca tetikleneceğinden önce kılavuzdaki bakım adımı izlenir |
| Şebeke kesintisi, zayıf ya da yaşlanmış akü | Elektrik kesilince arıza göstergesi; uzun kesintide düşük akü uyarısı; elektrik varken geçmeyen akü arızası; akü tükenince sistemin kapanması | Panelin beslendiği sigorta kontrol edilir; elektrik varken geçmeyen akü uyarısında akü yük altında test ettirilip gerekirse değiştirilir (alarm aküsü) |
| Açık kapak, yerinden oynamış cihaz, ezilmiş ya da kesilmiş kablo | Sabotaj mesajı; panelin ayarına göre sistem kurulu değilken de siren çalabilir | Kapak kapatılıp vidaları sıkılır, cihaz yerine oturtulur, kablo güzergâhı kontrol edilir; kapak kapalıyken sürüyorsa servis gerekir |
| Kablosuz bağlantının zayıflaması ya da karıştırılması | Kayıp, denetim ya da karıştırma (jamming) uyarısı; araya yeni duvar, metal dolap ya da raf girdikten sonra başlayabilir | Cihazın sinyal düzeyi ölçülür, yeri değiştirilir ya da tekrarlayıcı eklenir; EMO bildirisine göre aynı frekansı kullanan başka sistemler de arıza ya da sabotaj alarmı ürettirebilir (kablolu mu kablosuz mu) |
| İletişim yolunun kopması | İletişim, hat ya da GSM arızası; siren çalar ama telefona ya da izleme merkezine bildirim gitmez | SIM kartın hattı ve paketi, modem ve kablosu kontrol edilir; tek yol varsa ikinci bir yol değerlendirilir; izleme merkezine bağlı panelde periyodik test sinyali tanımlanır (Kültür ve Turizm Bakanlığının 2018 hırsız alarm şartnamesi, KTB, bu sinyalin saat başından 24 saatte bire ayarlanabilmesini ister; değer o şartnameye özgüdür) |
| Kablolu bölge hattında kopukluk, kısa devre ya da yanlış hat sonu direnci | Bölge sürekli açık ya da alarmda; düzensiz aralıklarla gelen alarm veya arıza | Hat ölçülür, ek yerleri ve hat sonu elemanı yenilenir; CLC/TS 50131-7 (EMO özeti) elektriksel gürültüye karşı gerektiğinde filtre kullanılmasını ya da kabloların yüksek gerilim kablolarından uzak tutulmasını, uçlarının da etiketlenmesini ister |
| Kurma ve çözme hataları | Açılışta, kapanışta ya da kurduktan hemen sonra alarm; panik tuşuna yanlışlıkla basılması | Kod giriş gecikmesi içinde girilir; giriş tanımlı güzergâhtan yapılır, çünkü güzergâh dışındaki bir dedektör çözme sırasında tetiklenirse bu alarm sayılır (EMO özeti); içeride biri kalacaksa kısmi (evde) kurma kullanılır; kodu kullanan herkes eğitilir |
Tamper Nedir?
Tamper, Türkçe kaynaklarda kurcalama ya da sabotaj algılama diye geçer: cihazın kapağı açıldığında, monte edildiği yüzeyden ayrıldığında ya da bağlantı şekline göre kablosu kesildiğinde panele alarmdan ayrı bir olay olarak haber veren korumadır. KTB’nin 2018 şartnamesi buna sabotaj anahtarı der; ör. bir güç kaynağında kapak ve duvardan sökülme için ayrı mikro anahtarlar bulunur (Pulsar PSBEN3012C föyü). Hangi cihazda zorunlu olduğu sistemin derecesine bağlıdır (ikincil kaynaklar):
- EMO bildirisine göre panel, tuş takımı, harici buton, sinyal iletim cihazı, siren ve güç kaynağında kurcalama algılama bütün derecelerde; dedektör ve bağlantı kutusunda Derece 2 ve üstünde zorunludur, Derece 1’de isteğe bağlıdır.
- Pulsar föyündeki EN 50131-6 tablosu güç kaynağında kapağın açılmasını Derece 1–3’ün hepsinde, duvardan sökülmeyi yalnız Derece 3’te arar.
- KTB şartnamesi dış sirende kapağın ve iç metal muhafazanın açılmasına, sirenin duvardan koparılmasına karşı en az üç sabotaj anahtarı ister.
Tamper hatası mesajı, sabotaj devresinin hâlâ açık olduğunu ya da olayın panelde silinmediğini gösterir. Kapağı kapatıp cihazı yerine oturttuktan sonra kaydın nasıl temizleneceği kılavuzda yazar. Kapak kapalı, cihaz yerinde ve kayıt temizlenmiş olduğu hâlde mesaj sürüyorsa anahtar, kablo ya da bağlantı arızalıdır.
Siren Ne Kadar Çalar, Komşu Şikâyet Ederse?
EMO bildirisinin aktardığı EN 50131-1 hükmüne göre (ikincil ve eski tarihli kaynak; güncel baskıdan doğrulanamadı) sesli uyarı cihazı, yerel mevzuat daha kısa bir süre istemedikçe en az 90 saniye, en fazla 15 dakika çalar. Sistem izleme merkezine de haber veriyorsa sirenin devreye girmesi en fazla 10 dakika ertelenebilir ya da merkezden onay sinyali gelince siren tamamen devre dışı bırakılabilir. Süre panelde ayarlanır; KTB şartnamesi dış sirende otomatik susma süresinin tanımlanabilmesini ister. Ürününüzün ayar aralığı föyünde yazar; süre dolunca siren susar, olay kayıtta kalır.
Siren süresini sınırlayan bir ulusal hüküm bulamadık. Komşuların huzuru ise ayrı bir konudur: 5326 sayılı Kabahatler Kanunu md. 36’ya göre “Başkalarının huzur ve sükununu bozacak şekilde gürültüye neden olan kişiye” idari para cezası verilir; fiil bir ticari işletmenin faaliyeti çerçevesinde işlenirse ceza işletme sahibi gerçek ya da tüzel kişiye verilir, cezaya kolluk ya da belediye zabıtası karar verir. Tekrarlayan yanlış alarm sireninin bu maddeye girebileceği bizim okumamızdır; somut durum için hukukçunuza danışın. Sebep bulunana kadar sorunlu bölge kılavuzdaki yöntemle geçici olarak devre dışı bırakılabilir (bypass); o bölgenin bu sürede korumasız kalacağını unutmayın.
Ev Alarmı Nasıl Susturulur?
Çalan siren, sistem kullanıcı koduyla, kumandayla ya da uygulamadan çözülerek susturulur; adımlar markaya göre değiştiği için kılavuza bakın. Kod girildiği hâlde siren susmuyorsa sabotaj devresi açık kalmış ya da kendi aküsü olan bir dış siren çalıyor olabilir. Sigortayı indirmek ya da aküyü sökmek susturma yöntemi değildir: korumayı tamamen kaldırır, kendi aküsü olan dış siren de panelden ayrılınca çalmayı sürdürebilir. Sistem izleme merkezine bağlıysa, Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 23. maddesine göre merkez gelen ihbarı değerlendirir ve teknik bakımdan doğrulanan ihbarı genel kolluğa bildirir; olayın nasıl doğrulanacağı (arama, parola, görüntü) sözleşmenizde yazar (alarm izleme merkezi).
Ne Zaman Servis Çağrılır?
- Aynı bölge, yer ve ayar değişikliğine rağmen yanlış alarm vermeyi sürdürüyorsa.
- Kapak kapalıyken sabotaj mesajı geçmiyorsa ya da kablolu bir bölge sürekli açık veya arızalı görünüyorsa; hattın ölçülmesi gerekir.
- Elektrik varken akü uyarısı, iletişim arızası ya da maskeleme uyarısı sürüyorsa veya sistem kurulmuyorsa.
- Binada sistemi etkileyebilecek bir değişiklik olduysa (tadilat, yeni ısıtıcı ya da klima, raf düzeni, evcil hayvan): CLC/TS 50131-7 özeti arızaların ve bu tür değişikliklerin sistemden sorumlu firmaya bildirilmesini ister.
Düzenli bakım da dereceye göre planlanır: EMO bildirisinin derece karşılaştırma tablosunda (ikincil) Derece 1 için yılda bir ziyaret; Derece 2 ve 3 için yılda iki ziyaret ya da bir ziyaret artı uzaktan durum kontrolü; Derece 4 için yılda iki ziyaret yer alır. Kuyum iş yerlerinde alarm sisteminin bakım ve onarımı her yıl düzenli olarak yaptırılır (ruhsat yönetmeliğinin kuyum iş yerlerine ilişkin EK-1 (R) 1.5 hükmü; ayrıntı işyeri alarm sistemi). Sistem izleme merkezine bağlıysa bakımdan önce merkez bilgilendirilir; CLC/TS 50131-7 özeti, panik butonu denenirken yanlış alarma meydan verilmemesini de ister.
ASPEK, Ankara merkezli bir firma olarak hırsız alarm sistemlerinde projelendirme, kurulum ve bakım işlerini yapar; keşif ve bakım talepleri için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz. Hırsız alarm paneline bağlı bir duman dedektörü ötüyorsa nedenler başkadır: duman dedektörü neden öter.
Sık Sorulan Sorular
Ev alarmı neden kendi kendine öter?
Alarm kendiliğinden değil, bir dedektörün, kontağın ya da sabotaj anahtarının tetiklenmesiyle öter. Isıtıcı, güneş ya da sıcak hava akımı gibi PIR’ın hareket sandığı ısı değişimleri, içeride kalan evcil hayvan, gevşek kapı-pencere kontağı, açık kalmış cihaz kapağı ve kurma-çözme hataları olası nedenlerdir. Hangi bölgenin tetiklendiğini panelin olay kaydı gösterir; sebebi önce o bölgedeki cihazın çevresinde arayın.
Alarm sistemi neden sürekli ötüyor?
Sürekli tekrarlayan alarmda olay kaydındaki bölgeye bakın. Kablolu sistemde kopmuş ya da kısa devre yapmış bir bölge hattı, yanlış hat sonu direnci, gevşek bir kontak veya ısı kaynağına bakan bir dedektör aynı bölgeyi tekrar tekrar tetikleyebilir; kablosuz sistemde zayıf sinyal ya da biten pil kayıp ve denetim arızası üretir. Kod girildiği hâlde siren susmuyorsa sabotaj devresi açık kalmış olabilir.
Tamper nedir, tamper hatası ne demek?
Tamper (kurcalama ya da sabotaj algılama), cihazın kapağı açıldığında, yerinden söküldüğünde ya da kablo devresi bozulduğunda panele ayrı bir olay olarak haber veren korumadır. Tamper hatası, bu devrenin hâlâ açık olduğunu ya da olayın panelde silinmediğini gösterir. Kapak kapalı, cihaz yerinde olduğu ve kayıt kılavuzdaki gibi temizlendiği hâlde mesaj sürüyorsa anahtar ya da kablo arızalıdır ve servis gerekir.
Hırsız alarmı nasıl susturulur?
Sistemi kullanıcı koduyla, kumandayla ya da uygulamadan çözdüğünüzde siren susar; adımlar markaya göre değiştiğinden kılavuza bakın. Sigortayı indirmek ya da aküyü sökmek korumayı tamamen kaldırır ve kendi aküsü olan dış sireni susturmayabilir. Çözdükten sonra olay kaydına bakmadan sistemi yeniden kurmayın.
Elektrik kesilince alarm neden uyarı verir?
Panel ya da güç kaynağı şebekenin kesildiğini arıza olarak bildirir ve sistem aküyle çalışmayı sürdürür. Güç kaynakları standardı EN 50131-6’nın bir üretici föyündeki özetine göre bu bildirim Derece 1’den 3’e kadar her derecede aranır, düşük akü gerilimi de öyle; bazı ürünler arızayı sesle de duyurur. Kesinti uzarsa düşük akü uyarısı gelir; ayrıntılar alarm aküsü sayfasındadır.
Dükkan alarmı neden çalar?
Dükkânlarda kepenk ya da cam kapı kontağının rüzgârda ve sarsıntıda oynaması, ısıtıcı ya da klimanın PIR’ın gördüğü alanda kalması, açılışta kodun giriş gecikmesi içinde girilmemesi ve kodu bilmeyen bir çalışanın içeri girmesi yanlış alarm üretebilir. Hangisi olduğunu olay kaydındaki bölge gösterir. Kepenk, vitrin ve kasa için kurgu önerileri işyeri alarm sistemi sayfasındadır.
Kablosuz alarm neden cihaz kayıp uyarısı verir?
Panel bir kablosuz cihazdan beklediği sinyali alamayınca bunu arıza olarak gösterir. Biten pil, cihazla merkez arasına giren duvar, metal dolap ya da raf, menzilin sınırında kalan konum ve karıştırma (jamming) olası nedenlerdir. EMO bildirisine göre aynı frekansı kullanan başka sistemler de arıza ya da sabotaj alarmına yol açabilir; sinyal düzeyi ölçülüp gerekirse cihazın yeri değiştirilir ya da tekrarlayıcı eklenir.
Alarm sireni yüzünden komşular şikâyet edebilir mi?
Kabahatler Kanunu md. 36, başkalarının huzur ve sükûnunu bozan gürültüye idari para cezası öngörür; ticari işletmede ceza işletme sahibine verilir, karar kolluk ya da belediye zabıtasınındır. Tekrarlayan yanlış alarm sireninin bu kapsama girebileceği bizim okumamızdır; hukuki değerlendirme için hukukçunuza danışın. Siren süresini sınırlayan ayrı bir ulusal hüküm bulamadık; EN 50131-1 ise eski tarihli bir EMO bildirisine göre (ikincil kaynak) 90 saniye ile 15 dakika arasını öngörür.