Ticari mutfaklarda yangın, ocaktaki yağın tutuşmasıyla başlar ve saniyeler içinde davlumbaz kanalına yayılır. Bu yangına su ile müdahale etmek yangını büyütür. Bu nedenle davlumbaz otomatik söndürme sistemleri, kızgın yağ üzerinde sabunlaşarak örtü oluşturan ıslak kimyasal söndürücüyle çalışır ve yangını kanala ulaşmadan durdurur.
Otel, hastane, AVM, yemekhane ve restoran mutfaklarındaki davlumbaz otomatik söndürme sistemlerinde periyodik bakım, fonksiyon testi, nozul ve tüp bakımı ile boşalma sonrası devreye alma hizmeti veriyoruz.
Neden Ayrı Bir Sistem Gerekir?
Pişirme yağı yangını, sıradan bir katı madde yangını gibi davranmaz. Yağın tutuşma sıcaklığı çok yüksektir ve yangın söndürüldükten sonra yağ hâlâ kendi kendine yeniden tutuşacak sıcaklıktadır. Su atıldığında ise su anında buharlaşarak kızgın yağı etrafa saçar. Islak kimyasal söndürücü bu iki soruna birden çözüm üretir: yağ yüzeyinde sabunlaşarak oksijeni kesen bir örtü oluşturur ve aynı anda yağı soğutur.
BYKHY, ticari mutfaklardaki pişirme alanlarında davlumbaz otomatik söndürme sistemi uygulamasını düzenler ve mutfak egzoz sistemlerinin yangın güvenliği açısından ayrı ele alınmasını gerektirir.
Bakım Kapsamında Neler Yapılır?
Söndürücü ve tetikleme
- Islak kimyasal tüpünün basınç ve ağırlık kontrolü, son test tarihi
- Tetikleme mekanizmasının (mekanik veya elektrikli) serbestliği ve emniyet piminin durumu
- Ergiyen bağlantı elemanlarının (fusible link) değiştirilmesi — yağ ve buharla kirlenen bu elemanlar periyodik olarak yenilenir
- Manuel boşaltma istasyonunun erişilebilirliği ve işlevi
Nozullar ve dağıtım
- Her nozulun koruyucu kapağının yerinde ve ağzının tıkanmamış olması
- Nozulların nişan aldığı cihazla hizasının korunmuş olması
- Nozul tipinin korunan cihaza uygunluğu (fritöz, ızgara, ocak ve kanal için farklı tipler kullanılır)
- Dağıtım borusunun bağlantı ve sabitlemeleri
Nozul kapaklarının yağ tabakasıyla yapışması, bu sistemlerde açık ara en sık rastlanan uygunsuzluktur. Kapak açılmazsa söndürücü mahalle ulaşamaz; sistem boşalır ve hiçbir işe yaramaz.
Kesme ve entegrasyon
- Otomatik gaz kesme vanasının sistem tetiklendiğinde kapandığının fiilen denenmesi
- Elektrikli cihazların beslemesinin kesilmesi
- Davlumbaz fanı ve egzoz sisteminin öngörülen davranışı
- Yangın alarm paneline sinyal gitmesi
Mutfak yerleşimi ve kanal
- Pişirme cihazlarının kurulumdaki yerlerinde olup olmadığı — en sık gözden kaçan uygunsuzluk
- Davlumbaz filtrelerinin takılı ve temiz olması
- Egzoz kanalında yağ birikimi ve temizlik kaydı
- Mahalde uygun sınıfta taşınabilir söndürme cihazı bulunması
Mutfaklarda ekipman düzeni işletme ihtiyacına göre sık değişir. Fritözün yeri değiştiğinde ya da yeni bir ızgara eklendiğinde nozul yerleşimi geçersiz hâle gelir. Bakımda yerleşim, kurulum projesiyle karşılaştırılır; değişiklik varsa sistem yeniden düzenlenir.
Sistemin nasıl çalıştığını ve ıslak kimyasalın neden zorunlu olduğunu davlumbaz söndürme rehberimizde anlattık.
Bu İşi Neden Tek Firmadan Almak Gerekir?
Yangın güvenliği tek bir sistem değil, birbirine bağlı iki ayrı mühendislik alanıdır: mekanik taraf (pompa grubu, sprinkler, hidrant, yangın dolabı, boru hattı) ve elektronik taraf (algılama, alarm, anons, söndürme tetikleme, kontrol panelleri). Piyasada bu iki tarafı birlikte yapan firma azdır; çoğu tesis mekanik bakımı bir firmadan, elektronik bakımı başka bir firmadan alır.
Sorun burada başlar. Yangın anında sistemi çalıştıran şey tek tek cihazlar değil, aralarındaki bağlantıdır: akış anahtarı panele haber verecek, panel pompayı ve damperi tetikleyecek, gazlı sistem boşalmadan önce anons yapacak, asansör tahliye katına inecek. Bu zincirin ortasında iki firma arasındaki sorumluluk boşluğu varsa, iki firma da kendi ekipmanını "çalışıyor" diye teslim ederken sistem bir bütün olarak çalışmayabilir. Sahada en sık gördüğümüz arıza, bozuk bir cihaz değil, kimsenin sahiplenmediği ara yüzdür.
ASPEK Mühendislik olarak Ankara merkezliyiz ve Türkiye genelinde hizmet veriyoruz. Mekanik ve elektronik bakımı aynı ekip planı içinde yürütüyoruz; bakımcı bulmanın en zor olduğu sprinkler, hidrant ve yangın pompa grupları ile FM-200 ve Novec 1230 gazlı söndürme sistemlerinin kurulum, dolum ve bakımı da bu kapsamın içindedir.
Kapsamı da buna göre kuruyoruz: algılamadan gazlı söndürmeye, sprinkler ve hidrant hattından yangın pompa gruplarına bir binadaki yangın güvenlik sistemlerinin tamamına uçtan uca bakım veriyoruz — tek sözleşme, tek muhatap, tek rapor düzeni. İsteyen tesislere kamera (CCTV) sistemlerinin periyodik bakımını da aynı sözleşmeye ekliyoruz; yangın ve güvenlik altyapısı tek elde toplanınca "iki firmanın arasında kalan arıza" diye bir şey kalmaz.
Bu Bakımın Yasal Dayanağı
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) yangın güvenlik sistemlerinin bakımını isteğe bağlı bir iyileştirme değil, bina sahibinin ve yöneticisinin üzerinde duran bir yükümlülük olarak tanımlar:
- Madde 84 — Acil aydınlatma, yönlendirme ve yangın algılama ve uyarı sistemleri; bina sahibinin ve yöneticisinin veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında, ilgili standartlarda belirtilen sistemin gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulur.
- Madde 100 — Yangın söndürme sistemlerinin, bina sahibi, yöneticisi veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında, ilgili standartlarda belirtilen sistemin gerektirdiği periyodik kontrole, teste ve bakıma tabi tutulması şarttır.
İki maddenin de ortak yanı şudur: yönetmelik periyodun kendisini yazmaz, sistemin tabi olduğu standarda havale eder. Yani bakım sıklığını belirleyen şey yönetmelik değil, sistemin tasarlandığı standart (sprinklerde TS EN 12845, algılamada TS EN 54 serisi, gazlı sistemlerde TS ISO 14520) ve üreticinin kendi kitabıdır. "Yönetmelik şu sıklıkta ister" diyen bir şartname, dayanağı yanlış kurmuş demektir.
Bakanlığın yönetmelik kılavuzu, bu kayıtların saklanmasını da açıkça ister: kontrol, bakım ve testlere ait bilgi, belge ve dokümanların herhangi bir acil durumda ilgili birimlere sunulmak üzere bina sahibi, yönetimi veya sorumlusu tarafından güvenli bir yerde tutulması gerekir. Bakımın yapılmış olması yetmez; yapıldığının belgelenmiş olması gerekir.
İlgili Sayfalar
Bakım Programınızı Kurmak İçin
Tek sözleşme, her şeye çözüm: yangın algılama, gazlı söndürme, sprinkler, hidrant ve pompa gruplarının tamamına uçtan uca bakıyoruz; isterseniz kamera (CCTV) sistemlerinin bakımı da aynı sözleşmeye eklenir.
Mevcut sistemin markası, yaşı ve son bakım kaydı elinizde yoksa da sorun değil; ilk iş zaten envanter ve mevcut durum tespitidir. Sahada ne olduğunu görmeden yıllık program kurmak, olmayan bir sistemin bakımını satmak olur.
Sistem markanızın ürün karşılıklarını ürün kataloğumuzdan inceleyebilir, tesisinizin kullanım sınıfına özel gereklilikler için sektörel çözümler sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Keşif ve teklif için iletişim sayfamızdan yazabilir veya doğrudan 0312 385 15 66 numarasını arayabilirsiniz. Ankara içinde keşif ücretsizdir; Türkiye genelindeki tesisler için ziyaret planı sözleşme öncesinde birlikte kurulur.
Sık Sorulan Sorular
Mutfak yangınına neden su ile müdahale edilmez?
Kızgın yağa temas eden su anında buharlaşır ve yağı etrafa saçarak yangını büyütür. Ayrıca yağ, söndürüldükten sonra hâlâ kendi kendine tutuşabilecek sıcaklıktadır. Islak kimyasal söndürücü yağ yüzeyinde sabunlaşarak oksijeni keser ve aynı anda soğutur.
Davlumbaz söndürme sistemi ne sıklıkta bakım ister?
Sıklık üreticinin talimatına ve sistemin tabi olduğu standarda göre belirlenir; BYKHY zorunluluğu koyar, periyodu ilgili standarda bırakır. Mutfak ortamının yağ ve buhar yükü yüksek olduğu için bu sistemlerde bakım aralıkları genellikle diğer söndürme sistemlerinden daha sıktır.
Mutfakta cihaz yerini değiştirdik, sistem etkilenir mi?
Evet, doğrudan etkilenir. Nozullar belirli cihazların belirli noktalarına nişanlanarak yerleştirilir. Fritöz, ızgara veya ocak yer değiştirdiğinde nozul artık hedefine değil boşluğa püskürtür. Bu durumda sistemin yeniden düzenlenmesi gerekir.
Sistem boşaldıktan sonra ne yapılmalı?
Mutfak temizlenip söndürücü kalıntısı giderilir, tüp dolum için alınır, tetikleme mekanizması ve ergiyen bağlantı elemanları yenilenir, nozul kapakları değiştirilir. Sistem testlerle yeniden otomatik konuma alınmadan mutfak çalıştırılmamalıdır.
Davlumbaz söndürme sistemi bakımını kim yapabilir?
Islak kimyasal (wet chemical) sistemin nozul yerleşimini, eriyebilir bağlantıları (fusible link) ve gaz kesme vanasını bilen ekip gerekir; sıradan mutfak servisleri bu sistemi tanımaz. ASPEK bakımı NFPA 96 ve NFPA 17A pratiğine göre kendi kadrosuyla yapar. Ankara'daki restoran mutfaklarından Türkiye genelindeki otel ve AVM mutfaklarına kadar gidiyoruz.
Bakımı yapan firma periyodik kontrolü de yapabilir mi?
Nozul kapaklarının, tetikleme hattının ve manuel çekme istasyonunun kontrolü ile çıkan eksiklerin giderilmesi bizde tek eldedir. Bağımsız muayene isteyen işletmelerde A tipi muayene kuruluşu tarafsızlık gereği eksiği gideremez; eriyebilir bağlantı değişimini ve tank/kartuş yenilemesini biz yaparız.
Bakım sonunda hangi belge verilir, denetimde işe yarar mı?
Nozul ve eriyebilir bağlantı kontrol listesi, tank/kartuş basınç değerleri, gaz kesme testi ve değişen parçalarla bakım raporu düzenlenir; sistemin üstüne bakım etiketi yapıştırılır. İtfaiye ve gıda işletme denetimlerinde bu kayıt sorulur; Türkiye genelindeki zincir mutfaklara tek formatta raporlama yaparız.
Bakım yaptırmazsam ne olur?
Davlumbazda düşman yağdır: nozul ağızları yağla tıkanır, eriyebilir bağlantı üzerindeki yağ kabuğu yüzünden geç açar. Islak kimyasal ajan kızgın yağı yüzeyinde sabunlaştırarak söndürür; tıkalı nozul ve eksik ajanla bu tabaka oluşmaz, mutfak yangını bacadan bütün binaya taşınır. BYKHY sistemi hazır tutma sorumluluğunu işletmeye yükler; sigorta da hasarda ilk olarak bakım kaydını sorar.
Sigorta şirketi davlumbaz sistemi bakım kaydı istiyor mu?
Restoran ve otel mutfağı yangınlarında eksperin söndürme sistemi bakım kaydıyla birlikte baca ve davlumbaz temizlik kayıtlarını da istemesi yaygın uygulamadır. Poliçeler farklıdır, kesin hüküm kurmayız; ama kayıtsız mutfakta tazminat görüşmesinin zorlaştığını sahada görüyoruz.