GST panellerinde "susturmak" iki ayrı iştir: panelin kendi uyarı sesini kesmek ve binadaki sirenleri susturmak. Birincisi çoğu modelde şifresiz yapılabilir, ikincisi yetki ister; reset ise ikisinden de farklıdır. Bu sayfada GST200N, GST-IFP8 ve konvansiyonel panellerde her tuşun ne yaptığını, hangi erişim seviyesini istediğini ve şifre ya da anahtar elinizde yoksa ne yapmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Önce alarmın gerçek olup olmadığını öğrenin. GST kılavuzlarının yangın alarmı sırası şöyledir: panelin gösterdiği bölge ve cihaz yerinde kontrol edilir. Yangın gerçekse insanlar tahliye edilir, itfaiye aranır, söndürme donanımı devreye alınır. Asılsız alarmsa sirenler susturulur, alarmın sebebi ortadan kaldırılır, sonra panel resetlenir. Aynı cihaz yeniden asılsız alarm verirse devre dışı bırakılır ve kurulumu yapan firmaya ya da servise haber verilir.
Dört tuş, dört ayrı iş
| İş | GST200N | GST-IFP8 | GST102A–116A (konvansiyonel) |
|---|---|---|---|
| Panelin kendi sesini kesmek | ACK/MUTE — şifre istemez | MUTE — operatör şifresi ister | SILENCE BUZZER — 1. seviye, herkes |
| Binadaki sirenleri susturmak | SILENCE — operatör şifresi | SILENCE — operatör şifresi | SILENCE/RESOUND ALARM — 2. seviye |
| Paneli normale döndürmek | RESET — operatör şifresi | RESET — operatör şifresi | RESET — 2. seviye |
| Tahliye için bütün sirenleri çalıştırmak | EVAC — operatör şifresi + 10 sn içinde ENTER onayı | EVAC — operatör şifresi | EVAC — 2. seviye |
Tablodaki farkın pratik sonucu şudur: GST200N başındaki görevli şifre bilmeden panelin sesini kesebilir ama sirenleri susturamaz; GST-IFP8 başındaki görevli şifre olmadan panelin sesini bile kesemez. Bina görevlilerine verilecek eğitim bu yüzden modele göre yazılmalıdır.
GST200N'de susturma ve reset
- Tuş takımı kilitli başlar. Panel enerjilendiğinde tuş takımı kilitlidir; şifre isteyen bir işleme girildiğinde ekran şifre sorar. İş bitince LOCK tuşuyla tuş takımı yeniden kilitlenmelidir. Menüde bir dakika işlem yapılmazsa panel girilen veriyi kaydetmeden çıkar.
- ACK/MUTE: alarmı onaylar ve panelin sesini keser. İkinci kez basmak sesi geri getirmez; yeni bir olay geldiğinde panel yeniden öter.
- SILENCE: sistemdeki bütün sirenleri susturur ve SILENCE göstergesini yakar. Yeni bir alarm geldiğinde susturulan sirenler yeniden çalar; gösterge reset, tahliye ya da yeni alarmla söner.
- RESET: alarm mesajlarını, dedektör alarmlarını ve kontrol çıkışlarını temizler; ekranda RESET IN SYSTEM yazar. Devre dışı bırakılmış cihazlar olduğu gibi kalır. Onaylanmamış bir olay hâlâ sürüyorsa panel ilgili sesi vermeye devam eder.
- EVAC: şifre girildikten sonra ekranda EVACUATE IN SYSTEM Press ENTER confirm çıkar; 10 saniye içinde ENTER'a basılmazsa panel önceki durumuna döner. Bu onay adımı, tahliyenin yanlışlıkla başlatılmasını önlemek içindir.
GST-IFP8'de ön alarm, onay ve kilit
GST-IFP8'de hemen hemen her işlem operatör şifresi ister: kullanıcı menüsüne (USER SETUP) girmek, sesi kesmek, sirenleri susturmak ve reset. İşlem bittikten 30 saniye sonra tuş takımı kendiliğinden kilitlenir. Bu panelde ayrıca ön alarm (pre-alarm) kavramı öne çıkar: bir bölge çift onaylı çalışacak şekilde ayarlandıysa ilk dedektörün sinyali doğrudan yangın alarmı olmaz, ön alarm olarak gelir.
- Gündüz modunda ekranda birinci gecikme süresi görünür; ACK tuşu doğrulama için ikinci aşamayı başlatır. Süre içinde koşul gerçekleşirse, süre dolarsa, ACK'e yeniden basılırsa ya da aynı bölgedeki yangın ihbar butonuna basılırsa ön alarm yangın alarmına dönüşür.
- Gece modunda kılavuza göre ön alarm, bölge "Type A" bağımlılıkla ayarlıysa 30 dakika, "Type B" ile ayarlıysa 5 dakika bekletilir; bu sürede ikinci koşul gerçekleşmezse ön alarm kendiliğinden iptal olur, gerçekleşirse yangın alarmına döner.
Ön alarmın bu davranışı yanlış ayarlandığında iki yönde de zarar verir: gereğinden uzun gecikme gerçek yangında zaman kaybettirir, hiç gecikme olmaması ise mutfak buharı gibi kısa süreli olaylarda tahliye başlatır. Gecikme süreleri bina kullanımına göre bakım sırasında gözden geçirilmelidir.
Konvansiyonel GST panellerde anahtarlı erişim
GST102A, GST104A, GST108A ve GST116A panellerinde şifre yerine anahtar kullanılır ve üç erişim seviyesi vardır:
- 1. seviye — herkes: panelin uyarı sesini susturmak. Arıza ve yangın alarmı bu seviyede onaylanabilir.
- 2. seviye — yangın görevlisi: ön paneldeki kumanda anahtarı açık konuma getirildiğinde sirenleri susturma ve yeniden çaldırma, tahliye, bölge ya da çıkış devre dışı bırakma, test ve reset yapılabilir. Büyük kasalı modellerde bu seviyeye camlı ön kapağın kilidi açılarak geçilir.
- 3. seviye — bakım firması: kart üzerindeki bir anahtarla açılır; çıkış programlaması gibi ayarlar içindir.
Bu panellerde uzaktan SILENCE, EVAC ve RESET girişleri de bulunur: girişe bağlı kuru kontak 2 saniyeden uzun kapanırsa panel erişim seviyesine bakmadan ilgili işlemi yapar. Bir güvenlik odasına ya da kapıcı dairesine taşınmış susturma butonu varsa, bunun kimin elinde olduğu da bakım dosyasına yazılmalıdır.
Devre dışı bırakma: kolay ama iz bırakan işlem
GST200N'de devre dışı bırakmanın dört yolu vardır: bir bölgenin tamamı, tek bir adres, çevrimdeki bütün sirenler ya da cihaz koduyla toplu seçim. Kapatma yapıldığında panel normal ekranda SYSTEM NORMAL WITH DISABLE yazar; VIEW DISABLE tuşu hangi bölgenin tamamen (Zone Fully Disabled), hangisinin kısmen (Zone Part Disabled) kapatıldığını gösterir.
Sorun şuradadır: panel bu durumda "normal" kelimesini yazmaya devam eder. Tadilat için kapatılan bir bölge, işi yapan ekip gittikten sonra aylarca kapalı kalabilir ve göstergeye bakan kimse bunu arıza saymaz. Üreticinin önerisi de kapatmayı geçici tutmaktır: arızası hemen giderilemeyen cihaz kapatılır, onarıldığında yeniden açılır. Her kapatmanın tarihi, sebebi ve kimin yaptığı yazılmalı; açılışı da aynı kayda işlenmelidir.
Adres ve tanım işleri kullanıcı menüsünde değil
Adresli GST saha cihazlarının adresi sahada P-9910B el programlayıcısıyla verilir. Aynı adresin iki cihaza verilmesi sahada sık görülen bir kurulum hatasıdır; GST-IFP8'in göz atma menüsünde yinelenen adresleri listeleyen ayrı bir seçenek bulunur. GST200N'de cihaz tanımları ve senaryo denklemleri ise yalnızca RS232 haberleşme kartı üzerinden, bilgisayardaki tanımlama yazılımıyla panele yüklenir. Bu işlemler kullanıcı düzeyinde değil, devreye alma ve bakım kapsamındadır.
Şifre ya da anahtar elinizde yoksa
İnternette dolaşan "varsayılan şifre" listelerini denemek iki sebeple yanlış yoldur. Birincisi, şifre kurulumda ya da bakımda değiştirilmişse işe yaramaz. İkincisi ve daha önemlisi, yöneticinin (manager) yetkisi saat, şifre ve ağ ayarlarının yanında sistemi ilk kurulum durumuna döndürmeyi de kapsar; bu menüde yapılacak bir hata tesisin bütün tanımlarını silebilir. Bu yüzden varsayılan şifreleri bu sayfada yazmıyoruz.
- Önce sistemi kuran ya da son bakımı yapan firmaya sorun; şifreyi değiştiren odur.
- Şifreleri tesisin yangın güvenliği dosyasında, kapalı zarf içinde ve teslim tutanağıyla saklayın.
- Ulaşabileceğiniz kimse yoksa bize panel modelini ve etiket fotoğrafını gönderin; tesis yetkilisiyle birlikte yerinde çözelim.
Panelinizde bir arıza mesajı varsa anlamını GST yangın paneli arıza ve hata mesajları sayfasında bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
GST yangın paneli şifresiz nasıl susturulur?
Modele bağlıdır. GST200N'de ACK/MUTE tuşu şifre istemeden panelin kendi sesini keser; konvansiyonel GST102A–116A panellerde SILENCE BUZZER tuşu herkese açıktır. GST-IFP8'de ise ses kesmek için bile operatör şifresi gerekir. Hiçbir modelde binadaki sirenler şifre ya da anahtar olmadan susturulamaz; bu, yetkisiz susturmayı önlemek için bilinçli bir tasarımdır.
Sirenleri susturdum ama tekrar çalmaya başladı, neden?
GST panellerinde susturulan sirenler yeni bir alarm geldiğinde yeniden çalar. Başka bir dedektör ya da buton alarm verdiyse bu beklenen davranıştır ve yangının yayıldığına işaret edebilir; panelin gösterdiği yeni bölge mutlaka kontrol edilmelidir.
Reset attım, panel yine arıza gösteriyor. Reset işe yaramıyor mu?
Reset olayları temizler ama sebebini gidermez. Sebep sahada sürüyorsa arıza ya da alarm kısa sürede geri gelir. Ayrıca GST panelleri resetten sonra devre dışı bırakılmış cihazları kapalı tutar; ekranda devre dışı uyarısı sürüyorsa bu arıza değil, açılmayı bekleyen bir kapatmadır.
GST panelin varsayılan şifresini paylaşabilir misiniz?
Hayır. Şifre yetkisiz kişinin bölge kapatmasını ve sistem ayarlarını değiştirmesini önlemek için vardır; ayrıca kurulum ya da bakımda değiştirilmiş olabilir. Şifreyi önce sistemi kuran veya son bakımı yapan firmadan isteyin. Ulaşamıyorsanız panel modeli ve etiket fotoğrafıyla bize yazın; tesis yetkilisiyle birlikte yerinde çözüm üretiyoruz.
Konvansiyonel GST panelin anahtarı kayıp, ne yapmalıyım?
Anahtar olmadan 2. seviye işlemler (siren susturma, reset, devre dışı bırakma, test) yapılamaz; panelin yangın izlemesi ise anahtardan etkilenmez. Yedek anahtarı sistemi kuran firmadan isteyin. Anahtar sık kayboluyorsa, uzaktan susturma ve reset girişlerinin yetkili bir noktaya taşınması da değerlendirilebilir.
Bina görevlisine hangi tuşları öğretmeliyiz?
Görevlinin panelin gösterdiği yeri bulmayı, panelin sesini kesmeyi ve kimi arayacağını bilmesi yeterlidir. Siren susturma, reset ve devre dışı bırakma yetkisi yangın güvenliği sorumlusunda olmalı ve her işlem kayda geçmelidir. Eğitim panel modeline göre verilmelidir; GST200N ve GST-IFP8 aynı işlem için farklı yetki ister.