Hırsız alarm sistemi seçimi: kurulum tipi, dedektörler ve haberleşme
Alarm sisteminin işi hırsızı durdurmak değil, olayı erkenden ve doğru biçimde haber vermektir. Bu yüzden iyi bir sistemin ölçüsü kaç dedektörü olduğu değil, gerçek bir olayda kimi, ne kadar sürede ve hangi bilgiyle uyardığıdır. Sık yanlış alarm veren sistem kullanıcıyı onu kurmaktan vazgeçirebilir; kurulmayan sistem ise hiçbir olayı bildirmez.
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
Kablolu, kablosuz ve hibrit
| Konu | Kablolu | Kablosuz | Hibrit |
|---|---|---|---|
| Kurulum | Kablo çekilir; inşaat/tadilat aşamasında ideal | Kablo yok; kullanılan mekâna hızlı kurulur | Omurga kablolu, zor noktalar kablosuz |
| Bakım | Pil derdi yok | Pil değişimi takip ister; pil ömrü cihaz tipine ve üreticiye göre değişir, değeri föyde yazar | Karma |
| Güvenilirlik | Dış etkiye en kapalı | Duvar, metal ve aynı banttaki başka yayınlar menzili ve iletimi etkiler; çift yönlü, cihazları düzenli yoklayan sistemler bağlantı kaybını bildirir | Her bölüm kendi bağlantı tipinin özelliğini taşır |
| Sabotaj | Kablo kesilirse panel görür (NC ya da hat sonu dirençli bağlantıda) | Frekans karıştırma (jammer) riski; karıştırmayı algılayıp bildirme ya da kanal değiştirme özelliği modele göre değişir, föyde aranır | Kablolu hatta kesilme, kablosuz kısımda karıştırma riski birlikte değerlendirilir |
| Genişletme | Yeni kablo gerekir | Kablo çekmeden cihaz eklenir; sınır panelin cihaz kapasitesidir | Esnek |
| Kime uygun | Yeni yapı, iş yeri, kritik tesis | Oturulan konut, kiralık ofis, tarihi yapı | Kablolu tesisi korunup kablosuzla genişletilen yapılar |
Dedektör tipleri
| Dedektör | Ne yapar | Nerede kullanılır |
|---|---|---|
| PIR (hareket) | Vücut ısısının hareketini görür | İç mekân genel koruma (dış ortam için ayrı modeller var) |
| Çift teknolojili (PIR + mikrodalga) | VE (AND) kipinde iki ayrı algılama ilkesi birlikte tetiklenmeden alarm vermez; bazı modellerde VEYA (OR) kipi de seçilebilir | Yanlış alarmın maliyetli olduğu yerler: depo, iş yeri, sunucu odası |
| Evcil hayvan bağışıklı PIR | Üreticinin verdiği ağırlık ya da boy sınırının altındaki hayvanı, doğru yükseklik ve açıda monte edildiğinde alarm saymaz | Evinde kedi/köpek olan konutlar |
| Manyetik kontak | Kapı/pencerenin açıldığını anlar | Kabuk (kapı-pencere) koruması; ev içindeyken bile devrede kalabilir |
| Cam kırılma | Camın kırılma sesinin frekansını tanır | Vitrin, zemin kat, geniş cam cephe; film kaplı ya da lamine cam için uyumluluk föyden kontrol edilir (ör. bir üretici, dedektörünün film kaplı camın kırılışına tepki vermediğini belirtir) |
| Perde tipi | Dar ve dikey bir alanı tarar | Pencere önü, koridor, geçiş noktası |
| Titreşim / sarsıntı | Duvar, kasa veya ATM’ye darbeyi algılar | Kasa odası, kuyumcu, banka |
| Işın bariyeri (aktif kızılötesi) | Verici ile alıcı arasındaki ışın hattını keseni algılar | Bahçe duvarı ve tesis çevresi (dış hat modelleri), pencere ve vitrin açıklığı (pencere tipi modeller); içeri girmeden önce uyarır |
Sistemi gerçekten işe yarar kılan kararlar
- Koruma dışarıdan içeriye doğru katmanlanır: önce çevre (bahçe/cephe), sonra kabuk (kapı ve pencereler), en son hacim (iç mekan hareket). Yalnız iç hareket dedektörüne dayanan sistem, hırsız içeri girdikten sonra uyarır.
- Haber verme yolunu tek bırakmamak önerilir: internet üzerinden bildirim yapan sistemde hat kesilirse haber gitmez, GSM gibi ikinci bir yol bu riski azaltır. EN 50131-1, ikincil kaynağa göre, haber vermeyi her derece için seçenekler hâlinde tanımlar; Derece 2’de sirenli tek iletim yolunun yanında siren şartı aranmayan çift iletim yolu da bu seçeneklerdendir (kaynak eski tarihli, güncel baskıda doğrulanamadı).
- Alarm izleme merkezine (AİM) bağlanma kararı panel seçilmeden verilir: bildirimin yalnız telefonunuza gelmesi ile AİM’in sistemi sürekli izleyip teknik olarak doğruladığı ihbarı genel kolluğa bildirmesi (5188 sayılı Kanunun uygulama yönetmeliği md. 23) farklı hizmetlerdir. AİM işletmek için valilikten yeterlilik belgesi gerekir (5188 sayılı Kanun md. 5).
- Sabotaj koruması (tamper) her cihazda aranır: kapağı açılan, bazı modellerde duvardan sökülen cihaz bunu panele kurcalama olayı olarak bildirir. EN 50131-1, ikincil kaynağa göre, panel, tuş takımı, siren ve güç kaynağında her derecede, dedektör ve bağlantı kutusunda Derece 2’den başlayarak kurcalama algılaması ister.
- Panel ve haberleşme ünitesi giriş kapısının görülebilir yerine değil, korunan bölgenin içine konur; giriş gecikmesi süresi de gereğinden uzun tutulmaz.
- Akü süresi tahminle değil hesapla belirlenir: sistemin normal durumda çektiği akım hesaplanır, alarm anında çektiği en yüksek akım ölçülür ve ikisi de kayda geçirilir. İkincil kaynaklara göre EN 50131-1, Derece 1–2 sistemlerde 12 saat bekleme ister; Derece 3–4 için kaynaklar farklı süre veriyor (standart metni ücretli, TSE karşılığı doğrulanamadı). Akünün kapasitesi zamanla düşer, periyodik bakımda ölçülür; hesap örneği alarm aküsü rehberinde.
- Yanlış alarmın bilinen sebepleri arasında şunlar vardır: klima/ısıtıcı akımının önündeki PIR, güneş gören pencereye bakan dedektör, sallanan bitki, gevşek montaj ve zayıf pil. Bu sebeplerin hepsi yerleşim, montaj ya da bakımla ilgilidir: dedektör üreticinin önerdiği konum ve mesafeye göre yerleştirilir; ayrıntı alarm neden öter rehberinde.
Hırsız alarm panellerine duman dedektörü bağlanabildiği için bu iki sistem karıştırılabilir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik md. 74, yangın algılama sistemini parçalarıyla birlikte TS EN 54’e uygun üretim, tasarım, tesis ve işletme şartına bağlar; kabloların ve iletişim hatlarının kopukluk, kısa devre ve toprak kaçağı gibi arızalara karşı sürekli denetlenmesini de ister. Bir iş yerinde veya binada yangın algılama zorunluysa, bu yükümlülük hırsız alarm paneline takılan bir duman dedektörüyle karşılanmış olmaz. İki sistemi birlikte kurup ortak izleme yapmak mümkündür; birinin diğerinin yerini alması mümkün değildir.
Sık sorulanlar
Evimde kedi var, alarm sürekli çalar mı?
Evcil hayvan bağışıklı dedektörler ürün föyünde yazan ağırlık ya da boy sınırının altındaki hayvanı yok sayacak şekilde tasarlanır; sınır modelden modele değişir. Bunun çalışması için montaj yüksekliği ve açısı doğru olmalı, hayvanın koltuk veya kitaplık üstüne çıkarak dedektörün görüş hattına yükselmemesi sağlanmalıdır. Kedi yükseğe çıkabildiği için ağırlık sınırı tek başına güvence değildir: hayvanın dolaştığı hacimde kapı ve pencerelere konan manyetik kontaklar hayvan hareketini algılamaz; o hacmin hareket dedektörü ayrı bir bölüme alınıp gerektiğinde devre dışı bırakılabilir.
İnternetim veya elektriğim kesilirse alarm çalışır mı?
Doğru kurulmuş sistemde evet, ama süresiz değil. Elektrik kesilince panel aküyle çalışır; ne kadar dayanacağı akü kapasitesine ve sistemin çektiği akıma bağlıdır (hesap alarm aküsü rehberinde). Haberleşme GSM ile yedeklenmişse internet kesildiğinde bildirim ikinci yoldan gider. Şebeke kesintisi bir arıza olayıdır; EN 50131-1, ikincil kaynağa göre, bunun bildirilmesini ister ve bildirimin en fazla 1 saat ertelenmesine izin verir. Beklenmedik bir kesinti bildirimi sabotaj girişiminin ilk işareti olabilir.
Alarm sistemi kamera ile birlikte çalışır mı?
Çalışabilir; nasıl çalışacağı iki sistemin uyumuna bağlıdır. Alarm girişi olan kamera ve kayıt cihazları ya da iki sistemi aynı uygulamada toplayan çözümler, alarm anında o bölgenin görüntüsünü açacak veya kısa bir kaydı bildirime ekleyecek biçimde ayarlanabilir; kameralı (fotoğraflı) hareket dedektörü ise alarm anında kendisi fotoğraf çeker. Böylece olayın gerçek mi yanlış alarm mı olduğu yerinde olmadan anlaşılır. Görüntü kişisel veridir: iş yerinde KVKK yükümlülükleri geçerlidir; evde yalnız evin içini gören cihaz, kayıtlar üçüncü kişilere verilmez ve veri güvenliği yükümlülüklerine uyulursa 6698 sayılı Kanun md. 28/1-a’daki konut istisnasına girebilir, sokağı ya da ortak alanı gören giremez (bizim okumamız; ayrıntı KVKK ve kamera rehberimizde).
Kablosuz sistemin sinyali karıştırılabilir mi?
Evet; telsiz bağlantı karıştırılabilir ya da aynı banttaki başka yayınlardan etkilenebilir, standardı özetleyen ikincil kaynağa göre bu durum panelde arıza ya da sabotaj olayı olarak görünebilir veya sistemin beklenen biçimde çalışmasını engelleyebilir. Karıştırmayı algılayıp bildirme, başka kanala geçme gibi özellikler modele göre değişir; ürün föyünde aranır. Çift yönlü haberleşen sistemlerde panel cihazları düzenli yoklar, pili biten ya da menzil dışına çıkan cihazı arıza olarak gösterir; tek yönlü kumandada ise komutun panele ulaşıp ulaşmadığı kumandadan görülemez.
Mevcut alarm panelimi koruyup dedektörleri yenileyebilir miyiz?
Panel çalışır durumdaysa ve bölge kapasitesi yetiyorsa çoğu zaman evet. Keşifte panel modeli, bölge sayısı, kablolama durumu ve akü sağlığı kontrol edilir. Haberleşmesi yalnız sabit hat üzerinden olan panele GSM modülü, kablo çekilemeyen noktalar için kablolu panele kablosuz cihaz bağlayan alıcı modül eklenebilir (uyum föyden kontrol edilir); panel çok eskiyse yenilemek daha doğru olabilir.