Dedektörler panele hangi sinyalle bağlanıyor: hangi gaz alarm paneli?
Gaz alarm paneli teklifini netleştiren belge dedektör listesidir; listede dedektörlerin sayısı kadar her birinin panele hangi sinyalle bağlandığı da yazmalıdır. Katalogdaki paneller bu sinyale göre dörde ayrılır. Konvansiyonel santrallerde bölge ya da kanal girişi vardır: 8 bölgeli, 16 röle çıkışlı bir model ile her kanalına bir endüstriyel gaz dedektörü bağlanan 4 kanallı santral. Analog girişli kontrolörler 4–20 mA transmitterleri alır; 4 ve 8 girişli modellerin yanında, RS485 dijital girişleriyle 32, 64 ya da 128 dedektöre çıkan sürümler var. Adresli gaz santralleri 1’den 8’e kadar çevrim kartıyla çevrim başına 127 adres yönetir; ağ modülüyle birden çok santral birlikte çalışır. Lityum iyon batarya raflarını izleyen, en fazla 15 sensör bağlanan kontrolör de bu sayfada. Seçimde ayrıca alarm kademeleri, vana ve fan senaryosu, bina otomasyonu, olay kaydı ve yazılım lisansı sorulur; doğalgazlı büyük tüketimli ısı merkezlerinde yönetmelik entegre gaz alarm cihazı ister (BYKHY Madde 112/1-ç).
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
Dedektör listesine göre panel türü
| Dedektör listesi | Panel türü | Dikkat |
|---|---|---|
| Kazan dairesi ya da mutfakta birkaç konvansiyonel gaz dedektörü | Konvansiyonel gaz alarm santrali (katalogda 8 bölgeli, 16 röle çıkışlı model) | Katalogdaki modelde iki alarm seviyesinin her biri için ayrı röle ve bir hata rölesi var: düşük derişimde havalandırma, yüksek derişimde kesme ekipmanı ayrı sürülür |
| Birkaç endüstriyel transmitter (4–20 mA) | 4 ya da 8 analog girişli kontrolör; kanal başına bir endüstriyel dedektör alan 4 kanallı santral | Her girişe bir dedektör bağlanır; ölçüm birimi (%LEL, ppm, %VOL) ve eşikler giriş bazında tanımlanır. Katalogdaki analog girişli kontrolörler farklı marka dedektörü kabul eder |
| 4–20 mA ve Modbus RS485 dedektörlerin karıştığı tesis; uzaktan izleme | 2 RS485 ve 8 analog girişli dijital/analog kontrolör (32, 64 ya da 128 dedektör) | Bulut izleme yazılımı yıllık abonelikle; programlama yazılımı ve yerel harita izleme yazılımı ayrı kalem olarak listelenir |
| Otopark, tünel ya da geniş tesiste çok sayıda adresli gaz dedektörü | Adresli gaz santrali: 1–8 çevrim, çevrim başına 127 adres; yazıcılı ve çevrimsiz ağ sürümleri | Toplam adres ve yedek, etki-tepki senaryoları, Modbus ile bina otomasyonu; hatların ayrılması, bir çevrimdeki arızanın bütün tesisi korumasız bırakmasını önler |
| Ayrı bloklar ya da binalar | Ağ modülü ya da ağ sürümlü santral | Katalogdaki ağ modülü santralleri CAN protokolüyle bağlar ve mevcut santrale sonradan takılabilir |
| Gemi ve deniz yapısı | Marin sertifikalı 4 kanallı santral | Sertifikanın projenin ya da klas kuruluşunun istediği belgeyle aynı olması |
| Lityum iyon batarya odası: enerji depolama, veri merkezi | Batarya rafı gaz izleme kontrolörü (en fazla 15 sensör) | Kontrolör dijital çıkış ve Modbus üzerinden batarya grubunu elektriksel olarak ayırma ve havalandırmayı başlatma komutu verebilir; sensörleri Endüstriyel Gaz Dedektörleri sayfasında |
Panel teklifinde karşılaştırılacaklar
| Kalem | Neye bakılır | Neden önemli |
|---|---|---|
| Kapasite ve yedek | Giriş, bölge ya da adres sayısı; genişleme kartı veya modülle büyüme imkânı | Sonradan eklenecek dedektör için panel değişimi ya da ikinci panel gerekip gerekmediğini baştan görmek |
| Alarm kademeleri ve çıkışlar | Kaç alarm seviyesi (iki ya da üç kademe), seviye başına röle, hata rölesi, siren çıkışı | Kademeli senaryo kurulabilir: düşük seviyede havalandırma, yüksek seviyede vana ve elektrik kesme. LPG ikmal istasyonunda yönetmelik, kaçakta söndürme ve aydınlatma dışındaki bütün elektriğin kesilebilmesini ister (BYKHY Madde 110/3) |
| Ayar ve kalibrasyon | Ölçüm birimi, alt ve üst eşik, röle ve siren ayarının panelden yapılması; kalibrasyon adımlarının panel menüsünden yürütülmesi | Eşik ve kalibrasyon kaydının tek noktadan tutulması; test gazı yine dedektöre uygulanır |
| Haberleşme ve kayıt | Modbus ile bina otomasyonu, bulut ya da yerel izleme yazılımı, olay kaydı hafızası, dahili yazıcı | Denetimde ve arıza incelemesinde olay geçmişinin okunabilmesi; abonelik ve lisans sürelerinin teklifte görünmesi |
| Fonksiyonel güvenlik ve yazılım | EN 50402 (gaz algılama sistemlerinin fonksiyonel güvenliği; SIL 1, 2 ve 3), EN 50271 (yazılım ya da dijital teknoloji kullanan cihazlar); föyde SIL beyanı varsa sertifikası teklifte istenir | SIL hedefi olan projede belge, dedektörden panel çıkışına kadar zincirin tamamını kapsamalıdır: EN 50402 örneklemeyi, sensörü, sinyal iletimini ve kontrol ünitesinin giriş, işleme ve çıkışını birlikte ele alır |
| Besleme ve akü | Şebeke beslemesi, akü yedeği ve dedektörlere giden 24 V çıkışın akım kapasitesi; katalogda EN 54-4 uyumlu 24 V güç kaynağı var | Elektrik kesintisinde algılamanın sürmesi; dedektörlerin toplam tüketimi (katalogdaki bazı modellerde alarmda 2 W’a kadar) güç kaynağını belirler |
Teklif için hazırlanacak dedektör ve senaryo listesi
- Her dedektör için gaz, ölçüm birimi (%LEL, ppm, %VOL) ve çıkış tipi: röle, 4–20 mA, Modbus RS485 ya da adresli çevrim.
- Mahaller ve kablo mesafeleri; dedektör başına ayrı hat mı, ortak çevrim ya da seri hat mı kullanılacağı.
- Senaryo tablosu: hangi dedektörün hangi seviyede hangi vanayı, fanı, sireni ya da elektrik kesme kontaktörünü süreceği.
- Doğalgazlı ısı merkezi varsa girişteki emniyet selenoid vanası, ona kumanda edecek en az iki patlama ve kıvılcım güvenlikli, kademe ayarlı gaz sensörü ve büyük tüketimli merkezde entegre gaz alarm cihazı (BYKHY Madde 112/1-ç); LPG kullanan ısı merkezinde emniyet vanası bina girişinde olur (Madde 55/11).
- Bina otomasyonu, uzaktan izleme, yazıcı ve olay kaydı ihtiyacı; yazılım lisansı ve abonelik süresi.
- Panelin yeri: patlayıcı ortam sınıflandırmasının dışında, alarmın görülüp duyulabileceği bir hacim; föydeki “ATEX belgeli” ibaresi yalnız ölçüm performansı belgesi de olabilir, sınıflandırılmış bölgeye kurulum için föyde Ex koruma işareti aranır.
- Yedek kapasite ve ileride eklenecek bloklar; ağ modülü gerekip gerekmediği.
Sekiz dedektörlü bir liste için sekiz bölgeli konvansiyonel santral de, sekiz analog girişli kontrolör de uygun görünebilir; oysa ilki bölge hattından gelen alarm seviyelerini, ikincisi 4–20 mA transmitterin sürekli ölçüm değerini okur. Adresli gaz santrali ise yalnız kendi protokolündeki dedektörleri tanır. 4–20 mA ortak bir sinyal olduğundan katalogdaki analog girişli kontrolörlere farklı marka transmitter bağlanabilir; bölge ve çevrim girişlerinde uyum üretici beyanına bağlıdır. Teklifleri karşılaştırırken her dedektörün çıkış tipini panel girişiyle satır satır eşleştirin; uyum beyanı olmayan bir bağlantı sahada alarmın hiç okunmamasıyla ya da yanlış birimle okunmasıyla sonuçlanabilir.
Sık sorulanlar
Gaz dedektörleri yangın alarm paneline bağlanabilir mi?
Bir kısmı bağlanır: katalogda yangın paneli çevrimine giren adresli doğalgaz, LPG ve CO dedektörleri ile konvansiyonel yangın paneline röle kontağıyla bağlanan modeller var. 4–20 mA ya da Modbus çıkışlı endüstriyel transmitterler ise analog ya da dijital girişli bir gaz kontrolörüne bağlanır. Katalogdaki 4 kanallı santral iki işi birlikte görür: her kanala bir endüstriyel gaz dedektörü ya da 20 adede kadar konvansiyonel yangın dedektörü bağlanabilir. Doğalgazlı büyük tüketimli ısı merkezinde yönetmelik ayrıca entegre gaz alarm cihazı ister (BYKHY Madde 112/1-ç).
Kaç kanallı gaz alarm paneli almalıyım?
Bugünkü dedektör sayısına bir yedek payı eklenerek. Katalogdaki basamaklar şöyle: 4 ve 8 analog girişli kontrolörler, 4 kanallı ve 8 bölgeli konvansiyonel santraller, 32, 64 ve 128 dedektörlü dijital/analog kontrolörler ve çevrim başına 127 adresle 1’den 8 çevrime (1016 adrese) çıkan adresli santraller. Kanal sayısı kadar, her kanala hangi sinyalin bağlanacağı da seçimi belirler.
Gaz alarm paneli vanayı ve fanı nasıl kumanda eder?
Alarm kademelerine bağlanan rölelerle. Katalogdaki panellerde iki ya da üç kademe var; düşük kademe havalandırmayı, yüksek kademe vana ve elektrik kesmeyi sürecek biçimde programlanabilir, hata rölesi de arızayı ayrı bildirir. LPG depolama sahalarında gaz kapatma vanası algılama sistemine bağlanır, tehlike anında kendiliğinden kapanır ve uzaktan da kapatılabilir olmalıdır (BYKHY Madde 111/1-b). Senaryo devreye almada her kademe için denenir ve kayda geçirilir.
Gaz alarm panelinde SIL belgesi gerekir mi?
Yönetmeliğin gazla ilgili maddelerinde SIL şartı yer almaz; SIL, projede bir güvenlik fonksiyonu için hedef seviye tanımlanmışsa aranır. Gaz algılama sistemlerinin fonksiyonel güvenliği EN 50402 ile tanımlanır: standart EN 61508’e dayanır, SIL 1, 2 ve 3’ü kapsar ve ağırlıklı olarak sabit sistemler içindir. Katalogda SIL beyanlı dedektörler var (ör. SIL2 belgeli bir LPG modeli); belgenin panel ile dedektörü birlikte kapsayıp kapsamadığı teklifte sorulur.
Gaz alarm paneli teklifini ne belirler?
Giriş tipi ve kapasite ilk etkendir: konvansiyonel, analog girişli ve adresli santraller farklı donanım taşır. Ardından röle sayısı, yazıcı, ağ modülü, bina otomasyonu bağlantısı ve yazılım lisansları gelir; bulut izleme gibi hizmetler yıllık abonelikle fiyatlanır. Programlama, senaryo testi ve kablo da toplamın parçasıdır. Dedektör listesini ve istenen senaryoyu iletirseniz paneli, dedektörleri ve çıkış ekipmanını birlikte içeren bir teklif hazırlayalım.