Kime ve nereye: hangi karbonmonoksit dedektörü, hangi belge?
“Karbonmonoksit dedektörü” diye başlayan bir teklif talebinde ilk ayrılması gereken, cihazın kimi koruyacağıdır: evde uyuyan bir aileyi mi, kazan dairesine giren teknisyeni mi, otopark kullanıcılarını mı. Katalogdaki CO dedektörleri dört yapıda: pilli ya da fişli bağımsız ev tipi alarmlar; iki alarm seviyesini ayrı rölelerle veren konvansiyonel modeller; yangın paneli çevrimine bağlanan adresli dedektörler; kablosuz yangın sistemine tanımlanan bir model. Belge tarafında dört ayrı standart vardır ve kapsamları ayrıdır: konutlar için EN 50291-1, işyeri ortamı için EN IEC 62990-1 (eski EN 45544 serisi), otopark ve tünel için EN 50545-1, CO sensörüyle yangın algılama için EN 54-26 (çoklu sensörlüde EN 54-31 ya da EN 54-30). Seçimde ayrıca besleme (pil, 230 V AC, 12/24 V DC), alarm seviyeleri ve röle çıkışı, sensör ile pil ömrü ve cihazın ömür sonunda bütünüyle değişip değişmediği sorulur. Kapalı otoparkta havalandırmayı yöneten CO sistemi ayrı bir sayfada; CO’nun etkileri ve dedektörün yeri Karbonmonoksit Dedektörü rehberinde.
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
İhtiyaca göre CO dedektörü
| İhtiyaç | Seçilecek alt tür | Dikkat |
|---|---|---|
| Kombili, şofbenli, sobalı ya da şömineli konut | Pilli ya da fişli bağımsız ev tipi CO alarmı (EN 50291-1) | Föyde A tipi (alarmın yanında havalandırma gibi bir cihazı sürebilecek çıkış) mı B tipi (yalnız alarm) mı olduğu yazar; pil ve sensör ömrü üreticiye göre değişir, ör. katalogdaki pilli bir modelde elektrokimyasal sensör 10 yıl |
| Kazan dairesi, jeneratör odası, garaj | İki alarm seviyeli, röle çıkışlı konvansiyonel CO dedektörü | Seviyeler üreticiye göre: 50 ve 200 ppm (Mavili GD2R serisi) ya da 30, 60 ve 150 ppm (Finder GF 1224 CO); ilk kademe havalandırmayı, sonraki alarmı sürecek biçimde kurgulanabilir |
| Yangın alarm sistemi olan otel, yurt, hastane | Yangın paneli çevrimine bağlanan adresli CO dedektörü; kısa devre izolatörlü sürümler | Panelle protokol uyumu; cihazın CO ile yangını algılayan dedektör mü (EN 54-26, çoklu sensörlüde EN 54-31) yoksa zehirlenmeye karşı CO alarmı mı olduğu föyden okunur; konut tipi CO alarmlarının standardı EN 50291-1 ticari mekânları kapsam dışında bırakır |
| Kablo çekilemeyen mevcut yapı | Kablosuz yangın sistemine tanımlanan CO dedektörü ya da pilli bağımsız alarm | Katalogdaki kablosuz model aynı üreticinin kablosuz adresli paneliyle kurgulanır; pili kullanıcı tarafından değiştirilemez, ömür sonunda dedektörün tamamı yenilenir |
| Ölçülen değeri görmek isteyen işletme | Ekranında ppm gösteren konvansiyonel model (katalogda 0–999 ppm) | Katalogdaki model dört tellidir: 20–28 V DC beslemesi ayrı çekilir, panele röle kontağıyla bağlanır, panel hattından beslenmez |
| Kapalı otopark | Otopark CO/NO₂ sistemi (Otopark Gaz Algılama sayfası) | EN 50291-1 otopark ve tünelde CO ölçümünü kapsamaz; bu uygulamanın standardı EN 50545-1’dir |
Dört standart, dört ayrı ürün: belge kontrolü
Kapsamlar standartların kendi kapsam metinlerinden özetlendi; bir cihaz birden çok belge taşıyabilir, teklifte hangisinin arandığı yazılır.
| Standart | Kapsamı | Katalogdaki karşılığı |
|---|---|---|
| EN 50291-1 | Konutlarda sürekli çalışan, şebeke ya da pil beslemeli CO alarmları; A ve B tipi birbirine bağlanabilir. Endüstriyel tesis ve ticari mekânda CO algılama, yangın algılama amaçlı CO ölçümü ile otopark ve tünel kapsam dışıdır; karavan ve tekne için ek şartlar EN 50291-2’de | Pilli, fişli ve röleli ev tipi CO alarmları |
| EN IEC 62990-1 (eski EN 45544 serisi) | İşyeri ortamında zehirli gaz dedektörlerinin performans şartları; EN 50291-1 endüstriyel tesislerde CO için EN 45544 serisini gösterir, bu seri 2022’de yerini EN IEC 62990-1’e bıraktı | CO ölçen endüstriyel transmitterler (Endüstriyel Gaz Dedektörleri sayfası) |
| EN 50545-1 | Otopark ve tünellerde CO, NO ve NO₂ algılayıp havalandırmayı yöneten ya da uyarı veren sabit cihazlar: uzak sensörler ve otoparkta kullanılan kontrol ünitesi | Otopark CO/NO₂ sensörleri ve bölgeli CO panelleri |
| EN 54-26 (çoklu sensörlüde EN 54-30, EN 54-31) | Yangın algılama ve alarm sistemlerinde yalnız CO sensörüyle çalışan nokta tipi yangın dedektörleri; CO’yu ısı sensörüyle birleştirenler EN 54-30’a, duman (ve isteğe bağlı ısı) sensörüyle birleştirenler EN 54-31’e göre sınanır | Yangın algılama kataloğunda CO sensörlü çoklu dedektör (EN 54-26, EN 54-30 ve EN 54-31 beyanlı, analog adresli bir model) |
Sipariş öncesi kontrol listesi
- Kaynaklar: kombi, şofben, soba, şömine, jeneratör ya da araç; her kaynağın bulunduğu hacim.
- Bağlantı: bağımsız mı çalışacak, yangın paneline mi bağlanacak; panel varsa markası, modeli ve protokolü.
- Çıkış: havalandırma, siren ya da panel girişi sürülecekse A tipi ya da röle çıkışlı model; iki kademe gerekiyorsa iki röleli sürüm ve kontak değerleri.
- Besleme: pil, 230 V AC ya da 12/24 V DC; konvansiyonel modelde ayrı besleme hattı gerekip gerekmediği.
- Ömür planı: sensör ve pil ömrü üreticiye göre; pili değiştirilemeyen modellerde cihazın yenileme tarihi teslim belgesine yazılır.
- Belge: föyde EN 50291-1, EN IEC 62990-1 (eski föylerde EN 45544), EN 50545-1, EN 54-26 ya da EN 54-31’den hangisinin yazdığı ve bunun istenen kullanımla eşleşmesi.
Katalogdaki bazı CO dedektörleri yangın paneli çevrimine bağlanır ve panelde diğer algılayıcılar gibi bir adres olarak görünür. Bu, cihazın yangın algıladığı anlamına gelmez. Konutta zehirlenmeye karşı alarm veren CO cihazlarının standardı EN 50291-1’dir ve bu standart yangın algılama amaçlı CO ölçümünü kapsamaz; yalnız CO sensörüyle yangını algılayan nokta dedektörler EN 54-26’ya, CO’yu duman ya da ısı sensörüyle birleştiren çoklu dedektörler EN 54-31 ya da EN 54-30’a göre belgelenir. Katalogdaki EN 50291-1 belgeli bir konvansiyonel model için ürün bilgisi, cihazın yangın algılama dedektörü yerine geçmediğini açıkça yazar. Proje listesinde CO alarmlarını duman ve ısı dedektörlerinden ayrı satırlarda tutun ve her satırın belgesini ayrı isteyin.
Sık sorulanlar
Karbonmonoksit dedektörü alırken hangi standarda bakılır?
Konutta TS EN 50291-1’e bakılır. Standart iki tip tanımlar: A tipi, sesli ve ışıklı alarmın yanında havalandırmayı ya da başka bir yardımcı cihazı doğrudan veya dolaylı çalıştırabilecek, iletilebilir bir çıkış sinyali verir; B tipi yalnız alarm verir ve iki tip de birbirine bağlanabilir. Endüstriyel tesislerde CO algılama için EN 50291-1 kendi kapsamının dışında kalan EN 45544 serisini gösterir; bu serinin yerini 2022’de EN IEC 62990-1 aldı; otopark ve tünel için EN 50545-1 geçerlidir. Karavan ve tekne gibi hacimler için ek şartlar EN 50291-2’dedir.
Pilli mi, fişli mi, kablolu karbonmonoksit dedektörü mü?
Kablo çekilemeyen konutta pilli bağımsız alarm en kolay kurulan seçenektir; pilin ve sensörün ömrü üreticiye göre değişir, bazı modellerde pil değiştirilemez ve cihaz ömür sonunda bütünüyle yenilenir. Fişli modeller şebekeden beslenir; katalogdaki bir model 230 V’a ya da 12 V DC’ye bağlanabiliyor. Kazan dairesi ve jeneratör odası gibi yerlerde röle çıkışlı kablolu model havalandırmayı ya da sireni sürebilir; yangın paneli olan binada adresli model alarmın yerini panelde gösterir.
Karbonmonoksit dedektörü fanı çalıştırabilir mi?
Röle çıkışlı modeller çalıştırabilir. Katalogdaki konvansiyonel CO dedektörlerinin bazıları iki alarm seviyesini ayrı rölelerle verir (ör. 50 ve 200 ppm); böylece ilk kademede havalandırma, ikinci kademede siren ya da tahliye uyarısı kurgulanabilir. Rölenin kontak değeri (ör. 24 V DC 2 A) sürülecek yükle karşılaştırılır. EN 50291-1’e göre belgelenmiş bir cihazda bu çıkışı veren model A tipidir. Kapalı otoparktaki fan kademeleri ise ayrı bir sistemle, otopark CO panelleriyle yönetilir.
Adresli karbonmonoksit dedektörü hangi panele bağlanır?
Kendi üreticisinin protokolünü konuşan panele. Katalogdaki örneklerde Mavili Mavigard AGD-EC serisi yangın algılama çevrimine, kısa devre izolatörlü Maxlogic ML-1150.SCI akıllı adresli çevrime bağlanır; Code ve Fujitron’un adresli CO dedektörleri de yangın çevrimi üzerinde adres alır. Keşifte panel modeli, çevrimdeki boş adres ve dedektörün beslemesini çevrimden mi ayrı hattan mı aldığı sorulur; katalogda 24 V DC ve 220 V AC beslemeli sürümler var.
Karbonmonoksit dedektörü teklifini ne belirler?
Bağlantı biçimi belirleyicidir: pilli bağımsız alarm, iki röleli konvansiyonel dedektör ve adresli dedektör ayrı ürün sınıflarıdır. Ardından ekran, röle sayısı ve kontak değeri, izolatör, sensör ömrü ve pilin değiştirilebilir olup olmadığı gelir; ömrü dolan cihazın yenileme maliyeti de hesaba katılır. Panelli sistemlerde kablo, modül ve devreye alma toplamın parçasıdır. Kaynakların ve hacimlerin listesini iletirseniz bağlantı biçimini ve belgeyi hacim bazında seçip teklif hazırlayalım.