Novec 1230 Gazlı Söndürme Sistemleri

Nasıl çalışıyor?

Novec 1230, oda sıcaklığında sıvı hâlde duran bir söndürücü. Tüpte sıvı olarak bekliyor ve azot ile basınçlandırılıyor. Sistem tetiklendiğinde sıvı boru hattı boyunca ilerliyor, nozuldan çıkarken hızla buharlaşıyor ve hacme gaz olarak dağılıyor.

Söndürme ağırlıklı olarak fiziksel bir yolla gerçekleşiyor: madde buharlaşırken ve ısınırken alev bölgesinden büyük miktarda ısı çekiyor. Alevin sıcaklığı, yanma tepkimesinin kendini sürdüremeyeceği düzeye iniyor. Ortamdaki oksijen tüketilmiyor; hacimdeki oksijen oranı büyük ölçüde korunuyor.

Boşalma sonrası ortamda kalıntı kalmıyor. Bu, elektronik ekipmanın bulunduğu hacimlerde belirleyici bir özellik: sistem çalıştıktan sonra kart temizliği, kalıntı sökme ya da ekipman değişimi gerekmiyor.

Nerede kullanılıyor?

Kullanım alanı, hacmin kapalı ve sızdırmaz olabilmesiyle sınırlı. Yaygın uygulama alanları:

• Sistem ve sunucu odaları, veri işlem merkezleri.
• Kumanda odaları ve otomasyon kabinleri.
• Elektrik dağıtım odaları ve kesintisiz güç kaynağı hacimleri.
• Arşiv, kütüphane ve müze depoları.
• Laboratuvar ve kalite kontrol hacimleri.
• Yükseltilmiş döşeme altı ve asma tavan üstü gibi ikincil hacimler.

Açık ya da yarı açık hacimlerde, sürekli havalandırılan alanlarda ve dışa açık kapıların bulunduğu mekânlarda gazlı sistem beklenen sonucu vermiyor. Bu hacimler için farklı söndürücü aileleri değerlendiriliyor.

Tasarım: hacim, derişim, süre

Tasarımın üç girdisi var. Birincisi net hacim: korunacak mekânın gerçek iç hacmi, içindeki büyük ekipmanların hacmi düşülerek hesaplanıyor. İkincisi tasarım derişimi: korunan riske göre belirlenen ve standartların tanımladığı bir değer. Üçüncüsü tutma süresi: gazın hacimde ne kadar süre gerekli derişimde kalması gerektiği.

Bu üç değerden gereken madde miktarı, tüp sayısı ve tüp boyutu çıkıyor. Boru çapları ve nozul yerleşimi ise akış hesabıyla belirleniyor; amaç, maddenin hacme belirlenen süre içinde ve dengeli biçimde dağılması.

Yükseklik ve ortam sıcaklığı da hesaba giriyor. Yüksek rakımda aynı kütle daha büyük bir hacim kaplıyor; çok sıcak ya da çok soğuk hacimlerde tüp basıncı ve akış davranışı değişiyor. Bu değerleri keşifte ölçüyor ve hesaba dâhil ediyoruz.

Oda sızdırmazlığı

Gazlı söndürmede en çok atlanan konu bu. Sistem doğru tasarlanmış ve doğru miktarda madde boşaltmış olabilir; hacim sızdırıyorsa gaz kısa sürede aşağı iniyor ve derişim düşüyor. Yangın söndükten sonra yeniden başlayabiliyor.

Sızdırmazlık, kapı üzerine kurulan bir fan düzeneğiyle ölçülüyor. Ölçüm hacmin ne kadar kaçak yaptığını ve gazın kaç dakika gerekli derişimde kalacağını veriyor. Sonuç yetersizse kaçak noktaları aranıyor: kablo geçişleri, kanal geçişleri, kapı altları, asma tavan ve döşeme altı bağlantıları.

Bu noktaların kapatılması pasif yangın durdurma uygulamalarıyla yapılıyor; iki konu burada birbirine bağlanıyor. Sızdırmazlık, hacimde değişiklik yapıldığında yeniden ölçülüyor.

Basınç tahliyesi

Gaz boşaldığında hacim içindeki basınç kısa süreliğine yükseliyor. Küçük ve sıkı bir hacimde bu basınç, duvar ve kapıları zorlayacak düzeye çıkabiliyor. Bu yüzden hacme bir basınç tahliye açıklığı konuyor.

Açıklığın boyutu hesapla belirleniyor ve normalde kapalı, boşalma sırasında açılan bir damper ile sağlanıyor. Bu damper aynı zamanda hacmin sızdırmazlığının parçası; normal işletmede kapalı kalması gerekiyor.

Algılama ve tetikleme

Gazlı sistem kendi başına çalışmıyor; bir algılama sistemi tarafından tetikleniyor. Yanlış boşalmayı önlemek için genellikle iki ayrı dedektörün onayı aranıyor. Onay alındığında sesli ve ışıklı uyarı başlıyor, önceden belirlenmiş bir gecikme süresi işliyor ve süre sonunda vana açılıyor.

Gecikme süresi içinde hacimdekilerin çıkması bekleniyor. Ayrıca bir durdurma butonu ile boşalma geciktirilebiliyor ve bir elle tetikleme butonu ile öne alınabiliyor. Bu düzeneklerin yerleri, işaretlenmesi ve çalışması bakımın kalemleri arasında.

Boşalma anında havalandırmanın durması, damperlerin kapanması ve gerekiyorsa enerjinin kesilmesi de bu zincirin parçası. Bu bağlantıların kurulmuş ve denenmiş olması gerekiyor.

Kurulum: sırayla ne yapılıyor?

Bir Novec sisteminin kurulumu şu adımlardan geçiyor:

• Keşif: hacim ölçülür, ekipman envanteri çıkarılır, kaçak noktaları ve tüp yeri belirlenir.
• Tasarım: madde miktarı, tüp sayısı, boru çapları ve nozul yerleşimi hesaplanır.
• Proje ve onay: hesap ve yerleşim belgelenir, gerekli onay süreci yürütülür.
• Montaj: tüp grubu, boru hattı, nozullar, algılama ve uyarı elemanları yerine konur.
• Sızdırmazlık testi: hacim ölçülür, kaçaklar kapatılır, gerekiyorsa yeniden ölçülür.
• Devreye alma: algılama, gecikme, uyarı ve kapatma zinciri baştan sona denenir.
• Teslim: hesap dosyası, test kayıtları ve kullanım talimatı tesise verilir.

Sıra önemli: sızdırmazlık testi montajdan sonra ve devreye almadan önce yapılıyor. Testten çıkan kaçak kapatma işleri, tavan kapanmadan tamamlanıyor.

Satış: ne teklif ediliyor?

Bir gazlı sistem teklifi yalnız tüp ve madde fiyatından oluşmuyor. Teklifte ayrı ayrı görünmesi gereken kalemler: söndürücü madde miktarı, tüp ve vana grubu, boru ve nozul, algılama ve uyarı elemanları, panel ve kumanda, montaj işçiliği, sızdırmazlık testi ve devreye alma.

Bu ayrımın yapılması, tekliflerin karşılaştırılabilmesi için gerekli. Aynı hacim için verilen iki teklif arasındaki farkın nereden geldiği ancak kalemler ayrıldığında görülüyor.

Söndürücü maddenin tedarik ve mevzuat tarafı zaman içinde değişebiliyor. Teklif aşamasında güncel durumu birlikte gözden geçiriyor, alternatif söndürücü ailelerini de tabloya koyuyoruz; karar tesisin ama karşılaştırma elinde oluyor.

Bakım ve dolum

Kurulu bir sistemin hazır kalması düzenli kontrole bağlı. Yıllık bakımda yürütülen kalemler:

• Tüp içeriğinin tartım ya da seviye ölçümüyle doğrulanması.
• Tahrik hattı, solenoid ve manuel tetikleme düzeneklerinin denenmesi.
• Nozul ve boru güzergâhının gözle kontrolü, tıkanma ve gevşeme taraması.
• Panel ile algılama arasındaki zincirin baştan sona sınanması.
• Uyarı düzeneklerinin, gecikme süresinin ve durdurma butonunun kontrolü.
• Hacimde yapılan değişikliklerin kayda geçirilmesi ve gerekirse sızdırmazlığın yeniden ölçülmesi.

Tüplerin basınçlı kap olarak periyodik muayenesi ayrı bir gereklilik ve kendi takvimine göre yürüyor. Bu takvimi bakım kayıtlarında ayrıca izliyoruz.

Hacim değiştiğinde

Odaya yeni bir kabin eklenmesi, asma tavanın kaldırılması, bir duvarın açılması ya da havalandırmanın değiştirilmesi tasarımın dayandığı varsayımları değiştiriyor. Hacim büyüdüyse madde miktarı yetersiz kalıyor; sızdırmazlık bozulduysa tutma süresi düşüyor.

Bu değişiklikler sistemde hiçbir uyarı üretmiyor. Yıllık ziyarette hacmi yeniden ölçüyor ve tasarım dosyasıyla karşılaştırıyoruz; fark bulunduğunda yazılı bildiriyoruz.

Bu sayfayla birlikte okunabilecekler

Gazlı söndürmenin genel çerçevesi için gazlı söndürme sistemleri, FM-200 için FM-200 teknik şartnamesi, karbondioksit ve inert gazlar için CO₂ ve inert gazlı söndürme sayfalarına bakabilirsiniz. Pano içi uygulamalar pano içi söndürme sayfasında, oda sızdırmazlık testi oda kaçak testi sayfasında, dolum ve periyodik bakım tarafı ise Novec 1230 dolumu ve bakımı sayfasında ayrıntılı anlatılıyor.

Kurulum, dolum ya da mevcut bir sistemin devralınması için iletişim sayfamızdan ulaşabilir, hacim bilgilerini ilettiğinizde ön hesabı çıkarabiliriz.