Yangın pompası teklifi için hangi bilgiler, hangi grup?
Bir fabrika genişlemesinde mekanik proje ekibi pompa teklifini çoğu zaman iki sayıyla ister: debi ve basma yüksekliği. Bu iki sayı başlangıçtır ama model seçmeye yetmez; aynı noktayı yatay uçtan emişli ya da dik türbin pompa, elektrik ya da dizel motor, fabrikada birleştirilmiş paket grup ya da sahada kurulan grup karşılayabilir ve her biri pompa dairesini ve bütçeyi farklı etkiler. Teklifi netleştiren sorular şunlardır: anma debisi ve basıncı hidrolik hesapla belirlendi mi; su seviyesi pompanın üstünde mi altında mı; yedek pompa hangi enerjiyle çalışacak (BYKHY Madde 93/2 ve 93/4); proje EN 12845’e mi NFPA 20’ye mi göre tasarlanıyor ve hangi onay aranıyor; pompa dairesinin ölçüleri ve girişi ne. Pompa grubunun nasıl çalıştığını, bağlantı şemasını ve pompa dairesini rehber sayfalarımızda anlattık; bu sayfa ürün ve teklif seçimine odaklanıyor.
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
Katalogdaki pompa ve grup tipleri
Tip, su kaynağına, pompa dairesine ve yedekleme düzenine göre seçilir; her tipte pompanın debi-basınç eğrisi ayrıca kontrol edilir.
| Ürün | Ne zaman seçilir | Teklifte sorun |
|---|---|---|
| Paket tip pompa grubu | Pompaların, motorun ve kontrol panosunun fabrikada tek şasi üzerinde birleştirilip denenmesi isteniyorsa | Şasi ölçüsü ve pompa dairesi kapısından geçişi; fabrika deney raporu; grubun kaç pompa içerdiği |
| Kompakt tip pompa grubu | Dar pompa dairesi; ana pompa, jokey ve kontrol ekipmanı tek şasi üzerinde | Yedek pompanın gruba dahil olup olmadığı (BYKHY Madde 93/2) |
| Yatay tip elektrikli pompa | Ana pompa olarak; yedek olarak da seçilebilir, bu durumda Madde 93/4 gereği bütün pompaların beslemesi güvenilir ve binanın genel elektrik sisteminden bağımsız bir kaynaktan gelir | Motor gücü, besleme ve kontrol panosu; tasarım standardı (EN 12845 ya da NFPA 20) |
| Yatay tip dizel pompa | Şebekeden bağımsız yedek pompa | Yakıt tankı, aküler, egzoz ve havalandırma; pompa odasının sürekli +10 °C üzerinde tutulabilmesi (Madde 93/9) |
| Dik türbin tip pompa | Su kaynağı pompanın altında: yeraltı deposu ya da kuyu | Depo ya da kuyu derinliği, kolon boyu ve motorun zemin kotundaki yeri |
| Dik tip elektrikli pompa | Taban alanı dar pompa dairesi ya da şaft | Bakımda motorun sökülmesi için üstte kalacak boşluk |
| Uçtan emişli, tek kademeli pompa | Grubun ana ya da yedek pompası olarak kullanılan yatay gövde; elektrik ya da dizel motorla tahrik edilebilir | Emiş ve basma ağzı çapları; mevcut boru bağlantılarıyla uyum |
| Jokey pompa | Tesisatı beklemede basınç altında tutar, ana pompanın gereksiz kalkışını önler | Debisi ve basma yüksekliği; ana pompayla birlikte ayarlanacak devreye girme ve durma basınçları |
Teklif ve kabulde kontrol edilecekler
İlk beş satır BYKHY Madde 93’ün şartlarıdır; onay satırı tasarım standardına ve şartnameye göre değişir.
| Konu | Şart | Nasıl kontrol edilir |
|---|---|---|
| Pompa eğrisi | Kapalı vanadaki basma yüksekliği anma değerinin en fazla %140’ı; anma debisinin %150’sinde basma yüksekliği anma değerinin %65’inden küçük değil. Bu pompalar, istenen basıncı karşılamak şartıyla anma debisinin %130’una kadar olan talepte kullanılabilir (93/1) | Üretici eğrisinde üç nokta okunur; devreye almada test hattından ölçülür |
| Yedek | Tek pompada aynı kapasitede yedek pompa; birden fazla pompada toplam kapasitenin en az %50’si yedeklenir (93/2) | Teklifteki pompa sayısı ve her birinin anma değerleri |
| Enerji | Yedek pompa dizel motorlu seçilmezse pompalar, binanın genel elektrik sisteminden bağımsız ve güvenilir bir kaynaktan beslenir (93/4) | Elektrik projesinde pompa beslemesinin ayrı hattı |
| Pano ve basınç anahtarı | Her pompanın ayrı ve kilitli kumanda panosu; bilgi ışıkları (faz hatası, faz sırası hatası, kumanda fazı hatası); kilidi açılmadan erişilemeyen ana giriş kesicisi; her pompaya ayrı, panonun içinde, alt ve üst değeri bağımsız ayarlanıp kilitlenebilen basınç anahtarı (93/6 ve 93/7) | Pano föyünde ve saha kabulünde tek tek |
| Yardımcı elemanlar | Grupta otomatik hava boşaltma valfi, sirkülasyon rahatlama valfi ve benzeri yardımcı elemanlar bulunur (93/5) | Teklifte ayrı kalem olarak yazılı olması |
| Onay | NFPA 20’ye göre tasarlanan projede pompa UL 448 listesi ya da FM onayıyla aranır (yatay pompada FM sınıf 1311 ya da 1319, dik türbinde 1312). Pompa standardı EN 12259-12 uyumlaştırılmış olmadığından CE işaretine dayanak olmaz; EN 12845 projelerinde LPCB gibi gönüllü belgeler aranır | Belge numarası onay kuruluşunun çevrim içi listesinde doğrulanır |
Teklif isterken iletmeniz gerekenler
- Anma debisi ve anma basma yüksekliği (hidrolik hesaptan); hesap yoksa beslenecek sistemler ve bina tehlike sınıfı.
- Su kaynağı: depo hacmi, su seviyesinin pompa eksenine göre konumu ve şebeke bağlantısı.
- Beslenecek sistemler: sprinkler, yangın dolabı, hidrant ve bunlardan aynı anda çalışması öngörülenler.
- Tahrik ve yedek düzeni: elektrikli ana pompa ile dizel yedek ya da iki elektrikli pompa; ikinci durumda bağımsız besleme kaynağı.
- Tasarım standardı ve onay: EN 12845 ya da NFPA 20; UL listesi, FM onayı ya da LPCB belgesinden hangisinin arandığı (şartnamede “ya da” ile).
- Pompa dairesi: plan ölçüleri, kapı ve geçiş genişliği, zemin kotu; dizel için egzoz ve hava yolu; ısıtma, acil aydınlatma ve drenaj (Madde 93/9–11).
- Yenileme ise mevcut pompanın etiket değerleri, flanş ölçüleri ve son test ölçümleri.
Hazır setlerde ana pompanın yanındaki küçük pompa çoğu zaman jokeydir: tesisatı beklemede basınçta tutar ama yangın anındaki debiyi veremez. BYKHY Madde 93/2 tek pompalı sistemde aynı kapasitede bir yedek pompa ister. “Ana pompa + jokey” olarak teklif edilen bir grup bu şartı tek başına karşılamaz; ikinci pompanın dizel mi elektrikli mi olacağı, Madde 93/4’teki bağımsız enerji koşuluna göre belirlenir. Teklifleri karşılaştırırken her pompanın anma debisini ayrı ayrı okuyun.
Sık sorulanlar
Yedek yangın pompası dizel mi, elektrikli mi olmalı?
Yönetmelik iki yolu da açık bırakır: dizel motorlu yedek pompa kullanılmayan grupta pompaların enerjisi, binanın genel elektrik sistemine bağlı olmayan güvenilir bir kaynaktan gelmelidir (BYKHY Madde 93/4). Dizel yedek şebeke kesildiğinde de çalışır; buna karşılık yakıt, akü, egzoz ve pompa odasının +10 °C üzerinde tutulması gibi ek işler getirir (Madde 93/9). İki elektrikli pompalı grup, bağımsız besleme kurulabilen tesislerde seçilir. Karar tesisin elektrik altyapısıyla birlikte verilir; dizel pompanın ayrıntıları Dizel Yangın Pompası rehberinde.
UL/FM onaylı yangın pompası şart mı?
BYKHY belirli bir onay kuruluşu saymaz; sistemde kullanılacak bütün ekipmanın sertifikalı olmasını ister (Madde 90/3). Proje NFPA 20’ye göre tasarlanıyorsa pompanın listeli ya da onaylı olması beklenir; bu, UL 448 listesi ya da FM onayıyla karşılanır, ikisinin birlikte istenmesi gerekmez. Sigortacı özellikle FM onayı istiyorsa bu şartnameye açıkça yazılır. EN 12845’e göre tasarlanan projede ise pompa standardı EN 12259-12 CE işaretine dayanak olmadığından gönüllü bir belge aranır.
Mevcut yangın pompası değiştirilirken nelere dikkat edilir?
Yeni pompa eskisinin etiketine göre değil, sistemin bugünkü ihtiyacına göre seçilir: bina kullanımı ya da sprinkler alanı değiştiyse debi ve basma yüksekliği yeniden hesaplanır. Ardından emiş ve basma flanşlarının ölçüsü, şasi ve temel ölçüleri, motor gücü ile panonun yeni motora uygunluğu kontrol edilir. Yeni pompanın eğrisi BYKHY Madde 93/1’in sınırlarını sağlamalı, devreye almada test hattından ölçülüp kayda geçirilmelidir. Ana pompa değişiyorsa yedek pompanın aynı kapasitede kalıp kalmadığına da bakılır (93/2).
Yangın pompasının debisi ve basıncı nasıl belirlenir?
Hidrolik hesapla. Pompanın beslediği sistemlerin (sprinkler, yangın dolabı, hidrant) aynı anda ihtiyaç duyduğu debi toplanır; en kritik noktada gereken basınca borulardaki kayıplar ve yükseklik farkı eklenir. Bulunan nokta pompanın anma değeri olur; seçilen pompanın eğrisi ayrıca BYKHY Madde 93/1’deki sınırları sağlamalıdır. Hesabın adımlarını Yangın Pompası Hesabı rehberinde örneklerle verdik; hesabınız hazırsa bu iki değeri su kaynağı ve yedek düzeni bilgisiyle birlikte iletin.
Yangın pompası fiyatını ne belirler?
Debi ve basma yüksekliği pompanın büyüklüğünü ve motor gücünü belirler; ardından pompa tipi (yatay, dik türbin, dik tip), tahrik (dizel motorlu pompa yakıt ve akü donanımı getirir) ve grubun paket ya da sahada kurulan yapıda olması gelir. Onay beklentisi de fiyatı değiştirir: UL listeli ya da FM onaylı pompa, motor ve pano takımı ayrı bir ürün grubudur. Kontrol panoları, aksesuarlar, test hattı, montaj ve devreye alma testleri toplamın parçasıdır. Hidrolik hesabı ya da proje özetini paylaşırsanız alternatifli teklif hazırlayalım.