Gazlı söndürmede hangi işlev için hangi buton?
Bir veri odasına gazlı söndürme kurulurken butonlar keşif listesinin son satırlarında kalır: “başlatma butonu 1, durdurma butonu 1”. Bu iki satırın arkasında dört karar vardır. İşlev: boşaltma butonu otomatik algılamayı beklemeden söndürme sürecini başlatır ve panel programlanmış gecikmeyi işletir; durdurma (abort) butonu geri sayım sürerken boşaltmayı engeller; bekletme (hold) butonu geri sayımı duraklatır ya da uzatır; anahtarlı servis butonu bakım sırasında otomatik boşaltmayı devre dışı bırakır. Panel uyumu: konvansiyonel buton panelin ilgili girişine föydeki direnç değeriyle bağlanır, adresli buton hattın protokolünü konuşmalıdır. Ortam: iç ortam, IP korumalı dış ortam, patlayıcı ortam (Ex) ya da gemi (marin). Belge: gazlı söndürme sistemlerinde elle tetikleme ve durdurma düzeneklerinin Avrupa standardı EN 12094-3’tür; söndürme kontrol panelininki EN 12094-1’dir. Butonun davranışını panel programı belirlediği için buton ve panel birlikte seçilir.
.jpg)
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
İşleve göre söndürme butonları
Açıklamalar katalogdaki modellerin ürün bilgilerine dayanır; aynı işlevin panelde nasıl uygulanacağı panel programıyla belirlenir.
| Buton | Ne yapar | Katalogdaki örneklerde |
|---|---|---|
| Boşaltma (başlatma, el ile serbest bırakma) | Söndürmeyi elle başlatır; panele tetikleme sinyali gider, gecikme süresi işler ve süre dolunca boşaltma kumandası verilir | Sarı gövde; koruma kapağı ve test anahtarı; konvansiyonel, adresli ve marin sertifikalı modeller |
| Durdurma (acil durdurma, abort) | Geri sayım sürerken boşaltmayı engeller: katalogdaki modellerin çoğunda süreci iptal eder, bazılarında geri sayımı beklemeye alır; hacimde insan kaldığı ya da alarmın yanlış olduğu anlaşıldığında kullanılır | Çoğunlukla mavi, bir adresli seride beyaz gövde; resetlenebilir ve marin sertifikalı modeller |
| Bekletme (hold) | Geri sayımı duraklatır ya da bekleme süresini uzatır (katalogdaki bir modelde yalnız basılı tutulduğu sürece); tahliyeye ya da alarmın doğrulanmasına zaman kazandırır | Panelin bekletme girişine bağlanan ayrı buton |
| Anahtarlı servis butonu, sistem iptal ünitesi | Otomatik boşaltmayı devre dışı bırakır (servis anahtarı bakım ve test içindir); anahtar geri alınmadan ya da kilitli düğme döndürülüp bırakılmadan konum değişmez | Anahtarlı servis butonu; döndürülerek serbest bırakılan mantar başlıklı iptal ünitesi |
| Birleşik başlat/durdur (Ex) | Tek gövdede başlatma ve durdurma; patlayıcı ortam için alev sızdırmaz gövde | Ex d IIC T6 korumalı, IP65 model; belgesi GB3836 serisine göre, ATEX aranan projede sipariş öncesi yazılı teyit gerekir |
Siparişte belirtilecek ayrıntılar
| Ayrıntı | Seçenekler | Neden önemli |
|---|---|---|
| Panel bağlantısı | Konvansiyonel: panelin başlatma, durdurma ya da bekletme girişine; adresli: hattın protokolünde | Butonun işlevini bağlandığı panel girişi belirler; yanlış girişe bağlanan buton başka bir iş yapar |
| Direnç ve kontak | Katalogdaki konvansiyonel modellerde 100 Ω ve 470 Ω dirençler; NO ya da NC kontak, bazı modellerde klemensle seçilir | Panel girişinin beklediği değerle eşleşmeyen buton doğru algılanmaz |
| Eleman tipi | Kırılabilir cam ya da yeniden kurulabilir (resetlenebilir) eleman; test anahtarı | Söndürme devreye alınırken ve periyodik bakımda butonlar tek tek denenir; resetlenebilir elemanda yedek cam gerekmez |
| Koruma kapağı | Şeffaf kapak; bazı modellerde mühürlenebilir | Kazara basılan boşaltma butonu gereksiz gaz boşalmasına yol açabilir |
| Ortam | İç ortam; IP korumalı dış ortam; Ex; marin sertifikalı | Katalogda marin sertifikalı başlatma ve durdurma butonları ile Ex d IIC T6 korumalı model var |
| Ön yüz yazısı | Türkçe ya da yabancı dilde işlev yazısı; ek etiket | Katalogdaki bazı adresli modeller İngilizce, Felemenkçe ya da Fransızca yazılı geliyor; butonun yanında Türkçe işlev etiketi bulunmalı |
Keşif ve devreye alma kontrol listesi
- İşlev listesi: her korunan hacim için boşaltma, durdurma, gerekirse bekletme ve servis anahtarı; hangi butonun hangi hacmi yönettiği etiketle belirtilir.
- Yer: katalogdaki ürün açıklamaları butonları korunan hacmin çıkış kapısının yanına konumlandırır; durdurma butonu tahliye eden kişinin çıkış yolunda kalır.
- Panel: butonun bağlanacağı söndürme kontrol panelinin EN 12094-1 kapsamında belgeli olduğu ve butonun o panelin girişine uygun olduğu doğrulanır.
- Belge: buton föyünde EN 12094-3 (elle tetikleme ve durdurma düzenekleri) belgesi aranır.
- Uyarı cihazları: gazlı sistemlerde otomatik gaz boşaltımı sırasında veya sistemin devreye girdiğini işleticiye ve mahaldeki personele bildiren sesli ve ışıklı uyarılar zorunludur (BYKHY Madde 98/3); butonlarla birlikte uyarı cihazları ve söndürme etiketli ikaz lambaları da listeye yazılır.
- Devreye alma: boşaltma kumandası devreden ayrılmışken her butona basılır; panelde doğru girişin ve hacmin göründüğü, durdurma ve bekletmenin geri sayımı gerçekten etkilediği kayda geçirilir.
Katalogdaki modellerin çoğunda boşaltma butonu sarı, durdurma butonu mavidir; ancak beyaz gövdeli bir durdurma serisi de var, sarı, mavi ve yeşil gövdeli butonların işlevi ise markaya göre değişebiliyor. “Sarı buton 2 adet” gibi bir sipariş yanlış işlevli ürünle sonuçlanabilir. Siparişte işlevi (boşaltma, durdurma, bekletme, servis), panel bağlantısını ve ön yüz yazısını birlikte yazın; sahada her butonun yanında ne yaptığını söyleyen Türkçe etiket bulunsun.
Sık sorulanlar
Söndürme butonu ile yangın ihbar butonu arasındaki fark nedir?
Yangın ihbar butonu (EN 54-11) yangın alarmını başlatır ve binadaki uyarı zincirini harekete geçirir. Söndürme butonu ise gazlı söndürme sisteminin elle tetikleme ya da durdurma düzeneğidir (EN 12094-3): söndürme panelinin ilgili girişine bağlanır, gaz boşaltma sürecini başlatır ya da durdurur. Bu yüzden biri ötekinin yerine kullanılmaz; aynı duvarda yan yana durduklarında renk ve yazıyla ayırt edilmelidir. Katalogda ihbar butonu gövdesinde üretilmiş, söndürme yazılı adresli modeller de var; bunlarda işlev föyden ve ön yüz yazısından okunur.
Durdurma (abort) ile bekletme (hold) butonu arasındaki fark nedir?
Katalogdaki ürün bilgilerinin çoğuna göre durdurma butonu, geri sayım sürerken basıldığında boşaltmayı iptal eder; bazı modellerde ise geri sayımı beklemeye alır. Bekletme butonu geri sayımı duraklatır ya da bekleme süresini uzatır; katalogdaki bir bekletme butonu bu etkiyi yalnız basılı tutulduğu sürece sağlar; hacimde kalan birinin çıkmasına ya da alarmın gerçek olup olmadığının anlaşılmasına zaman kazandırır. Buton bırakıldığında ne olacağı, iki butonun birlikte kullanılıp kullanılmayacağı ve elle başlatılan bir boşaltmanın durdurulup durdurulamayacağı panelin programına bağlıdır; bu ayarlar devreye almada yazılı hâle getirilir ve kullanıcıya anlatılır.
Adresli yangın alarm sisteminde söndürme butonu kullanılabilir mi?
Kullanılabilir. Katalogda adresli hatta bağlanan, durum göstergeli ve çift yönlü izolatörlü söndürme butonları var; bu butonlar hattın protokolünü konuşan panelle çalışır. Önemli olan panelin söndürme kumandasını verebilmesidir: bu işlev, EN 12094-1 kapsamında belgelenmiş bir söndürme paneli ya da panelin söndürme modülü üzerinden yürütülür. Konvansiyonel söndürme panelli sistemlerde ise butonlar panelin kendi başlatma ve durdurma girişlerine bağlanır.
Söndürme butonu nereye takılır?
Katalogdaki ürün açıklamaları butonu korunan hacmin kapısının yanına, çıkış tarafına konumlandırır: yangını gören kişi hacmi terk ederken boşaltmayı başlatabilir, içeride birinin kaldığını fark eden ise çıkışta durdurma butonuna ulaşabilir. BYKHY’de söndürme butonu için ayrı bir montaj yüksekliği yer almaz; buton görünür, önü kapatılmamış ve kolay ulaşılır bir noktaya, işlev etiketiyle birlikte monte edilir. Birden çok hacmi koruyan sistemde her butonun hangi hacme ait olduğu yazılır.
Söndürme butonu fiyatını ne belirler?
Konvansiyonel ya da adresli olması ilk etkendir; adresli modelde izolatör de fiyatı değiştirir. Ardından eleman tipi (cam ya da resetlenebilir), koruma kapağı ve test anahtarının pakete dahil olması, dış ortam için IP koruması, Ex ya da marin belgesi gelir. Butonu panelden bağımsız düşünmemek gerekir: panel girişine uymayan buton sahada değiştirilir. Korunan hacimlerin listesini iletirseniz buton, panel ve uyarı cihazlarını birlikte içeren bir teklif hazırlayalım.