Hangi göreve, hangi hatta hangi yangın vanası?
Bir pompa dairesinin ya da sprinkler kolonunun malzeme listesinde en uzun bölüm vanalardır: emişte ve basmada kesme vanaları, çek valfler, test hattı, drenaj ve kat kontrol grupları. Hepsi “vana” diye tek satıra yazıldığında ya uyumsuz ürün gelir ya da görevine uymayan en ucuz seçenek. Bir yangın vanasının doğru olup olmadığını dört şey belirler. Görevi: suyu kesmek mi, geri akışı önlemek mi, basıncı düşürmek ya da tahliye etmek mi, hattı boşaltmak mı? İzlenmesi: BYKHY Madde 96/9, boru hatlarındaki vanalar ve bölgesel kontrol vanaları dahil, su kaynağı ile sprinkler sistemi arasındaki bütün vanaların sürekli açık kalması için önlem ister; ana besleme birden fazla zona hizmet ediyorsa her zon ya da kolon hattına izleme anahtarlı kesme vanası konur (Madde 96/7). Bağlantısı ve basınç sınıfı: dişli, yivli ya da flanşlı; karşı flanşın standardı. Belgesi: NFPA projesinde UL listesi ya da FM onayı, sigortacı istiyorsa VdS ya da LPCB.
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
Görevine göre yangın vanaları
Katalogda Victaulic ve Viking vanalarının yanında markasız kelebek, sürgülü, çek ve test-drenaj vanaları da var; tablo her vanayı göreviyle eşleştiriyor.
| Görev | Vana tipi | Siparişte dikkat |
|---|---|---|
| Ana, kolon ve zon kesme | İzleme anahtarlı kelebek vana; yükselen milli (OS&Y) sürgülü vana | Konum göstergesi; normalde açık duran vana için açık konumda izlenen model |
| Normalde kapalı duran hatlar | Kapalı konumda izlenen kelebek vana | Bu modeller yalnız tam kapalı konumu izler, açık konumu izleyemez |
| Yeraltı hattında kesme | Yükselmeyen milli (NRS) sürgülü vana ve dik tip post indikatör; duvardan kumanda için duvar tipi indikatör | Gömülme derinliği ve indikatörün vana modeline uyumu; hidrant hattında hat kesme vanası BYKHY Madde 95/6’da istenir |
| Geri akışı önleme | Klapeli (swing) çek valf, çift klapeli (wafer) çek valf, yaylı çek valf | Pompa basması, itfaiye su verme hattı, kolon girişi; montaj konumu ve eşdeğer boy föyden |
| Test ve drenaj | Akışın görülebildiği test ve drenaj vanası, küresel boşaltma vanası | Test orifisi, zondaki en küçük K faktörlü başlığın debisini temsil etmeli |
| Basınç düşürme | Basınç düşürücü vana | Önüne ve arkasına birer manometre (BYKHY Madde 96/10); yangın dolabında lüle girişindeki basınç 900 kPa’ı aşıyorsa (Madde 94/1-b) |
| Basınç tahliye | Pompa gövdesi (sirkülasyon) rahatlama vanası, sistem basınç tahliye vanası | BYKHY Madde 93/5 pompalarda otomatik hava boşaltma ve sirkülasyon rahatlama valfi gibi yardımcı elemanlar ister |
| İtfaiye bağlantısında boşaltma | Otomatik damlatma vanası | Çek valf ile bağlantı ağzı arasındaki boruyu kendiliğinden boşaltır (BYKHY Madde 97/1) |
Bağlantı tipi ve karşı parça uyumu
| Bağlantı | Nerede görülür | Siparişte kontrol |
|---|---|---|
| Dişli | Küçük çaplı test-drenaj, kat bağlantı ve boşaltma vanaları | Diş standardı (BSP ya da NPT) karşı parçayla aynı olmalı |
| Yivli | Kelebek ve çek vanalar, yivli boru hatları | Vana, kaplin ailesinin yiv profiline uygun olmalı: katalogdaki bir izlemeli kelebek vananın föyü yalnız üreticinin kendi yiv profiline sahip boru ve ürünlerle kullanıma izin verir |
| Flanşlı, wafer ve lug | Pompa emiş ve basması, büyük çaplı kesme ve çek vanaları, flanşlar arasına sıkılan kelebek vanalar | Karşı flanşın standardı (EN 1092-1 PN ya da ASME Class 125/150); aynı vana farklı delik düzenleri için ayrı kodla üretilebilir |
Vana listesi hazırlarken
- Her vananın görevini, çapını ve bulunduğu hattı (emiş, basma, kolon, zon, test hattı) aynı satıra yazın.
- Normalde açık ve normalde kapalı duran vanaları ayırın; izleme anahtarının tipi bu duruma göre seçilir.
- Karşı flanşların standardını ve basınç sınıfını not edin; yivli hatta kaplinlerin markasını ve yiv profilini belirtin.
- Zon kontrol grubunu tek paket mi, parça parça mı istediğinizi yazın: katalogdaki hazır kat kontrol setleri manometre, akış anahtarı ve drenaj vanasını birlikte getirir, test-drenaj ve basınç tahliye vanası seçenek olarak eklenir; kesme vanasının pakete dahil olup olmadığını sorun.
- Kesme vanaları için açık konumda kilitleme düzeneği (kilit, zincir ya da mühür) isteyin; Madde 96/9’un istediği önlemlerin sahadaki en yalın karşılığı budur, izleme anahtarı onu tamamlar.
- Pompa dairesinde her pompanın emiş tarafında bir kesme vanası, basma tarafında çek valf ile kesme vanası olduğunu ve pompa girişine doğrudan vana bağlanmadığını kontrol edin.
Yangın vanalarının flanşları iki ayrı standart ailesine göre delinir: Avrupa’da EN 1092-1 (PN10, PN16), ABD kökenli ürünlerde ASME (ANSI) Class 125 ya da 150. İki ailenin delik çemberleri ve civata sayıları birçok çapta farklıdır. Katalogdaki bir ıslak alarm vanası bu yüzden ANSI ve PN10/16 delikli ayrı kodlarla üretilir; yivli boruyu flanşa bağlayan bir flanş adaptörü ise ANSI Class 125 ve 150 flanşlarla eşleşecek biçimde yapılır. Teklif satırına karşı flanşın standardı yazılmazsa uyumsuzluk sahada, adaptör ya da yeni flanş gerektirerek ortaya çıkar.
Sık sorulanlar
Yangın tesisatında kelebek vana mı, sürgülü (OS&Y) vana mı kullanılmalı?
İkisi de kullanılır; seçim yere ve hidrolik hesaba göre yapılır. Yükselen milli (OS&Y) sürgülü vanada milin boyu vananın açık mı kapalı mı olduğunu uzaktan gösterir; izleme anahtarı vananın boyunduruğuna ayrı parça olarak bağlanır. Kelebek vana daha kısa ve hafiftir, dişli kutusundaki gösterge ve çoğu zaman hazır izleme anahtarıyla gelir. Basınç kaybı ise farklıdır: TS EN 12845 Tablo 23’e göre DN100 kelebek vana 4,6 m, aynı çapta sürgülü vana 0,81 m düz boruya eşdeğer sayılır. Basıncın kıt olduğu uzun besleme hatlarında bu fark hesabı değiştirebilir.
İzlemeli vanada izleme anahtarı ayrı mı alınır?
Vananın tipine bağlıdır. İzlemeli kelebek vanalarda anahtar çoğunlukla dişli kutusunun içinde, kabloları bağlı olarak gelir; katalogdaki bir modelde bu kutuda iki ayrı kontak bulunur, biri panelin izleme hattına, öbürü yardımcı bir sinyale ayrılır. Yükselen milli sürgülü vanada anahtar ayrı bir parçadır ve vananın boyunduruğuna sonradan bağlanır; katalogda OS&Y vana izleme anahtarı ayrı ürün olarak bulunur. Siparişte vananın normalde açık mı kapalı mı duracağını da belirtin: kapalı konumda izlenen modeller açık konumu izleyemez. Anahtar panelde yangın değil, arıza ya da izleme sinyali olarak programlanır.
Çek valf seçerken nelere bakılır?
Önce yeri: pompa basmasında, itfaiye su verme hattında ve kolon girişinde geri akışı önlemek için kullanılır; itfaiye bağlantısında çek valf ile ağız arasındaki borunun kendiliğinden boşalması için ayrıca otomatik boşaltma elemanı, çoğunlukla bir damlatma vanası konur (BYKHY Madde 97/1). Sonra tipi: klapeli (swing), çift klapeli (wafer) ve yaylı modeller farklı basınç kaybı yaratır; TS EN 12845 Tablo 23 DN150’de klapeli çek valf için 7,2 m, mantar tipi için 35 m eşdeğer boy verir, üretici verisi varsa o kullanılır. Montaj konumu, bağlantı tipi ve basınç sınıfı föyle karşılaştırılır; katalogda yüksek basınç için ayrı çek valf modelleri var.
Basınç düşürücü vana nerede gerekir?
Yangın dolaplarında BYKHY açık bir sınır koyar: lüle girişindeki basınç 900 kPa’ı geçerse basınç düşürücü kullanılır (Madde 94/1-b). Pompanın en üst katlara göre seçildiği binalarda alt katlardaki dolaplar ve kat hatları bu sınırı aşabilir. Sprinkler sisteminde basınç düşürücü kullanılırsa her birinin önüne ve arkasına birer manometre konur (Madde 96/10). Vana seçilirken giriş basıncı aralığı, istenen çıkış basıncı, geçmesi gereken debi ve bağlantı tipi föyle karşılaştırılır; ayarlanan değer bakımda iki manometreden okunarak kontrol edilir.
Post indikatör nedir, hangi vanayla kullanılır?
Post indikatör, yer altına gömülü ya da duvarın arkasında kalan bir vananın açık mı kapalı mı olduğunu yer üstünden gösteren ve vananın oradan çevrilmesini sağlayan düzenektir. Dik tip indikatör yeraltındaki yükselmeyen milli (NRS) sürgülü vanayla, duvar tipi indikatör duvardan geçen hattaki vanayla kullanılır; katalogda kelebek vana için duvar tipi indikatör seti de var. Hidrant hattında Madde 95/6’nın istediği hat kesme vanaları yeraltında kaldığında konumları böylece kazı yapmadan okunur. Siparişte vananın gömülme derinliği ve indikatörün vana modeline uyumu bildirilir.
Yangın vanası fiyatını ne belirler?
Tip ve çap ilk etkendir; ardından bağlantı (dişli, yivli, flanşlı), izleme anahtarının dahil olup olmadığı, basınç sınıfı, gövde malzemesi ve kaplaması ile belge gelir. UL listeli ya da FM onaylı izlemeli bir kelebek vana, izleme anahtarı olmayan bir kullanım suyu vanasıyla aynı ürün değildir; teklifleri karşılaştırırken bu ayrım yapılmalıdır. Vana listenizi görev ve hat bilgisiyle birlikte gönderirseniz, markaları yan yana koyarak eşdeğerlerini gösteren bir teklif hazırlarız.