Hangi sisteme, hangi çap ve bağlantıda alarm vanası?
Bir depoya ek bina yapılırken sprinkler istasyonu için teklif isteği çoğu zaman tek satırla gelir: “DN150 alarm vanası, 2 adet”. Bu satır birbirinden çok farklı ürünlere karşılık gelebilir: yalnız vana gövdesi mi, trimi ve alarm donanımıyla komple set mi; ıslak mı kuru mu; flanşlı mı yivli mi; dikey mi yatay mı kurulacak? EN 12259-2 ıslak, EN 12259-3 kuru alarm vanasını “vana seti” olarak tanımlar; belge de bu yüzden vanayı trimiyle birlikte kapsar. Seçimi dört bilgi netleştirir: sistem tipi ve besleme basıncının dalgalanıp dalgalanmadığı; hidrolik hesaptan gelen çap ve sistemin görebileceği en yüksek basınç; uç bağlantısı ve montaj konumu; projenin istediği belge. Katalogda Viking ve Victaulic vanalarının yanında markasız gövdeler ve setler de var; aşağıdaki tablolar teklifleri aynı kapsamla karşılaştırabilmeniz için hazırlandı.
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
Teklifte alarm vanası nasıl tarif edilir?
Aynı çaptaki iki vana bu satırlardan birinde ayrıldığı için farklı fiyatlanabilir; karşılaştırmadan önce bütün satırları eşitleyin.
| Kalem | Seçenekler | Not |
|---|---|---|
| Sistem tipi | Islak alarm vanası; kuru alarm vanası (ön tepkili ve baskın sistem için ayrı vanalar) | Kuru vana, donma tehlikesi taşıyan ya da ortam sıcaklığı 70 °C’yi geçen bölümler içindir (TS EN 12845); ısıtılan öteki hacimlerde ıslak vana |
| Kapsam | Yalnız gövde; trimi önceden takılı (pretrimmed) vana; gong, basınç anahtarı ve manometreleriyle set; hazır birleştirilmiş kolon paketi | Kesme vanası ve izleme anahtarının kapsama girip girmediği ayrıca sorulur |
| Çap | Hidrolik hesaptan; katalogdaki bir ıslak alarm vanası DN80, DN100, DN150 ve DN200 çaplarında | Vanadan geçişte akış hızı 6 m/s’yi aşmamalı (TS EN 12845) |
| Uç bağlantısı | Flanş/flanş, flanş/yiv, yiv/yiv | Flanşta delik düzeni (ANSI ya da PN10/16), yivde boru dış çapı sipariş koduna girer |
| Montaj konumu | Dikey ya da yatay | Trim konuma göre ayrıdır; katalogda aynı vananın dikey ve yatay trimli sürümleri var |
| Çalışma basıncı | Föydeki anma değeri; bağlantı tipine göre değişebilir | Kapalı vanadaki pompa basıncı da hesaba katılarak sistemde oluşabilecek en yüksek değerin altında kalmamalı |
| Belge | Islakta EN 12259-2, kuruda EN 12259-3 (CE ve performans beyanı; BYKHY Madde 96/1 TS EN 12259 uygunluğunu şart koşar); NFPA projesinde ayrıca UL listesi ya da FM onayı; sigortacı isterse VdS ya da LPCB | Belgenin kapsadığı model, çap, bağlantı ve trim teklifle birebir eşleşmeli |
Kuru vana setinde teklife ayrıca yazılan kalemler
Kuru alarm vanası, ıslak vananın yapmadığı bir iş üstlenir: borulardaki havayı tutar. Teklifte vana ve triminin yanında şu kalemler aranır.
| Kalem | Neden gerekli | Dayanak |
|---|---|---|
| Sürekli hava ya da azot beslemesi | Borulardaki basıncı vana üreticisinin verdiği aralıkta tutar | TS EN 12845; hava basıncı değeri vana föyünden |
| Düşük hava basıncı alarmı | Hava kaçağını, vana yangın olmadan açılmadan önce haber verir | TS EN 12845 |
| Hızlandırıcı ya da egzozcu | Büyük boru hacminde suyun başlığa geç ulaşmasını önler | Boru hacmi 1,5 m³’ün üstündeyse (düşük ve orta tehlike), yüksek tehlike sınıfında ise her durumda (TS EN 12845 Tablo 18) |
| Nem alıcı | Borudaki yoğuşmayı ve alçak noktalarda donan su birikintisini azaltır | Tasarım tercihi |
| Uygun başlıklar | Kuru tesisatta yalnız dik ya da kuru sarkık başlık kullanılır, hızlı tepkili başlık kullanılmaz | TS EN 12845 |
Vana odası keşif listesi
- Vananın gövde yazısını ya da etiketini fotoğraflayın: marka, model, çap ve çalışma basıncı eşdeğer seçimin başlangıç noktasıdır.
- Vananın dikey mi yatay mı durduğunu, uç bağlantılarını ve flanş delik düzenini not edin; yeni set aynı boşluğa sığmalı ve karşı flanşla eşleşmelidir.
- Beslemenin şebekeden mi, depo ve pompadan mı geldiğini öğrenin; basıncı dalgalanan beslemede ıslak vana geciktirme hücresiyle kurulur.
- Binada otomatik algılama da varsa alarm istasyonunun ve akış anahtarlarının yangın alarm paneline bağlı olduğunu, panelde ayrı bölge olarak göründüğünü ve kesme vanası izleme anahtarının sürekli denetlendiğini kontrol edin (BYKHY Madde 78/1).
- Ana drenajın suyu nereye verdiğine bakın; tahliye noktası vana tam açıkken gelen suyu taşıyabilmelidir.
- Vana odasının kışın 4 °C’nin altına düşmediğini ve yangın sırasında da güvenle ulaşılabildiğini doğrulayın.
Katalogda hem yalnız vana gövdeleri hem de trimiyle birlikte satılan setler var; ikisinin fiyatını karşılaştırmak yanıltır. Set; trim borularını, manometreleri, alarm test ve drenaj vanalarını, çoğu zaman gongu ve basınç anahtarını da içerir. Belge de setle ilgilidir: katalogdaki bir ıslak alarm vanasının föyü, listesinin ve onayının belirli bir trime bağlı olduğunu, bu trimden parça çıkarılmasını ya da yerine başka parça konmasını kabul etmediğini yazar. Gövde tek başına alınıp trim sahada farklı kaynaklardan toplanırsa belgenin kapsamı tartışmalı hâle gelir.
Sık sorulanlar
Mevcut alarm vanasını başka bir markayla değiştirebilir miyim?
Evet, ancak tek parça olarak değil, belgeli bir set olarak. Yeni vana trimi, gongu ve alarm donanımıyla birlikte seçilir; yapı boyu, uç bağlantıları ve montaj konumu eski boşluğa uymalıdır. Vananın basınç kaybı hidrolik hesaba girdiği için yeni vananın föydeki eşdeğer boyu hesaba işlenir: katalogdaki bir DN150 ıslak alarm vanasında bu değer yaklaşık 6 m’dir; TS EN 12845, üretici verisi yoksa aynı çaptaki (DN150) klapeli vana için 7,2 m kabul eder. Değişimden sonra basınç anahtarının panel bağlantısı ve gong, alarm test vanasından su verilerek yeniden denenir.
Hazır trimli (pretrimmed) vana ile trimi ayrı gelen vana arasındaki fark nedir?
Hazır trimli vanada manometreler, alarm test ve drenaj vanaları, alarm bağlantısı ve bunları taşıyan borular üretici tarafından vanaya takılmış gelir; sahada giriş, çıkış, drenaj ve alarm hatları bağlanır. Trimi ayrı gelen vanada aynı parçalar paket hâlinde gönderilir ve üreticinin trim şemasına göre sahada birleştirilir. İki durumda da trim vananın belgesinin parçasıdır. Hazır trimli vanada montaj konumu (dikey ya da yatay) siparişte kesinleşir; vana odasının ölçüsü ve drenaj yönü buna göre planlanır. Gong, geciktirme hücresi ve basınç anahtarının pakete girip girmediğini ayrıca sorun.
Flanşlı alarm vanası siparişinde flanş standardı neden sorulur?
Çünkü aynı vana farklı flanş delik düzenleri için ayrı sipariş kodlarıyla üretilir. Katalogdaki bir ıslak alarm vanası ANSI ya da PN10/16 delikli olarak sunulur; DN200’de PN10 ve PN16 için de ayrı kod vardır. Yanlış delik düzeni, karşı flanşın değişmesi ya da araya adaptör girmesi demektir. Aynı föy, çalışma basıncının bağlantıya göre değiştiğini de gösterir: Avrupa belgesinde yiv/yiv sürüm için 20,7 bar, flanşlı sürümler için 16 bar verilmiştir. Yivli bağlantıda ise boru dış çapı sorulur; DN150 için 165 mm ve 168 mm dış çaplı iki ayrı sürüm bulunur.
Alarm vanası yangın alarm paneline nasıl bağlanır?
Alarm hattındaki basınç anahtarı, bir başlık açılıp su akmaya başladığında kontak verir; bu kontak yangın alarm paneline ayrı bir bölge olarak ya da adresli bir giriş modülü üzerinden bağlanır. BYKHY Madde 78/1, binada sprinkler ile otomatik algılama birlikte varsa alarm istasyonlarının ve akış anahtarlarının yangın alarm sistemine bağlanmasını, uyarıların ayrı bölgesel göstergelerle izlenmesini ister; hat kesme vanalarının izleme anahtarları da sürekli denetlenir. Teklifte panel tarafındaki modülün ve kablonun hangi kalemde olduğu açıkça yazılmalıdır.
Alarm vanası fiyatını ne belirler?
Çap ve sistem tipi ilk etkendir: kuru vana, hava beslemesi ve alarmı nedeniyle ıslak vanadan daha çok kalem getirir. Ardından kapsam (gövde, hazır trimli vana, komple set ya da kolon paketi), uç bağlantısı, çalışma basıncı sınıfı ve belge gelir; farklı belgelere sahip ürünler aynı satırda kıyaslanmaz. Karşılaştırma için yukarıdaki tabloyu doldurup vana odasının fotoğraflarıyla birlikte gönderin; kapsamı eşitlenmiş, birden fazla marka seçenekli bir teklif hazırlayalım.