Hangi binaya hangi yangın dolabı: yarı sert hortum mu, yassı hortum mu?
Bir otel yenilemesinin keşif listesinde “yangın dolabı, 24 adet” yazar; sipariş için bu satır yetmez. Aynı ürün adının altında hortum makaralı iç mekân dolabı, yassı hortumlu dolap, tüp bölmeli kombine dolap ve hidrant yanına konan ayaklı dış mekân dolabı vardır. Doğru model dört bilgiyle netleşir. Kullanıcı: eğitilmiş personel veya itfaiye görevlisi bulunmayan yapılarda yarı sert hortumlu dolabın TS EN 671-1’e uygun olması şarttır; yassı hortumlu dolap ise yetişmiş yangın söndürme görevlisi bulundurulmak mecburiyetinde olan yapılarda kullanılabilir ve TS EN 671-2’ye uymalıdır. Hortum: çap ve boy yönetmelikle sınırlıdır, iki tipin değerleri ilk tabloda. Kabin: sıva altı ya da sıva üstü, sac ya da camlı kapak, tüp bölmesi, iç ya da dış ortam. Bağlantı: vana ölçüsü, dolabın bağlanacağı hat ve dolap içinde itfaiye su alma ağzı istenip istenmediği. Tablolar bu soruları sırayla cevaplıyor; dolapları kat planı üzerinden yerleriyle birlikte teklif ediyoruz.
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
Yarı sert hortum makaralı mı, yassı hortumlu mu?
Değerler BYKHY Madde 94’ün (b) bendinden; iki tipte de lüle girişindeki basınç 900 kPa’yı geçerse basınç düşürücü kullanılır.
| Konu | Yarı sert hortum makaralı (TS EN 671-1) | Yassı hortumlu (TS EN 671-2) |
|---|---|---|
| Kimin için | Hortum serme ve bağlama becerisi olan eğitilmiş personeli veya itfaiye görevlisi bulunmayan yapılar (94/b-4) | Yetişmiş yangın söndürme görevlisi bulundurulmak mecburiyetinde olan yapılar (94/b-6) |
| Hortum | Yuvarlak yarı sert, TS EN 694’e uygun; çapı 25 mm, uzunluğu en çok 30 m | Yassı hortum; anma çapı 50 mm’yi, uzunluğu 20 m’yi geçmez |
| Tasarım debisi ve basıncı | 100 l/dak ve 400 kPa (dolapta itfaiye su alma ağzı yoksa, 94/b-5) | 400 l/dak ve en az 400 kPa (94/b-6) |
| Lüle (lans) | Kapama, püskürtme veya fıskiye veyahut üçünü birden yapabilmeli | Aynı şart |
| Kullanım biçimi | Hortum basınçsızken de yuvarlak kalır; makaradan bir kısmı çekilmişken su açılabilir | Hortum boşken düz yatar; su açılmadan önce boydan boya serilir |
Kabin ve montaj seçenekleri
Katalogdaki dolapların çoğu elektrostatik boyalı çelik gövdelidir; ölçü ve iç düzen projeye göre özel imal edilebilir.
| Seçenek | Nerede | Siparişte belirtin |
|---|---|---|
| Sıva altı (gömme) | Koridor, lobi ve kaçış yolunda çıkıntı istenmeyen yerler | Duvarda açılacak nişin ölçüsü ve duvar kalınlığı; dolabın derinliği duvara sığmalı |
| Sıva üstü | Perde duvar, otopark, teknik hacim; sonradan eklenen dolap | Kapağın açılış yönü ve dolabın önünde kalacak geçiş genişliği |
| Camlı kapak, gizli menteşe | Otel, ofis ve alışveriş merkezi gibi görünümün önemsendiği iç mekân | Temperli camın çerçeveli ya da çerçevesiz oluşu, gövde rengi |
| Tüp bölmeli (kombine) | Tüpün dolap yanına ayrıca asılmasının istenmediği koridorlar; yönetmelik söndürme cihazının yangın dolabının içine veya yakınına konmasına izin verir (Madde 99/4) | Bölmeye girecek tüpün kapasitesi |
| Ayaklı dış mekân dolabı | Açık saha, liman, şantiye; hidrant hattından beslenen tek ya da çift makaralı modeller | Hortum boyu (20 ya da 30 m), çapı (2 ya da 2½ inç) ve makara sayısı |
| Paslanmaz makara | Nemli ve korozif ortam; gıda, ilaç, temiz oda | Hortum çapı ve makaranın hortum çıkış yönü |
Keşif ve sipariş için kontrol listesi
- Adet: her katta ve yangın duvarlarıyla ayrılmış her bölümde dolaplar arası uzaklık 30 m’yi geçmez; bina yağmurlama sistemiyle korunuyor ve katlara itfaiye su alma ağzı bırakılmışsa dolaplar ıslak tip yağmurlama branşman hattından beslenebilir ve aralık 45 m’ye kadar çıkarılabilir (BYKHY Madde 94/b-2).
- Yer: mümkün olduğu kadar koridor çıkışı ve merdiven sahanlığı yakını, kolayca görülebilecek nokta (94/b-2).
- Kabin: içindeki cihazların döşenmesine izin veren, yangın sırasında hortum ve cihazların kullanımını zorlaştırmayan ve yalnız yangın söndürme amacıyla kullanılan dolap (94/b-3).
- Basınç: lüle girişinde 900 kPa’nın aşıldığı dolaplar için basınç düşürücü siparişe eklenir (94/b-5 ve 94/b-6).
- Vana ve hat: 1 inç küresel vana ya da 2 inç yangın vanası; dolabın ıslak hatta mı kuru hatta mı bağlanacağı ve borunun dolaba hangi yönden gireceği.
- İtfaiye su alma ağzı: yüksek binalarda ve kat alanı 1000 m²’yi aşan alışveriş merkezi, otopark ve benzeri yerlerde yönetmelik bu ağızları kaçış merdiveni veya yangın güvenlik holü gibi korunmuş mekânlarda ister (94/a-1); dolapla birleşik isteniyorsa dolabın yeri buna göre seçilir.
- Bakım: dolap ve hortum makaralarının TS EN 671-3’teki periyodik bakımını bina sahibi, yönetici veya sorumlu bina yetkilisi yaptırır (94/b-7).
Katalogda hortum makaralı dolapların yanında hortum, lans ve vana gibi ekipmanın saklandığı yangın malzeme dolapları ve yalnız tüpü koruyan muhafaza dolapları da var. Yönetmelik yangın dolabı tesisatını, duvarlar üzerine veya kabinler içine monte edilen ve kalıcı olarak bir su temin tesisatına bağlanan sabit birimler olarak tanımlar (BYKHY Madde 94’ün (b) bendi). Suya bağlı olmayan bir malzeme dolabı bu tanıma girmez, dolaplar arası 30 m hesabında sayılmaz. Keşif listesinde bu üç ürünü ayrı satırlarda yazın.
Sık sorulanlar
Yangın dolabı hortumu kaç metre ve kaç mm olmalı?
Eğitilmiş personel veya itfaiye görevlisi bulunmayan yapılardaki yarı sert hortumlu dolapta hortum TS EN 694’e uygun, 25 mm çaplı olur ve uzunluğu 30 m’yi aşmaz (BYKHY Madde 94/b-4). Yassı hortumlu dolapta anma çapı en çok 50 mm, hortum boyu en çok 20 m’dir (94/b-6). Katalogdaki dolaplar 20 m ve 30 m hortum boyuyla sunuluyor; 30 m yalnız yarı sert hortumlu dolapta seçilebilir, yassı hortumlu dolapta sınır 20 m’dir. Hortum çapı da bu iki tarife uyar: katalogdaki 2½ inç seçenek, bina içindeki dolap için yönetmeliğin verdiği ölçülerin dışında kalır. Boy, dolabın koruduğu alanın en uzak noktasına ve dolaplar arasındaki uzaklığa göre projede belirlenir.
Yangın dolabı kaç litre su verir, basıncı ne olmalı?
İçinde itfaiye su alma ağzı olmayan yarı sert hortumlu dolapta yönetmelik tasarım debisini 100 l/dak, tasarım basıncını 400 kPa olarak verir (BYKHY Madde 94/b-5). Yassı hortumlu dolapta tasarım debisi 400 l/dak, tasarım basıncı en az 400 kPa’dır (94/b-6). Lüle girişindeki basınç 900 kPa’yı aşarsa basınç düşürücü kullanılır. Yapıda sulu sistem olarak yalnız yangın dolapları varsa su kapasitesi, bu tasarım debilerinin tehlike sınıfına göre 30, 60 ya da 90 dakikayla çarpılmasıyla hesaplanır (Madde 92/3 ve 92/6).
Sıva altı mı, sıva üstü yangın dolabı mı seçilmeli?
Sıva altı dolap duvara gömülür ve koridorda çıkıntı bırakmaz; bunun için duvarda dolabın derinliğini alacak bir niş gerekir, niş de en kolay kaba inşaat sırasında açılır. Sonradan eklenen dolapta, betonarme perde duvarda ya da otopark ve teknik hacimde sıva üstü dolap pratik çözümdür. Katalogdaki camlı modeller iki montaj şekliyle de sipariş edilebiliyor. Hangisi seçilirse seçilsin kapağın tam açılabilmesi ve hortumun engelsiz çekilebilmesi gerekir.
Yangın dolabının içine yangın tüpü konur mu?
Konabilir. BYKHY Madde 99/4 söndürme cihazlarının yangın dolaplarının içine veya yakınına yerleştirilmesini sayar ve kapalı dolaplarda bulundurma yasağından yangın dolaplarını hariç tutar. Tüp bölmeli dolaplarda hortum makarası ile tüp ayrı bölmelerdedir; tüp, hortuma dokunmadan kontrol edilip alınır. Siparişte bölmenin hangi kapasitedeki tüpü alacağını belirtin; tüpün kendisi ayrı bir kalem olarak fiyatlanabilir.
Yangın dolabı hangi binalarda zorunlu?
BYKHY Madde 94/b-1’e göre yüksek binalar ile toplam kapalı kullanım alanı 1000 m²’den büyük imalathane, atölye, depo, konaklama, sağlık, toplanma amaçlı ve eğitim binalarında, alanlarının toplamı 600 m²’den büyük kapalı otoparklarda ve ısıl kapasitesi 350 kW’ın üzerindeki kazan dairelerinde yangın dolabı mecburidir. Bir boyutu 60 m’yi geçen katlarda yangın dolabı ile itfaiye su alma ağzı birlikte yapılır (94/a-1). Diğer söndürme sistemleriyle birlikte bina türüne göre tablo, Yangın Söndürme Sistemi Zorunlu mu? rehberinde.
Yangın dolabı fiyatını ne belirler?
Hortum tipi ve boyu ilk etkendir: yarı sert hortum makaralı dolap ile yassı hortumlu dolap farklı donanım taşır. Ardından kabin gelir: sac ya da temperli camlı kapak, sıva altı ya da sıva üstü montaj, paslanmaz gövde, tüp bölmesi ve özel ölçü imalat. Vana tipi, basınç düşürücü ihtiyacı ve dolap içinde itfaiye su alma ağzı istenip istenmediği de fiyatı değiştirir. Dolap fiyatına boru bağlantısı, montaj ve devreye almadaki su verme denemesi eklenir; kat planını paylaşırsanız dolap yerleriyle birlikte teklif hazırlayalım.