Gürültülü saha, minare ya da patlayıcı ortam: hangi horn hoparlör?
Bir lojistik deposunun yükleme sahasında forklift ve kompresör sesi arasında vardiya duyurusu anlaşılmıyorsa ya da bir caminin minaresindeki eski hoparlörler yenilenecekse aranan ürün çoğu zaman horn (borulu) hoparlördür: sesi dar bir açıya toplayıp uzağa taşır, gövdesi dış ortama göre yapılır. Katalogdaki hornlar Asenware, Decon, Esser, Honeywell, Mastertech, Westa ve Westsound modellerinden oluşur: 100 V hatta çalışan trafolu hornlar, 60 ve 100 W’lık yüksek güçlü modeller, düşük empedanslı mini horn, sürücü ünitesi ayrı satılan boş gövdeler, metal minare hornu, patlayıcı ortam için Ex işaretli hornlar ile müzik de yayınlayan iki yollu dış mekân modelleri. Seçimi belirleyen sorular: alan ne kadar geniş ve gürültülü; hat 100 V mu, düşük empedanslı mı; yayın yalnız konuşma mı; gövde güneş, yağmur ve soğuğa ne kadar dayanmalı; alan patlayıcı ortam sınıfında mı. EN 54-24 belgeli hornlar Acil Anons Hoparlörleri sayfasında, minareye özgü kurallar cami rehberindedir.
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
Kullanım yerine göre horn hoparlör
Model örnekleri katalogdaki ürün bilgilerinden; güç ve ses basıncı değerleri üreticiye göre değişir.
| Kullanım yeri | Seçilecek alt tür | Dikkat |
|---|---|---|
| Fabrika sahası, depo, yükleme alanı, otopark | 100 V trafolu horn; ör. Decon DH-30T (30 W) ve DH-820T, Honeywell L-PHP15A; kademe gövde üzerinden seçilir | Horn dar açıyla yayın yaptığı için yönü plan üzerinde seçilir; kapsanmayan köşeye ikinci horn eklenir |
| Geniş açık alan, saha, liman | Yüksek güçlü horn; ör. Mastertech AQUA 200T (60 W), Westa HP-100 (100 W) | Katalogdaki ürün bilgisi, 100 W’lık hornun insanların yakınında durmayacağı bir noktaya takılmasını önerir |
| Minare, cami avlusu, mahalle direği | Metal minare hornu (Westa WS-070) ya da boş gövde (Westa WS-064) ile ayrı satılan sürücü ünitesi (Decon DDU ve DS serileri) | Sürücünün gövdenin bağlantı dişine uyması; arızada yalnız sürücü değişir, gövde yerinde kalır |
| Akaryakıt, tank sahası, boya ve solvent alanı (patlayıcı ortam) | Ex işaretli horn; ör. ATEX adıyla sunulan Esser 582500 (15 W) ve 582501 (25 W), Ex d IIC T6 / IIB T6 işaretiyle sunulan Asenware AW-EXYS-5 ve AW-EXYS-15 | Ex işareti tesisin bölge sınıfına uymalı; belge türü ve numarası teklife yazılır, kamu yapım işinde GTŞ 22.2 2014/34/AB’ye dayanan yönetmeliği esas alır |
| Okul bahçesi, park, avlu; anons ve müzik | İki yollu dış mekân hoparlörü (Westsound FRH 4, MT 16 150, MT 20-200) ya da koaksiyel horn kabin (Decon DS-12HT, DS-15HT) | Aynı modelin 100 V ve düşük empedanslı sürümleri olabilir: Westsound MT 16 150 T trafolu, MT 16 150 düşük empedanslıdır |
| Araç üstü ya da dar alan | Trafosuz mini horn (Westa WS-25H); mıknatıslı araç hornları Megafon ve Araç Üstü Anons Sistemleri sayfasında | Trafosuz horn 100 V hatta bağlanmaz, düşük empedanslı amfi çıkışı ister |
Horn hoparlörde föyden okunacak değerler
Örnekler katalogdaki ürün bilgilerinden; ses basıncı ve bant her üreticide başka koşulda ölçülür.
| Değer | Katalogdaki örnekler | Neye göre seçilir |
|---|---|---|
| Güç | 5 ve 15 W (Asenware exproof), 15 ve 25 W (Esser ATEX), 30 W (Decon DH-30S, DH-30T, DS-705), 60 W (Mastertech AQUA 200T), 100 W (Westa HP-100); koaksiyel kabinde 500 W (Decon DS-15HT) | Alanın genişliği ve gürültüsü; bölgedeki toplam yükün amfi kanalına sığması |
| Hat gerilimi | 100 V; bir exproof modelde 70, 100, 110 ve 120 V seçenekleri (Asenware AW-EXYS-5); trafosuz mini horn düşük empedanslı | Amfinin çıkış tipi ve gerilimi |
| Frekans bandı | Konuşmaya göre dar bant: 250–3.400 Hz (Asenware), 400–8.000 Hz (Esser 582500) | Yalnız anons mu, müzik de mi |
| Ses basıncı | Üreticiye göre, ör. 15 W’lık exproof modelde 95–110 dB (Asenware AW-EXYS-15) | Ölçüm mesafesi ve gücü föyde yazmalı; karşılaştırma aynı koşulda yapılır |
| Gövde ve ortam | Metal ya da ABS gövde; IP65 (Westsound PHO 64, PHY 28); çalışma sıcaklığı −20 ile +50 °C (Asenware), −50 ile +70 °C (Esser 582500) | Yağmur, güneş, deniz havası ve soğuk; direk ya da cephe montajı |
| Sürücü ünitesi | Boş gövde (Westa WS-064); 75 W 16 Ω sürücü (Decon DDU-75), 51 mm membranlı sürücü (Decon DS-50PRO) | Trafosuz sürücü (ör. 16 Ω’luk DDU-75) 100 V hatta ancak kademesi seçilmiş hat trafosuyla bağlanır; düşük empedanslı amfide sürücülerin toplam empedansı amfinin alt sınırının altına inmez |
Keşif ve teklif için kontrol listesi
- Alan planı ve ortam gürültüsü; her hornun bakacağı yön plan üzerinde çizilir.
- Montaj noktası: direk, cephe ya da minare şerefesi; yükseklik, askı aparatı ve bakım için erişim.
- Hat: 100 V amfinin boş kapasitesi, kademe toplamı, kablo güzergâhı ve uzunluğu.
- Dış ortam: IP sınıfı, çalışma sıcaklığı, güneş ve deniz havası; metal ya da ABS gövde.
- Yayın: yalnız anons mu, müzik de mi; müzikte iki yollu ya da koaksiyel dış mekân modeli.
- Patlayıcı ortam: tesisin bölge sınıflandırma belgesi, hornun Ex işareti, belge türü ve kablo rakoru.
- Komşuluk: hornların konutlara dönük olmaması; minarede Diyanet genelgelerinin kuralları.
Katalogdaki exproof hornlardan birinin ürün bilgisi, Ex d IIC T6 / IIB T6 işaretinin Çin’in GB 3836 standardına göre verildiğini ve EN 54-24, ATEX ya da IECEx beyanı bulunmadığını açıkça yazar (Asenware AW-EXYS-5). Alev sızdırmaz gövde, belgenin hangi kurala göre verildiği sorusunu ortadan kaldırmaz. Kamu yapım işlerinde ÇŞB Elektrik Tesisatı Genel Teknik Şartnamesi (GTŞ) 22.2, tehlikeli ortamdaki seslendirme ve sesli tahliye sistemi için 2014/34/AB’ye dayanan patlayıcı ortam teçhizatı yönetmeliğini ve ilgili TS EN 60079 standardını, bu alanlardaki tasarım, uygulama, test, devreye alma ve işletmede de TS EN 50849 ile TSE CEN/TS 54-32’ye ek olarak TS EN 60079-14’ü esas alır. Teklifte hornun Ex işaretini, belge türünü ve numarasını, kablo rakorunu ve tesisin bölge sınıfını birlikte isteyin.
Sık sorulanlar
Horn hoparlörün sesi kaç metreye ulaşır?
Tek bir metre değeri yoktur; erişimi hornun gücü ve verimi, ortam gürültüsü ve çevredeki yansıtıcı yüzeyler belirler. Föylerde mesafe yerine ses basıncı (dB) ya da hassasiyet verilir: katalogdaki 15 W’lık bir exproof horn için 95–110 dB yazılıdır, bu değerin hangi mesafede ölçüldüğü föyde ayrıca kontrol edilir. Serbest alanda uzaklık iki katına çıktıkça ses basıncı yaklaşık 6 dB azalır; bu yüzden uzak bir noktaya tek güçlü horn yerine birkaç horn dağıtmak çoğu zaman daha dengeli sonuç verir. Hesap yöntemi Hoparlör Sayısı ve Amfi Gücü rehberinde.
Minare hoparlörü olarak hangi horn seçilir?
Minarede güneşe, yağmura ve sıcaklık değişimine uzun süre dayanacak metal gövdeli hornlar (ör. Westa WS-070) ya da sürücüsü ayrı değiştirilebilen boş gövdeli hornlar kullanılır; sürücü arızalandığında gövde direkte kalır, şerefeye yalnız sürücü için çıkılır. Hornlar mahallenin farklı yönlerine bakacak şekilde dağıtılır ve aynı bölgenin 100 V hattına paralel bağlanır; boş gövdeye takılan trafosuz sürücü bu hatta hat trafosuyla girer. Ezan ve salâdaki ses düzeyi, hornların binalara yöneltilmemesi ve minare hattının iç yayından ayrılması Diyanet genelgelerine bağlıdır; ayrıntılar Cami Ses Sistemi rehberinde.
Patlayıcı ortamda hangi horn hoparlör kullanılır?
Tesisin bölge sınıflandırmasına uyan Ex işaretli horn kullanılır. Katalogda iki aile var: ATEX adıyla sunulan 15 ve 25 W’lık Esser hornlar ile Ex d IIC T6 / IIB T6 işaretli 5 ve 15 W’lık Asenware hornlar. Ex işaretindeki gaz grubu ve sıcaklık sınıfı tesisin bölge dokümanıyla karşılaştırılır, belge türü ve numarası teklife yazılır; kablo girişi de aynı koruma tipine uygun rakorla yapılır (Asenware modellerinde G15 ve G20 dişli giriş). Bölge sınıfları ve koruma tipleri Exproof Yangın Algılama sayfasında anlatılır.
Horn hoparlörden müzik yayını yapılır mı?
Konuşma için yapılmış hornlar dar bir frekans bandı aktarır; katalogdaki örneklerde bant 250–3.400 Hz ya da 400–8.000 Hz’dir. Ürün bilgileri bu aralığı konuşmanın anlaşılması için uygun sayar, ama müzikte bas ve tiz kaybolur. Anonsla birlikte müzik yayınlanacak avlu, bahçe ve park gibi yerlerde iki yollu dış mekân hoparlörleri (Westsound FRH 4, MT 16 150, MT 20-200) ya da koaksiyel horn kabinler (Decon DS-12HT, DS-15HT) kullanılır; bunlarda tiz ayrı bir sürücüden verilir.
Horn hoparlör teklifini ne belirler?
Teklifte ilk ayrım hornun sınıfıdır: 30 W’lık plastik bir horn, metal minare hornu ve patlayıcı ortam için Ex işaretli bir horn ayrı fiyat gruplarındadır. Ardından montaj gelir: direk, konsol, minare şerefesine erişim ve yüksekte çalışma; sonra hat: kablo uzunluğu, bağlantı kutuları ve amfinin boş kapasitesi. Alanın planını, hornların takılacağı noktaları ve varsa patlayıcı ortam bölge dokümanını paylaşırsanız, Ankara merkezli ASPEK horn, amfi ve kablo kalemlerini birlikte çıkarır; teklif isteği için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.