Verici, alıcı, aktarıcı: telsiz anons sistemi nasıl kurgulanır?
Kablo çekilemeyen bir köyde, dağınık bir fabrika sahasında ya da ceza infaz kurumu yerleşkesinde anonsu tek merkezden vermenin bir yolu telsizdir: merkezde mikrofon konsolu ve verici, her anons noktasında bir alıcı ve hoparlörler. Vericiler frekans tahsisi gerektiren VHF ve UHF bantlarında çalıştığı için sistem izne bağlıdır: 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, telsiz cihaz ya da sistemi kurup işletecek olanın frekans tahsis ve tescil işlemlerini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) yaptırmasını şart koşar (Madde 36/1-b). Katalogdaki Westsound telsiz anons ailesinde verici kontrol ünitesi, on bölgeli verici seti, mevcut merkez vericiyi süren on bölgeli konsol, yayını bilgisayardan yöneten ara ünite, cami içi ezan-vaaz alıcısı, direk tipi dış ortam alıcıları (akülü ve çift bantlı sürümler), kapsama alanını genişleten aktarıcı, test ünitesi ve el telsizi, verici antenleri ve güneş paneli var. Seçimi belirleyenler: bölge sayısı ve yayın senaryosu, alıcıların yeri ve beslemesi, ezanı ve anonsu ayıran kod yapısı, arazi ve anten. Merkezi ezanda camideki düzen Cami Ses Sistemi rehberinde.
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
Kullanım yerine göre telsiz anons kurgusu
Kanun maddeleri 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’na, genelge maddeleri Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Uygulama Genelgesi’ne aittir.
| Kullanım | Kurgu | Dikkat |
|---|---|---|
| Köy ve mahalle muhtarlığı, belediye anonsu | Merkezde mikrofon konsolu ve verici; direklerde dış ortam alıcıları ve horn hoparlörler | Belediyelerin ve köy tüzel kişiliklerinin kullandığı, yetkilendirme dışındaki sistemler ruhsatname ücreti ve yıllık kullanım ücretinden muaftır (Kanun 46/2); frekans tahsis ve tescili onlar için de gerekir (36/1-b) |
| Merkezi ezan ve vaaz | Merkez camide ya da müftülükte verici kontrol ünitesi veya bilgisayarlı yayın ara ünitesi; camilerde ezan-vaaz alıcısı, ezan amfisi ve amfi kontrol ünitesi | Genelgeye göre kurulum yazışmaları valilikten BTK bölge müdürlüğüne yürür; sistem müdürlüğün izin verdiği güçte kurulur ve müdürlüğün kontrolünden sonra çalışmaya başlar (Madde 12). Genelge camilerde kayıttan ezan okutulmasını yasakladığı için (13/7) merkezden camilere kayıtlı ezan gönderilmez; alıcının vaaz çıkışı caminin iç hoparlörlerine bağlanır, cami hoparlörleri istisnalar dışında yalnız ezan ve salâ içindir (15/1-b, 15/1-c) |
| Fabrika, ceza infaz kurumu, geniş saha | On bölgeli verici seti; merkezde sabit verici varsa ikinci verici almadan on bölgeli konsol (MT 3104 B10) | Ürün bilgisine göre yayın tek bölgeye, birkaç bölgeye ya da hepsine yapılır; bina içinde 81/7’nin istediği acil anons ayrıca projelendirilir |
| Elektriği olmayan ya da yalnız aydınlatma enerjisi olan direk | Akülü direk tipi alıcı (MT 3102 DA); güneş paneliyle desteklenir | Ürün bilgisine göre aydınlatma hattı olan direkte gece bu hattan şarj olur, gündüz panelle desteklenir; hiç enerji olmayan direkte akü yalnız panelle dolar; akü ve panel kapasitesi anons sıklığına göre seçilir |
| Dağ ya da tepe arkasında kalan yerleşim | Dış ortam aktarıcısı (MT 3101/3102): yayını alıp yeniden gönderir | Aktarıcı da tahsisli frekansta çalışır ve izne dahil edilir; yeri arazi ve kapsamaya göre seçilir |
Sistem parçaları ve teklifte sorulacaklar
Değerler ürün açıklamalarından; kurulumdan önce üreticinin teknik föyü esas alınır.
| Parça | Katalogdaki örnek | Teklifte ne istenir |
|---|---|---|
| Verici ve kontrol | MT 3100 M: bir line ve bir mikrofon girişi, vericiye ses ve kod bilgisi gönderir, vericiyi uzaktan kontrol eder; MT 3101 B10: on bölgeli verici seti | Verici gücünün izinli değerle aynı olması; konsolun ve verici kasasının yeri |
| Kod ve bölge | Alıcı sürümleri CTCSS/DTMF ya da FSK kodlu; çift kodlu dış ortam alıcıları üreticiye göre iki frekans ve iki kodla ezanı ve mahalli anonsu ayırır; cami içi alıcı (MT 3102) kodsuz yayını vaaz olarak işler | Bölge ve kod listesi; tekil, bölgesel ve genel yayın senaryoları |
| Alıcı | Cami içi ezan-vaaz alıcısı (MT 3102): kodlu yayında ezan amfisine 220 V ve sinyal verir; direk tipi dış ortam alıcısı (MT 3102 D), akülü (MT 3102 DA) ve çift bantlı (MT 3103 D) sürümler | Alıcının yeri, beslemesi ve süreceği amfi ya da hoparlör |
| Bilgisayarlı yayın | MT 3108: bilgisayardan gelen bilgiyi FSK’ya çevirip vericiye iletir; bireysel, bölgesel ve genel yayın senaryoları bilgisayarda kurulur | Müftülükte ya da anons merkezinde bilgisayar ve yazılım |
| Anten | VHF (150–174 MHz) için 3,5 dB, UHF (400–410 MHz) için 5,5 dB kazançlı verici antenleri ve VHF-UHF setleri | Tahsis edilen frekansa uygun anten, direk yüksekliği ve anten kablosu |
| Test | MT 3109 test ünitesi ve TC 007 el telsizi: DTMF kodlarını algılar, gösterir ve kaydeder; el telsizi üreticiye göre yalnız test ve kontrol içindir, ama tahsisli frekansta yayın yapan bir verici olduğundan izne ve ruhsatnameye dahil edilir (37/1) | Devreye almada ve bakımda her alıcının kendi koduyla denenmesi |
Keşif ve teklif için kontrol listesi
- İzin: frekans tahsis ve tescili, telsiz kurma ve kullanma izni ve telsiz ruhsatnamesi (Kanun 36–37); izni kimin alacağı ve izinli güç teklifte yazılı olmalı.
- Harita: verici noktası, alıcı noktaları ve aradaki tepeler; vericiyi görmeyen yerleşimler için aktarıcı.
- Bölgeler: hangi alıcının hangi bölgeye ait olduğu, grup ve genel yayın senaryoları, kod listesi.
- Besleme: her alıcı noktasında sürekli şebeke mi, yalnız gece enerjisi mi var, yoksa hiç enerji yok mu; akü ve güneş paneli ihtiyacı.
- Hoparlör: her alıcının süreceği horn sayısı ve yönü, direk ve kablo işleri.
- Cami: köy anonsunun cami hoparlöründen yapılması düşünülüyorsa Diyanet kuralı; merkezi ezan alıcısı konacaksa ezan amfisi ve amfi kontrol ünitesi.
- Süre: yetkilendirme dışındaki kurma ve kullanma izni en çok beş yıllıktır; süresinde yenilenmezse tahsis edilen frekans iptal edilir (37/2).
Telsiz anons sisteminde cihazın çalışıyor olması, sistemin kullanılabileceği anlamına gelmez. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’na göre frekans tahsisi gerektiren bir telsiz sistemini kullanacak olan, BTK’dan telsiz kurma ve kullanma izni ile telsiz ruhsatnamesi almak ve cihazları ruhsatnamedeki esaslara uygun kurup kullanmak zorundadır (Madde 37/1). İzin ve ruhsatname olmadan kullanım, frekans tahsisi gerektirmeyen özel bantlarda ve çıkış gücünde çalışan Kurumca onaylı cihazlara tanınır (37/3); tahsisli frekansta çalışan bir anons vericisinde cihazın onaylı olması bu yükümlülüğü kaldırmaz. 46/2’nin belediyelere, köy tüzel kişiliklerine ve müftülüklerin bağlı olduğu Diyanet İşleri Başkanlığı gibi genel bütçeli kamu idarelerine tanıdığı muafiyet ücrete ilişkindir; izin ve ruhsatname yükümlülüğünü kaldırmaz. Merkezi ezanda Diyanet genelgesi, BTK bölge müdürlüğünün izin verdiği güce bağlı kalınmasını ve sistemin kontrolden sonra çalıştırılmasını ayrıca ister (Madde 12/2). Teklifte frekansı, verici gücünü ve izin işini kimin yürüteceğini açıkça yazın.
Sık sorulanlar
Telsiz anons sistemi için izin gerekir mi?
Frekans tahsisi gerektiren sistemlerde gerekir. Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 36/1-b hükmü kullanılacak frekansın BTK’ya tahsis ve tescil ettirilmesini, 37/1 hükmü de kullanıcının telsiz kurma ve kullanma izniyle birlikte telsiz ruhsatnamesi almasını şart koşar; yetkilendirme dışındaki izinler en fazla beş yıllık verilir (37/2). Merkezi ezan sistemlerinde Diyanet genelgesi ayrıca kurulum yazışmalarının valilik üzerinden BTK bölge müdürlükleriyle yapılmasını öngörür (Madde 12/1).
Köy anons sistemi nasıl çalışır?
Muhtarlıkta ya da belediyede bir mikrofon konsolu ve verici bulunur; köyün ya da mahallenin direklerine konan dış ortam alıcıları yayını alıp hoparlörlere verir. Alıcılar koda göre seçildiği için anons tek bölgeye, birkaç bölgeye ya da bütün köye yapılabilir. Elektriği olmayan direkte akülü alıcı güneş paneliyle çalışır, vericiyi görmeyen yerleşim için aktarıcı kurulur. Katalogdaki çift bantlı dış ortam alıcısı, ürün bilgisine göre muhtarlık, tatil sitesi, askerî birlik, fabrika ve sosyal tesislerde anons alıcısı olarak kullanılır.
Merkezi ezan alıcısı köy anonsu için de kullanılabilir mi?
Çift kodlu dış ortam alıcıları teknik olarak ikisini birden taşır: üretici bilgisine göre iki frekans ve iki kodla çalışır, merkezi ezanın frekansı ve kodu girildiğinde ezan cihazını, köyün ya da beldenin kendi vericisinden gelen yayında anons hattını devreye alır. Anonsu yapan muhtarlık ya da belediye kendi vericisi için ayrı frekans tahsisi ve izin alır (36/1-b, 37/1). Cami hoparlörleri ise Diyanet genelgesine göre, ulusal güvenlik gereği ya da yangın, deprem, sel gibi olağanüstü bir durum olmadıkça yalnız ezan ve salâ için kullanılır; köy, belde ve mahallelerde ancak herkesi ilgilendiren zorunlu bir durumda ve müftülüğün onayıyla ilan yapılabilir (15/1-c). Köy anonsu düzenli yapılacaksa ayrı bir hoparlör hattı planlanır.
Elektrik olmayan direğe anons alıcısı konabilir mi?
Akülü direk tipi alıcıyla konabilir. Katalogdaki akülü dış ortam alıcısı, ürün bilgisine göre yalnız aydınlatma hattından beslenen direkte aküsünü geceleri bu hattan doldurur, gündüz güneş paneliyle desteklenir; enerjisi hiç olmayan direkte akü yalnız güneş paneliyle dolar, bu yüzden panel orada zorunludur. Katalogdaki polikristal güneş paneli 60 W güç verir ve akülü ezan saati ile akülü hatim setinde de kullanılır. Akü ve panel kapasitesi, alıcının ve hoparlörlerin günlük çalışma süresine göre seçilir.
Telsiz anons sisteminin menzili nasıl artırılır?
Verici gücünü yükselterek değil: güç izinde ve ruhsatnamede yazan değerle sınırlıdır; merkezi ezan sisteminde de genelge gücün BTK bölge müdürlüğünün izin verdiği değerde tutulmasını ister (12/2). Kapsamayı anten kazancı ve montaj yüksekliği de belirler; ikisi de yayılan gücü değiştirdiği için anten ya da yükseklik değişikliği ruhsatnamedeki esaslara uygun yapılır, gerekiyorsa BTK’ya değişiklik başvurusu yapılır (37/1, 37/2). Katalogdaki verici antenleri VHF’de 3,5 dB, UHF’de 5,5 dB kazançlıdır. Tepe ya da dağ arkasında kalan yerleşimler için yayını alıp yeniden gönderen aktarıcı kullanılır; aktarıcının frekansı da izne dahil edilir.
Telsiz anons sistemi teklifini ne belirler?
Verici ve konsol yapısı (tek verici, on bölgeli set, mevcut vericiyi süren konsol, bilgisayarlı yayın), alıcı sayısı ve tipi (cami içi, direk tipi, akülü, çift bantlı), aktarıcı ihtiyacı, antenler, direkler, güneş panelleri ve hoparlörler teklifi belirler; izin sürecinin kimde olduğu da ayrı bir satırdır. Verici noktasını, alıcı noktalarını ve bölge listesini iletirseniz Ankara merkezli ekibimiz sistemin tamamını içeren bir teklif hazırlasın.