Cami, cami dışındaki namaz yeri ya da mezarlık: hangi ezan ve hatim cihazı?
Bir köy derneği “ezan okuma cihazı” (ezanmatik) için teklif istediğinde ilk sorulacak şey cihazın nereye kurulacağıdır, çünkü Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Uygulama Genelgesi camide dijital bir cihazdan kayıtlı ezan çalınmasını yasaklar (Madde 13/7). Görevlisi bulunmayan köy, belde ve mezra camisi için öngörülen yol merkezi ezandır (13/3); orada cihazın meşru işi ses üretmek değil, 13/6’nın istediği gibi merkezi yayını taşıyan alıcıyı ya da amfiyi vakitte açıp kapatmaktır. Katalogdaki Westsound ve Westa ürünleri bu ayrıma göre üç grupta: vakitleri hesaplayıp kayıtlı hoca sesiyle ezan okuyan programlı ezan saatleri (rack, duvar, direk ve akülü direk tipi, amfi çıkışlı sürüm), merkezi ezan amfisini vakitten önce açıp ezan bitince kapatan amfi kontrol ünitesi, mezarlık ve türbeler için hatim ve ezan okuma cihazları. Seçimde yer, cihazın görevi, besleme (şebeke, akü, güneş paneli), gövde ve amfi belirleyicidir. Caminin bölge ve minare düzeni Cami Ses Sistemi rehberinde.
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
Kullanım yerine göre ezan ve hatim cihazı
Madde numaraları Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Uygulama Genelgesi’nin güncel metnine aittir.
| Yer | Uygun çözüm | Dayanak ve dikkat |
|---|---|---|
| Görevlisi bulunan cami | Ezanı görevli okur; ses düzeni mikrofon, amfi ve hoparlörden oluşur; yeterlik sağlanana kadar merkezi ezan alıcısı ve amfi kontrolü de listede kalır | Ezanı güzel okuma yeterliği olan görevli kendi camisinde okur (13/1), yeterlik sağlanana kadar merkezi ezan sürer (13/2); kayıtlı ezan cihazı planlanmaz (13/7) |
| Görevlisi bulunmayan köy, belde ya da mezra camisi | Merkezi ezan: telsiz alıcısı, ezan amfisi ve amfiyi vakitte açıp kapatan kontrol ünitesi (ör. TKS 020) | Bu camilerde merkezi ezan uygulanır (13/3); alıcıya ya da amfiye enerji ezandan ve salâdan beş dakika önce verilir, yayın bitince kesilir (13/6) |
| AVM, iş hanı, otogar, tren ya da metro istasyonu, kamu kurumu, otel ya da fabrika içindeki mescit | Cihaz seçiminden önce müftülüğün görüşü | AVM, iş hanı, otogar, tren ve metro istasyonu ile kamu kurumlarındaki mescitlerin yönetimi Başkanlığa devredilir (5/2); kişilerin ve kuruluşların mülkündeki bütün cami ve mescitlerin yönetimi Başkanlığa aittir, yönetim ve denetimi Başkanlık adına müftülükler yürütür (6/1, 6/2) |
| Yerleşim dışında, yol güzergâhındaki benzin istasyonu, dinlenme tesisi, havalimanı ya da limanın namaz yeri | Programlı ezan saati: vakitleri takvimden hesaplar, kayıtlı hoca sesiyle okur; amfi çıkışlı model ayrı amfi gerektirmez | Genelge bu mekânları Başkanlığa devir uygulamasının dışında tutar; ayrı bir cami ya da mescit binasıysa ve cuma namazı kılınıyorsa yönetim Başkanlığa geçer (5/3) |
| Mezarlık ve türbe | Hatim ve ezan okuma cihazı: seçilen günlerde ve saatlerde cüz okur; şebekeli set, akülü set ya da mevcut ses sistemine eklenen rack model | Setler kendi amfili hoparlörüyle gelir (ürün bilgisi); yakındaki caminin hoparlörü bu yayına verilmez, çünkü cami hoparlörleri genelgede sayılan istisnalar dışında yalnız ezan ve salâ için kullanılır (15/1-c) |
Cihaz tipine göre teklifte bakılacak değerler
Özellikler katalogdaki ürün açıklamalarından alındı; teklif aşamasında üretici föyüyle karşılaştırılmalıdır.
| Cihaz | Katalogdaki seçenekler | Neye göre seçilir |
|---|---|---|
| Programlı ezan saati (Başkanlığa devredilmeyen namaz yerleri için) | Rack (TKS 08 R V2), duvar tipi (Westa WS-014), direk tipi (TKS 08 D), akülü direk tipi (TKS 08 DA), amfi çıkışlı (TKS 08 A V2) ve TKS 014 V2; ürün bilgisine göre TKS 014 V2 ile TKS 08 ailesinde üç hoca sesi kayıtlıdır, vakitler takvimden hesaplanır | Montaj yeri, amfi olup olmadığı, şebeke ya da akü |
| Amfi kontrol ünitesi | TKS 020: merkezi ezan cihazının amfisini namaz vaktinden 1–59 dakika önce açar, ezan bitince kapatır; ürün bilgisine göre kandil, dinî bayram ve perşembe akşamlarında şerefe ve mahya ışıklarını da kuru kontakla yakar | Açma süresinin genelgedeki beş dakikaya ayarlanması; cuma salâsı gibi vakit dışı yayınların programa alınabilmesi |
| Hatim ve ezan okuma cihazı | TKS 016 R (rack; isteğe göre mealli okuma; cuma, kandil ve arife programı), TKS 016 D SET (şebekeli; dış ortama dayanıklı amfili hoparlör ve montaj aparatıyla), TKS 016 DA (akülü; güneş paneliyle) | Şebeke olup olmadığı, mevcut ses sistemi, okuma günleri ve saatleri |
| Güneş paneli | Telsiz Anons Sistemi sayfasındaki 60 W polikristal panel; ürün bilgisine göre TKS 08 DA ve TKS 016 DA gibi akülü ünitelerle kullanılır | Akü kapasitesi, günlük çalışma süresi, panelin gölgede kalmayacağı yer |
Keşif ve teklif için kontrol listesi
- Yer: cami, Diyanet yönetimindeki mescit, yol güzergâhındaki namaz yeri, mezarlık ya da türbe; cami için listeye kayıtlı sesli ezan cihazı yazılmaz, mescitte karar müftülükle verilir.
- Merkezi ezan: bölgede yayın olup olmadığı ve alıcıya girilecek frekans ile kod bilgisi; alıcı, ezan amfisi ve amfi kontrol ünitesi aynı listede.
- Vakit ayarı: sabah ezanı, Diyanet Takvimindeki güneş doğuşundan bir saat önce okunur; müftülüğün teklifi ve mülki amirin onayıyla imsak vaktine alınabilir (11/2). Cihaz iki ayarı da desteklemeli.
- Salâ: cuma günü öğle ezanından bir saat önce bütün camilerde salâ verilir (11/7); amfi kontrol ünitesinin bu yayın için de açılabilmesi.
- Besleme: şebeke, akü ya da güneş paneli; akülü direk tipinde ve akülü hatim setinde panel ve akü kapasitesi.
- Amfi ve hoparlör: amfi çıkışlı cihaz mı, ayrı ezan amfisi mi; hoparlörlerin yönü ve kablo güzergâhı.
Kayıtlı hoca sesli bir ezan saatini görevlisi olmayan bir köy camisine kurmak Diyanet’in kuralıyla çelişir. Din Hizmetleri Uygulama Genelgesi camide dijital bir cihazdan kayıttan ezan okutulmasını yasaklar (13/7) ve görevlisi bulunmayan köy, belde ve mezra camileri için merkezi ezanı öngörür (13/3). Böyle bir camide cihazdan beklenen, merkezi yayını taşıyan alıcıyı ya da amfiyi ezan ile salâdan beş dakika önce enerjilendirip yayın bitince kapatmaktır (13/6). Katalogdaki kayıtlı sesli ezan saatleri bu yüzden camiye değil, yerleşim dışındaki dinlenme tesisi, akaryakıt istasyonu ya da liman gibi, Başkanlığa devredilmeyen namaz yerlerine uygundur; bir cami için istenen listeye alıcı, ezan amfisi ve amfi kontrol ünitesi yazılır. Camiyi yöneten müftülükle kurulumdan önce görüşmek, yanlış cihaz alımını baştan önler.
Sık sorulanlar
Köy camisinde ezan okuma cihazı kullanılabilir mi?
Kayıttan ezan okuyan cihaz kullanılamaz. Din Hizmetleri Uygulama Genelgesi köy, belde ve mezra camilerinde ezanın cami görevlilerince okunmasını, görevlisi bulunmayan camilerde merkezi ezan uygulamasının sürmesini ister (13/3); camide dijital bir cihazdan kayıttan ezan okutulmasını da yasaklar (13/7). Böyle bir camide kullanılabilecek cihaz, merkezi ezan alıcısını ya da amfiyi vakitte açıp kapatan kontrol ünitesidir.
Merkezi ezan için camiye hangi cihazlar gerekir?
Genellikle üç parça bulunur: merkezi yayını alan telsiz alıcısı, sesi minare hoparlörlerine veren ezan amfisi ve alıcının ya da amfinin elektriğini vakitte açıp kapatan kontrol ünitesi (katalogdaki TKS 020 amfiyi açıp kapatır; açma kapama elle de yapılabilir). Katalogdaki cami içi alıcı (MT 3102), ürün bilgisine göre kodlu yayını ezan olarak işleyip ezan amfisine 220 V ve sinyal gönderir, kodsuz yayını vaaz olarak işler; vaaz çıkışı caminin iç hoparlörlerini süren amfiye bağlanır, çünkü cami içindeki vaaz minare hoparlörlerinden yayımlanmaz (15/1-b), dış hoparlörler de ezan ve salâya ayrılmıştır (15/1-c). Genelge, alıcıların ya da amfilerin elektriğinin ezan ve salâdan beş dakika önce verilmesini ve bitiminde kesilmesini ister (13/6). Verici tarafı ve izin süreci Telsiz Anons Sistemi sayfasında.
Programlı ezan saati nerede kullanılır?
Başkanlık yönetimine devredilmeyen namaz yerlerinde. Genelge, yerleşim merkezleri dışındaki havalimanı, liman, benzin istasyonu ve dinlenme tesisi gibi yol güzergâhlarında namaz için ayrılmış mekânları Başkanlığa devir uygulamasının dışında tutar (5/3); bu mescitlerin takvim gibi ihtiyaçlarını yine müftülük karşılar (7/9). Kayıttan ezan yasağı camiler için konduğundan (13/7) bu yerlerde vakitleri hesaplayıp kayıtlı sesle okuyan bir saat kullanılabileceğini düşünüyoruz; kurulumdan önce müftülüğe bilgi vermek yerinde olur. Alışveriş merkezi, otogar ya da kamu binası içindeki mescit ise Başkanlığın yönetimine geçtiği için (5/2) cihaz kararı müftülüğe danışılarak verilir. Otel ya da fabrika gibi bir tesisteki namaz yeri mescit olarak açılmışsa da yönetimi Başkanlığa aittir (6/1); emin değilseniz önce müftülüğe sorun.
Hatim cihazı nedir, nereye kurulur?
Programlanan gün ve saatte Kur’an-ı Kerim’den cüz okuyan cihazdır; katalogdaki modeller mezarlık ve türbeler için sunulur. Ürün bilgisine göre rack model (TKS 016 R) mevcut ses sistemine eklenir, isteğe göre mealli okur ve cuma, kandil, arife gibi özel günler için ayrı programla çalışır. Set modeller dış ortama dayanıklı amfili hoparlör ve montaj aparatıyla gelir; şebeke olmayan yer için akülü sürüm (TKS 016 DA) güneş paneliyle çalışır.
Amfi kontrol ünitesi ne işe yarar?
Merkezi ezan düzeninde amfiyi vakitten önce açıp ezan bitince kapatır; ürün bilgisine göre böylece amfi gün boyu açık kalmaz. Katalogdaki TKS 020, açma süresini namaz vaktinden 1 ile 59 dakika önce arasında seçtirir; Diyanet genelgesi ise alıcı ya da amfilerin sabotaja karşı ezan ve salâdan beş dakika önce etkinleştirilmesini, bitiminde kapatılmasını ister (13/6). Ürün bilgisine göre ünite, minarenin şerefe ve mahya aydınlatmasını da kuru kontakla açabilir; genelge minare kandillerinin Ramazan ayı, cuma, bayram ve kandil geceleri dışında yakılmamasını, akşam ezanıyla yakılıp imsakta söndürülmesini ister (7/7).
Ezan ve hatim cihazı teklifini ne belirler?
Önce kullanım yeri ve cihazın görevi: cami için alıcı, ezan amfisi ve amfi kontrol ünitesi; yol üstü namaz yeri için programlı ezan saati; mezarlık ve türbe için hatim cihazı. Ardından gövde (rack, duvar, direk), besleme (şebeke, akü, güneş paneli), amfi ve hoparlörler ile direk ve montaj işleri gelir. Yeri, mevcut ses düzenini ve merkezi ezan bilgisini iletirseniz Ankara merkezli ekibimiz uygun cihazları içeren bir teklif hazırlasın.