Lineer ısı algılamada kablonun kendisi dedektördür. Konveyör bandı, kablo galerisi, raf hattı ve tünel gibi uzun ve dar hacimlerde noktasal dedektör dizmek yerine tek bir hat çekilir. Toz, nem, titreşim ve yıkama gibi noktasal cihazı devre dışı bırakan ortam koşullarında ayakta kalabilmesi, bu teknolojinin asıl sebebidir.
LHD ile fiber optik DTS aynı şey değildir
Bu iki teknoloji sahada sıklıkla birbirinin yerine anılır; oysa farklı sorular için tasarlanmışlardır.
| Lineer ısı kablosu (LHD) | Fiber optik DTS | |
|---|---|---|
| Ne yapar | Belirlenen sıcaklık eşiğine ulaşıldığında alarm verir | Hat boyunca her metrede sıcaklığı ölçer |
| Konum bilgisi | Bölge bazında; analog tiplerde arıza mesafesi ölçülebilir | Metre mertebesinde konum |
| Tipik uzunluk | Yüzlerce metre | Kilometrelerce |
| Eğilim izleme | Yok — eşiğe kadar sessizdir | Var; ısınma eğilimi alarmdan önce görülür |
| Maliyet düzeyi | Belirgin şekilde düşük | Yüksek; merkezi ölçüm ünitesi gerekir |
| Uygun olduğu iş | Kablo galerisi, konveyör, raf, otopark, soğutma kulesi | Uzun tünel, yüksek gerilim hattı, dev konveyör, enerji üretim sahası |
Kısaca: bütçe ve kapsam sıradan bir endüstriyel hat ise LHD, "yangın nerede" sorusunun operasyonel karşılığı varsa DTS doğru cevaptır.
İki temel tip
Dijital (sabit sıcaklıklı, geri dönüşsüz) kablo
İki iletken, belirli bir sıcaklıkta eriyen bir polimerle ayrılmıştır. Ortam sıcaklığı o değere ulaştığında polimer erir, iletkenler temas eder ve devre kısa devre olarak alarm üretir. Basit, dayanıklı ve ekonomiktir. Bedeli, tetiklenen bölümün kalıcı olarak bozulmasıdır: alarm veren kısım kesilip yenisiyle eklenmelidir. EN 54-28, geri dönüşsüz hat tipi ısı dedektörlerini kapsar.
Analog (geri dönüşlü, lineer) kablo
Kablo boyunca direnç veya kapasitans gibi bir büyüklüğün sıcaklıkla değişimi ölçülür. Ortam soğuduğunda kablo eski haline döner ve kullanılmaya devam eder. Ayrıca bazı sistemlerde arızanın veya alarmın kablo başlangıcından kaç metre uzakta olduğu ölçülebilir; bu, uzun hatlarda arama süresini ciddi biçimde kısaltır. EN 54-22, geri dönüşlü ayarlanabilir hat tipi ısı dedektörlerini kapsar.
Seçim ölçütü bellidir: hattın tetiklenme ihtimali düşük ve erişim kolaysa dijital tip; sık tetiklenme ihtimali varsa, hat uzun ve erişim zorsa ya da alarm konumunun bilinmesi gerekiyorsa analog tip seçilir.
Sıcaklık sınıfı seçimi
LHD kabloları farklı tetikleme sıcaklıklarında üretilir. Doğru sınıf, ortamın ortalama sıcaklığına göre değil, karşılaşılabilecek en yüksek normal işletme sıcaklığına göre seçilir ve üzerine emniyet payı bırakılır. Hesaba katılması gereken kalemler:
- Yaz aylarında güneş gören çatı altı sıcaklığı — sahada 60 derecenin üzerine çıkabilir.
- Fırın, kurutucu, kazan dairesi ve pişirme hattı çevresindeki yerel ısınma.
- Konveyör tahrik grubu ve rulman bölgelerindeki noktasal sıcaklık.
- Kablo galerisinde yüklü kablo demetinin kendi yaydığı ısı.
Sınıfın düşük seçilmesi mevsimlik yanlış alarm üretir; yüksek seçilmesi ise algılamayı geciktirir. Tereddütte kalınan hatlarda, birkaç gün süreyle sıcaklık kaydı alınması en sağlıklı yöntemdir.
Nerede kullanılır ve nasıl monte edilir
| Uygulama | Güzergâh | Dikkat edilecek |
|---|---|---|
| Kablo galerisi, kablo kanalı | Kablo demetinin üstüne, demete temas edecek şekilde | Tavana çekilen kablo demetteki ısınmayı geç görür; temas esastır |
| Konveyör bandı | Bant boyunca, tahrik ve gergi grubu üzerinde ek hassasiyet | Rulman ve kayma kaynaklı ısınma genellikle tahrik ucunda başlar |
| Yüksek raflı depo | Raf sırası boyunca, raf üstü seviyesinde | Forklift darbesine karşı korumalı güzergâh; kablo gergin değil, taşıyıcılarla askıda |
| Kapalı otopark | Park sıraları üzerinde | Araç yangınında hızlı sıcaklık yükselişi olur; ıslak-kuru temizlik kabloyu etkilememelidir |
| Soğutma kulesi, filtre ünitesi | Dolgu malzemesi üstünde | Sürekli nem; kılıf malzemesi ortama uygun seçilmelidir |
| Trafo ve jeneratör sahası | Gövde çevresi ve kablo giriş bölgesi | Elektromanyetik girişim; ekranlı tip veya fiber alternatifi değerlendirilir |
Montajda üç kural sahada fark yaratır: kablo gergin çekilmez, belirli aralıklarla taşıyıcı ile askıya alınır; keskin köşelerde üreticinin izin verdiği asgari bükülme yarıçapına uyulur; ek yerleri ve sonlandırma elemanları üreticinin kendi parçalarıyla yapılır. Ek noktaları, bu sistemlerde arızanın en sık çıktığı yerlerdir.
Kılıf malzemesi
LHD kablosunun dış kılıfı, korunan ortamın kimyasına göre seçilir. Standart kılıf pek çok mahalde yeterlidir; ancak asit veya alkali buharın, yağın, çözücünün ya da sürekli yıkamanın bulunduğu hatlarda dayanıklı kılıf tipleri kullanılır. Yanlış kılıf seçimi, sistemin bir-iki yıl içinde hat boyunca yalıtım arızası vermesine yol açar ve sebebi genellikle "kablo bozuldu" diye kaydedilir.
Panel bağlantısı ve arıza bulma
LHD hattı, adresli panelde bir arayüz modülü üzerinden veya konvansiyonel bölge girişine bağlanır. Bağlantı tasarımında iki noktaya dikkat edilir:
- Hat sonu izleme. Kablonun kopması alarm değil arıza üretmelidir; sonlandırma elemanı doğru takılmazsa kopan hat panelde hiçbir iz bırakmaz.
- Bölgeleme. Bir modüle bağlanan hat ne kadar uzunsa, alarm anında aranacak alan da o kadar geniştir. Uzun galerilerde hat, makul uzunlukta bölümlere ayrılır; her bölüm ayrı adres alır.
Arıza aramada, analog tip kullanılıyorsa mesafe ölçümü doğrudan sonuç verir. Dijital tipte ise hat ikiye bölünerek daraltma yapılır; bu yüzden ek ve bağlantı kutularının erişilebilir noktalara konması, ilk günden alınacak en faydalı karardır.
Bakım
Yıllık bakımda hat, gözle güzergâh kontrolünden geçirilir (sarkma, ezilme, ek kutularının durumu), hat direnci veya sistem parametresi ölçülüp devreye alma değeriyle karşılaştırılır, sonlandırma elemanı doğrulanır ve üreticinin öngördüğü yöntemle bir noktadan ısı testi yapılır. Dijital tip kablolarda test, kablonun kendisi üzerinde değil, üreticinin test aparatı ile yapılır; kabloyu ısıtarak yapılan "test", o bölümü kalıcı olarak harcar.
Bakım kapsamımız için algılama sistemi bakımı, giriş seviyesindeki anlatım için lineer ısı algılama kablosu yazımız.
Proje ve ürün
Dijital ve analog lineer ısı algılama kabloları, ek elemanları ve arayüz modülleri için LHD ürün grubuna bakabilir, hattınızın sıcaklık sınıfı ve güzergâh planı için bize yazabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Lineer ısı algılama kablosu nedir?
Kablonun kendisinin dedektör olarak çalıştığı hat tipi ısı algılama yöntemidir. Kablo boyunca herhangi bir noktada sıcaklık belirlenen değere ulaştığında alarm üretilir. Konveyör, kablo galerisi, raf hattı ve otopark gibi uzun ve zorlu ortamlarda noktasal dedektör yerine kullanılır.
Dijital ve analog lineer ısı kablosu arasındaki fark nedir?
Dijital (geri dönüşsüz) kabloda belirli sıcaklıkta eriyen yalıtım iletkenleri temas ettirir; alarm veren bölüm kesilip yenilenmelidir. Analog (geri dönüşlü) kabloda sıcaklıkla değişen bir büyüklük ölçülür, ortam soğuyunca kablo kullanılmaya devam eder ve pek çok sistemde alarmın kaç metrede olduğu ölçülebilir.
Lineer ısı kablosu ile fiber optik DTS aynı şey mi?
Hayır. LHD kablosu bir sıcaklık eşiğine ulaşıldığında alarm verir ve konum bilgisi sınırlıdır. Fiber optik DTS ise hat boyunca her metrede sıcaklığı ölçer, ısınma eğilimini alarmdan önce gösterir ve konumu metre mertebesinde bildirir. DTS kilometrelerce hat için uygundur, maliyeti de belirgin şekilde yüksektir.
Kablo galerisinde lineer ısı kablosu nereye çekilir?
Tavana değil, kablo demetinin üzerine ve demete temas edecek şekilde çekilir. Kablo yangınlarında ısı önce demetin kendi içinde yükselir; tavana çekilen hat bu ısınmayı geç görür. Uzun galerilerde hat, alarm anında aranacak alanı daraltmak için bölümlere ayrılıp her bölüme ayrı adres verilir.
Lineer ısı kablosunun sıcaklık sınıfı nasıl seçilir?
Ortalama sıcaklığa göre değil, ortamda karşılaşılabilecek en yüksek normal işletme sıcaklığına emniyet payı eklenerek seçilir. Yaz aylarında çatı altı sıcaklığı, fırın ve kurutucu çevresi, konveyör tahrik grubu ve yüklü kablo demetinin kendi ısısı hesaba katılmalıdır; tereddüt halinde birkaç günlük sıcaklık kaydı alınır.