Patlayıcı ortamda hangi kamera: sabit, zoom, PTZ ya da panoramik Ex modeli?
Bir akaryakıt tesisinin dolum adasında, bir boya fabrikasının solvent deposunda ya da bir un fabrikasının silo katında kamera istendiğinde ilk soru çözünürlük değil, kameranın takılacağı noktanın bölge sınıfıdır. İşveren, patlayıcı ortam oluşabilecek yerleri gaz, buhar ve sis için Bölge 0, 1, 2; toz için Bölge 20, 21, 22 olarak sınıflandırır (md. 9/1-a) ve bu sınıflandırma patlamadan korunma dokümanında yer alır; o bölgede kullanılacak ekipmanın kategorisi de yönetmelikle bağlıdır. Katalogdaki patlama korumalı kameralar Hanwha ve Honeywell modelleridir: Ex sabit ve zoom kameralar, Ex PTZ ve PTZ dome, Ex panoramik ve fisheye kameralar; Ex kablo rakoru, buat, montaj aparatları ve yıkama suyu tankı da aksesuar olarak var. Seçimi dört bilgi belirler: noktanın bölgesi ve ortamın gaz mı toz mu olduğu; kameranın Ex işaretindeki grup ve kategori; belgenin türü ve numarası; görüntü ihtiyacı. Katalogdaki ürün bilgilerinde Ex işareti yazmaz; işaret ve belge teklif aşamasında üreticiden istenir.
Seçim rehberi ve sık sorulanlar
Bölgeye göre kullanılacak ekipman kategorisi
Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik: bölge tanımları Ek-1’de, kategori eşleşmesi Ek-3’te; patlamadan korunma dokümanında aksi belirtilmedikçe geçerlidir. Kategoriler 2014/34/AB’ye dayanan teçhizat yönetmeliğinin kategorileridir.
| Bölge (gaz · toz) | Patlayıcı ortam (Ek-1) | Kullanılacak kategori (Ek-3) |
|---|---|---|
| Bölge 0 · Bölge 20 | Sürekli olarak, uzun süreli ya da sık sık oluşur | Kategori 1 |
| Bölge 1 · Bölge 21 | Normal çalışma koşullarında ara sıra oluşabilir | Kategori 1 veya 2 |
| Bölge 2 · Bölge 22 | Normal çalışmada oluşma ihtimali yoktur; oluşsa bile çok kısa sürer | Kategori 1, 2 veya 3 |
İzleme ihtiyacına göre Ex kamera
Model örnekleri katalogdaki ürün adlarından; aynı adı taşıyan Hanwha modelleri kod ekleriyle ayrılır, her kodun işareti ve belgesi föyden teyit edilir.
| İhtiyaç | Seçilecek tür | Dikkat |
|---|---|---|
| Dolum adası, pompa grubu, vana istasyonu gibi sabit bir noktayı sürekli görmek | Ex sabit kamera; ör. Hanwha TNO-6070EP-Z, TNO-X6072EPT1-Z, TNO-P9072EPT1-Z | Kadraj montajda ayarlanır; her bakım ve onarımdan sonra, gövdenin açıldığı işler dahil, uygunluğun sürüp sürmediği, bağlantılar ve montaj kontrol edilir (Ek-2 2.5) |
| Tank üstü, iskele ya da uzak bir ekipmanı yakınlaştırarak izlemek | Ex zoom kamera; ör. Hanwha TNO-6320EP-Z, TNO-X6320EPT0-Z, TNO-X6322EPT1-Z | Zoom oranı ve gece görüşü föyden; uzak hedefte piksel yoğunluğu lens rehberindeki hesapla kontrol edilir |
| Geniş proses alanını operatörle taramak | Ex PTZ; ör. Hanwha TNP-6320E1W-Z, TNP-X6322EPT3-Z, TNP-XC6403EPT3-Z, PTZ dome TNP-Q6232EPT3-Z, TNU-X6320E1WT1-Z | PTZ bir anda tek yöne bakar; sabit Ex kameralarla birlikte planlanır. Ex PTZ duvar aparatı (Hanwha HT-E-BPW6800) ayrı kalemdir |
| Kapalı proses hacmini tek noktadan geniş görmek | Ex panoramik ve fisheye; Hanwha TNM-P9022EPT3-Z, TNM-XNF9013EPT3-Z | Geniş açı ayrıntıyı azaltır; çalışanların bulunduğu hacimde kadraj proses ekipmanına göre sınırlanır |
| Toz ortamı: silo, un, yem, toz toplama | İşareti toz ortamını da kapsayan Ex kamera | Katalogdaki ürün bilgileri toz uygunluğunu belirtmez; işaretin toz ortamını ve bölgenin kategorisini karşıladığı föyden ve belgeden okunur |
| Kablo girişi ve ara bağlantı | Ex kablo rakoru (Honeywell HEIGLAND), Ex buat (Honeywell HA70JCBEP024), Ex kamera braketleri (Honeywell HEPHE-PM direk, HEPTZE-CM köşe); Hanwha’nın Ex montaj ve koruma aksesuarları (ör. HT-SPMA-SD direk, HT-SD-CM köşe) | Kendisi tutuşturma tehlikesi oluşturan bağlantı elemanları da hizmete alma kuralına bağlıdır (Ek-2 2.4); rakor ve kullanılmayan girişlerin kapatılması teklifte ayrıca yazılır |
Keşif ve teklif için kontrol listesi
- Patlamadan korunma dokümanı: kameranın takılacağı her noktanın bölgesi ve ortamın gaz mı toz mu olduğu; Ek-1’e göre sınıflandırılmış yerler dokümanda yer alır (md. 10/2-c). Var olan bir tesise kamera eklenmesi, bizim okumamızla, md. 11/1-c’deki eklenti kapsamındadır: işveren yönetmeliğe uyumun sürmesini sağlar, doküman da önemli değişiklik ya da tadilatta gözden geçirilip güncellenir (md. 10/3).
- Kategori: Bölge 1 ya da 21’de kategori 1 veya 2, Bölge 2 ya da 22’de kategori 1, 2 veya 3 ekipman (Ek-3).
- Ex işareti: CE işaretini izleyen patlamaya karşı korunma özel işareti ile grup ve kategori simgeleri (2014/34/AB yönetmeliği md. 18/4); koruma tipi, gaz grubu ve sıcaklık sınıfının okunuşu Exproof Yangın Algılama rehberinde.
- Belge: türü, numarası ve kapsadığı model kodları; aynı adı taşıyan Hanwha kodları yalnız ek harflerle ayrıldığı için belgenin teklif edilen tam kodu kapsaması.
- Görüntü: sabit, zoom, PTZ ya da panoramik; gece görüşü, silecek ve yıkama düzeni (katalogda Hanwha HT-E-XWP10UL yıkama suyu tankı); kayıt ve disk hesabı Kamera Kaç Gün Kayıt Yapar rehberinde.
- Bağlantı ve montaj: Ex kablo rakoru, buat, kablo güzergâhı, bölge dışındaki switch; direk, duvar ya da köşe aparatı; bakım erişimi ve bakım sonrası kontrol (Ek-2 2.5).
- KVKK: proses sahasındaki kamera orada çalışanları da görür; KVKK’nın iş yeri duyurusu çalışanın verimini ölçmeyi ya da disiplini artırmayı meşru bir kamera amacı kabul etmez. Kadraj proses güvenliğine göre kurulur, kayıtlara erişim yetki matrisiyle sınırlanır.
Katalogdaki patlama korumalı kameraların çoğu Hanwha modelidir; bunların önemli bir kısmı aynı adla listelenir ve yalnız kod ekleriyle ayrılır (ör. TNU-X6320E1WT1-C, -M ve -Z). Ürün bilgilerinde Ex işareti, kategori ve belge numarası yazmaz. Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik, ekipmanın ancak patlayıcı ortamda güvenle kullanılabileceği patlamadan korunma dokümanında belirtilirse hizmete sokulabileceğini söyler (Ek-2 2.4) ve kategoriyi bölgeye bağlar (Ek-3). Teklifte her kamera için tam model kodunu, Ex işaretini, belge türü ve numarasını, kablo rakorunu ve takılacağı noktanın bölgesini birlikte isteyin. Belge 94/9/AT döneminden kalmışsa, 2014/34/AB’ye dayanan yönetmeliğin geçiş hükmü o sertifikaları geçerli sayar (Geçici md. 1/2). Ex işaretinin okunuşu ve montajda uygunluğu bozan hatalar Exproof Yangın Algılama rehberindedir.
Sık sorulanlar
Exproof kamera ile IP66 dış ortam kamerası arasındaki fark nedir?
IP sınıfı gövdenin toza ve suya karşı ne kadar kapalı olduğunu anlatır; kameranın patlayıcı bir ortamı tutuşturup tutuşturmayacağı hakkında bilgi vermez. Patlayıcı ortam oluşabilecek bir noktadaki kamera, o bölge için Ek-3’ün öngördüğü kategoride olmalı ve patlamaya karşı korunma özel işaretini taşımalıdır. Toza ve suya dayanıklı sıradan bir dış ortam kamerası bu yüzden sınıflandırılmış bir dolum alanına ya da solvent deposuna konmaz. Ek-1’e göre tehlikesiz kabul edilen bir noktada ise bu kategori şartı aranmaz; sınırın nerede olduğunu patlamadan korunma dokümanı gösterir.
Bölge 1 (Zone 1) ve Bölge 2 (Zone 2) için hangi kamera gerekir?
Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik Ek-3’e göre, patlamadan korunma dokümanında aksi belirtilmedikçe Bölge 1’de kategori 1 veya 2, Bölge 2’de kategori 1, 2 veya 3 ekipman kullanılır; tozda aynı eşleşme Bölge 21 ve 22 için geçerlidir, Bölge 0 ve 20 yalnız kategori 1 kabul eder. Yani kategori bakımından daha sıkı bir bölgeye uygun kamera daha hafif bölgede de kullanılabilir, tersi olmaz; ancak Ex işaretindeki G (gaz, buhar, sis) ve D (toz) harfleri ayrıdır: yalnız G taşıyan kamera toz bölgesi için, yalnız D taşıyan kamera gaz bölgesi için uygun sayılmaz. Kameranın kategorisi Ex işaretinde ve belgesinde yazar; katalogdaki ürün bilgilerinde bulunmadığı için teklifte model koduyla birlikte istenir.
Ex kameranın belgesi nasıl kontrol edilir?
2014/34/AB’ye dayanan Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik’e göre kategori 1 ve 2’deki elektrikli teçhizatın uygunluk değerlendirmesinde onaylanmış kuruluşun yaptığı AB tip incelemesi yer alır; kategori 3’te imalatçının iç imalat kontrolü uygulanır (md. 15). Üründe CE işaretini, uygulanabildiği yerde onaylanmış kuruluşun kimlik numarası, patlamaya karşı korunma özel işareti ve grup ile kategori simgeleri izler (md. 18/4). Teklifte belgenin türünü, numarasını ve kapsadığı model kodlarını isteyin; belgenin, teklif edilen kodun ek harfleri dahil tam kodu kapsadığını kontrol edin.
Ex kamerada kablo rakoru ve buat ayrı mı seçilir?
Evet; kamera gövdesi belgeli olsa bile kablonun girdiği nokta ve ara bağlantılar ayrı kalemdir. Katalogda Honeywell’in Ex IP kameralar için kablo rakoru (HEIGLAND) ve patlama korumalı buatı (HA70JCBEP024) ile Hanwha’nın Ex montaj ve koruma aksesuarları var. Yönetmelik, kendileri tutuşturma tehlikesi oluşturan bağlantı elemanlarını da hizmete alma kuralına bağlar ve bu elemanlarda karışıklığa meydan verilmemesini ister (Ek-2 2.4). Rakorun tipi, kablo çapı ve kullanılmayan girişlerin nasıl kapatılacağı teklifte kamerayla birlikte yazılır; montajda uygunluğu bozan hatalar Exproof Yangın Algılama rehberinde.
Ex kamerada bakım ve temizlik nasıl yapılır?
Lens camı kirlendikçe görüntü bozulur; katalogda Hanwha’nın Ex modelleri için yıkama suyu tankı aksesuarı (HT-E-XWP10UL) var, silecek ve yıkama düzeninin hangi kodda bulunduğu föyden okunur. Gövdenin açılmasını gerektiren her iş bir bakım ya da onarımdır: yönetmelik, her bakım ve onarımdan sonra ekipmanın uygunluğunun sürüp sürmediğinin, bağlantılarının ve montajının kontrol edilmesini ister (Ek-2 2.5). Bakımın hangi koşulda ve kimin tarafından yapılacağı işyerinin patlamadan korunma dokümanına ve iş izni düzenine göre planlanır.
Exproof kamera teklifini ne belirler?
Kameranın türü ve kategorisi ilk kalemdir: Ex sabit kamera, Ex zoom, Ex PTZ ve panoramik modeller ayrı fiyat gruplarındadır; belgenin kapsamı da farkı büyütür. Sonra Ex rakor, buat, kablo ve montaj aparatları, bölge dışındaki switch ve kayıt tarafı, yüksekte ve izinli çalışma gelir. Ankara merkezli ASPEK, güvenlik kamera sistemlerinin projelendirme, kurulum ve bakım işini üstlenir; Ex bölgedeki iş tesisin patlamadan korunma dokümanına ve yönetmeliğin ehil kişi şartına göre planlanır (Ek-2 2.8). Bölge planını ve kamera noktalarını paylaşarak teklif için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.