Metal boru ısınır ama yerinde kalır; plastik boru yumuşar, çöker ve kaybolur. Geriye boru kesiti kadar açık bir kanal kalır ve bölme, dakikalar içinde işlevini yitirir. Şişen manşon ile bandaj bu tek soruna karşı üretilmiştir: içlerindeki grafit esaslı malzeme ısıyla hacmini kat kat büyütür ve boru eridikçe onun yerini doldurarak kesidi kapatır.
İki ürün, iki farklı yer
Şişen manşon ve şişen bandaj aynı kimyayı kullanır, farkları montaj biçimindedir ve bu fark seçimi belirler.
| Şişen manşon | Şişen bandaj | |
|---|---|---|
| Biçim | Metal kelepçe içinde şişen çekirdek | Sarılabilir şerit |
| Montaj | Bölme yüzeyine dübelle sabitlenir | Boruya sarılır, açıklığın içinde kalır |
| Tipik yeri | Duvar ve döşeme yüzeyi, görünürde | Döşeme içinde gömülü, yüzeyde iz bırakmaz |
| Sonradan takma | Kolay — boru sökülmeden takılır | Zor — açıklığın açılması gerekir |
| Denetim | Gözle görülür, etiketi okunur | Görünmez; kayıt ve fotoğraf şart |
Pratikte kural şudur: mevcut binada manşon, yeni yapıda bandaj daha çok tercih edilir. Mevcut binada bandaj takmak açıklığı yeniden açmayı gerektirir; yeni yapıda ise bandaj yüzeyde çıkıntı bırakmadığı için mimari olarak tercih edilir.
Seçimi belirleyen beş sayı
- Boru malzemesi. PVC, PP, PE ve çok katmanlı borular farklı sıcaklıklarda ve farklı hızlarda erir. Belge malzeme adını yazar; "plastik boru" diye genel bir kapsam yoktur.
- Dış çap. Manşonun iç ölçüsünü belirler. Ara ölçüde boru varsa bir üst manşon takılamaz — boşluk kalır.
- Et kalınlığı. Aynı çapta farklı basınç sınıfları vardır; belgenin kapsadığı aralık kontrol edilir.
- Bölme tipi ve kalınlığı. Masif beton, gazbeton ve alçıpan için ayrı kapsamlar yazılır; alçıpanda çoğunlukla iki taraflı montaj istenir.
- Montaj yönü. Döşemede alttan mı, üstten mi; duvarda tek yüz mü, iki yüz mü. Bu, belgede açıkça yazan ve sahada en çok atlanan kalemdir.
Yalıtımlı boru: görünmeyen boşluk
Soğutma hatlarında ve ısıtma tesisatında kullanılan kauçuk köpük yalıtım, borunun kendisinden daha önce yanar. Yandığında geriye borunun etrafında halka biçiminde bir boşluk kalır ve bölme oradan geçiş verir. Metal boru olduğu için "burada plastik yok" diye düşünülen geçişler bu nedenle açık kalır.
İki doğru yaklaşım vardır: yalıtımı geçiş boyunca kesip yerine yanmaz bir malzemeyle devam etmek (belge buna izin veriyorsa) ya da yalıtımın üzerine, belgesi bu bileşimi kapsayan bir bandaj sarmak. Hangisinin geçerli olduğu tesisatçının değil, ürün belgesinin kararıdır — ve yoğuşma yapan hatlarda yalıtımın kesilmesi ayrıca ıslaklık sorunu yaratabileceği için bu karar mekanik tasarımla birlikte verilir.
Karma geçişler: aynı delikten hem boru hem kablo
Sahanın gerçeği, temiz bir delikten tek bir borunun geçmesi değildir; çoğu geçişte boru, kablo ve bazen küçük bir kanal bir aradadır. Karma geçişler için ürün belgeleri ayrı ve daha dar kapsamlar yazar: hangi elemanların bir arada geçebileceği, aralarındaki en küçük mesafe ve toplam doluluk oranı sınırlıdır.
En sık yapılan hata, elemanların birbirine yaslanmasıdır. Belgeler çoğunlukla elemanlar arasında en küçük bir açıklık ister; bitişik geçen bir boru ile kablo demeti arasındaki temas noktasında şişen malzeme yeterince genişleyemez. Yerleşim sıkışıksa doğru çözüm ürünü zorlamak değil, açıklığı bölmek ya da elemanları ayrı geçişlere dağıtmaktır.
Denetimde ne aranır
| Kalem | Bakılan | Sık çıkan bulgu |
|---|---|---|
| Sabitleme | Dübel sayısı ve tipi belgeye uygun mu | Eksik dübel, yanlış dübel |
| Yön | Tek/çift taraf belgeye uygun mu | Alçıpanda tek taraf takılmış |
| Çap uyumu | Manşon boruya oturuyor mu, boşluk var mı | Bir üst ölçü manşon takılmış |
| Yalıtım | Geçişte kesilmiş mi, bandaj var mı | Yalıtım geçiş boyunca sürüyor |
| Etiket | Ürün ve tarih okunuyor mu | Etiket yok ya da boyanmış |
| Sonradan müdahale | Manşon sökülüp takılmış mı | Tesisat değişiminde çıkarılıp unutulmuş |
Tesisat değişince manşon ne olur
Bir hattın yenilenmesi sırasında manşon çoğunlukla sökülür ve iş bitince geri takılmaz; takılsa bile eski dübel delikleri kullanıldığı için sabitleme zayıflar. Bu, bakım dönemlerinde tekrar tekrar karşılaşılan bir durumdur ve çözümü teknik değil, işleyişe aittir: tesisat işi veren taraf, sözleşmeye geçiş yalıtımının yeniden yapılması kalemini ayrıca yazmalıdır. Yazılmadığında bu iş kimsenin üzerinde kalmaz.
Aynı mantık bina genelinde geçerlidir; hangi geçişte hangi ürünün kullanıldığı kayıt altında değilse, her tadilat sonrası tespit baştan yapılır. Kayıt düzeninin nasıl kurulduğu yangın durdurucu geçiş yalıtımı sayfasında, büyük açıklıkların dolgusu yangın harcı sayfasında anlatılıyor.
Tesisinizdeki plastik ve yalıtımlı boru geçişlerinin durumunu yerinde görmemizi isterseniz iletişim formumuzu doldurabilir, dilerseniz teknik ekibimize 0312 385 15 66 hattından ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Şişen manşon nasıl çalışır?
Manşonun içindeki grafit esaslı malzeme belirli bir sıcaklığa ulaştığında hacmini kat kat büyütür. Plastik boru ısıyla yumuşayıp çökerken şişen malzeme onun bıraktığı boşluğu doldurur ve boru kesidini kapatır. Böylece alev ve duman, borunun eridiği kanaldan karşı bölmeye geçemez.
Manşon mu bandaj mı kullanmalı?
Mevcut binada genellikle manşon tercih edilir; boru sökülmeden bölme yüzeyine dübellenerek takılabilir ve denetimde gözle görülür. Yeni yapıda bandaj yaygındır; açıklığın içinde kaldığı için yüzeyde çıkıntı bırakmaz. Bandajın dezavantajı görünmemesidir — uygulama fotoğrafı ve kaydı olmadan sonradan varlığı doğrulanamaz.
Metal boruda şişen manşon gerekir mi?
Çıplak metal boruda gerekmez; metal yangında yerinde kalır, geçiş harç veya mastikle kapatılır. Ancak boru yalıtımlıysa durum değişir: kauçuk köpük yalıtım yanarak borunun etrafında halka biçiminde boşluk bırakır ve geçiş açılır. Yalıtımlı metal hatlarda ya yalıtım geçişte kesilir ya da belgesi bu bileşimi kapsayan bir bandaj kullanılır.
Aynı delikten hem boru hem kablo geçirilebilir mi?
Geçirilebilir ama karma geçişler için ürün belgeleri daha dar bir kapsam tanımlar: hangi elemanların bir arada bulunabileceği, aralarındaki en küçük mesafe ve toplam doluluk oranı sınırlıdır. En sık yapılan hata elemanların birbirine yaslanmasıdır; temas noktasında şişen malzeme yeterince genişleyemez. Yerleşim sıkışıksa açıklık bölünür veya elemanlar ayrı geçişlere dağıtılır.