Cami ses sistemi, iki farklı işi aynı anda yapmak zorundadır: iç hacimde anlaşılır bir konuşma sesi vermek ve dış ortama ezan duyurmak. Bu iki gereksinim birbirinden çok farklıdır ve tek tip hoparlörle çözülmez — camilerde en sık yapılan hata budur.

Sistemin bileşenleri

Anfi (amplifikatör) — mikrofondan gelen sinyali hoparlörleri sürecek güce yükseltir. Camilerde genellikle 100V hat tipi tercih edilir.
Mikser — mihrap mikrofonu, kürsü mikrofonu, harici kaynak ve otomasyon girişlerini karıştırır. Küçük camilerde mikser anfinin içinde bulunur (mikser-anfi).
Mihrap mikrofonu — imamın kullandığı, genellikle gooseneck (esnek boyunlu) tip.
İç hoparlörler — kubbe altına ve yan duvarlara dağıtılan, konuşma anlaşılabilirliği için seçilen tavan veya duvar tipi hoparlörler.
Minare hoparlörü — dış ortam koşullarına dayanıklı, uzun mesafeye ses taşıyan horn (borulu) tip.
Anfi dolabı — ekipmanın havalandırmalı, kilitli ve tozdan korunmuş biçimde toplandığı kabin.

Neden 100V hat sistemi?

Camilerde hoparlörler birbirinden uzaktır ve sayıları fazladır. Düşük empedanslı (4-8 ohm) bağlantıda uzun kablo mesafesi ciddi güç kaybı yaratır. 100V hat sisteminde her hoparlörün üzerinde bir hat trafosu bulunur ve hoparlörler paralel bağlanır; uzun mesafede kayıp çok daha düşüktür.

Pratik avantajı şudur: hoparlör eklemek veya çıkarmak sistemin geri kalanını bozmaz. Tek kural, toplam hoparlör gücünün anfinin gücünü aşmamasıdır.

Basit güç hesabı

Hoparlörlerin üzerindeki güç kademeleri (ör. 6 W, 10 W, 20 W) toplanır ve anfi bu toplamın üzerinde seçilir. Yaygın uygulama, toplam yükün üzerine %20-30 pay bırakmaktır: 20 adet 10 W hoparlör = 200 W yük için 250-300 W anfi seçilir. Payı bırakmamak, anfinin sürekli sınırda çalışmasına ve ısınmaya yol açar.

İç hacimde anlaşılabilirlik

Cami iç hacimleri yüksek tavanlı, sert yüzeyli ve genellikle kubbelidir — yani yankı (reverberasyon) süresi uzundur. Bu ortamda tek bir güçlü hoparlör sesi anlaşılmaz hâle getirir; ses duvarlardan yansıyıp kendisiyle çakışır.

Doğru yaklaşım çok sayıda düşük güçlü hoparlörü yakın mesafede dağıtmaktır. Cemaate yakın ve alçak seviyeden gelen ses, uzaktan gelen yüksek sesten daha anlaşılırdır. Kubbeli hacimlerde hoparlörlerin doğrudan karşı duvara bakmaması da yansımayı azaltır.

Minare hoparlörü seçimi

Dış ortam dayanımı — yağmur, kar, güneş ve rüzgâra maruz kalır; IP korumalı ve UV dayanımlı gövde gerekir.
Yönlendirme — hoparlörler yerleşimin dağılımına göre yönlendirilir; hepsini aynı yöne çevirmek bir yönü sağır bırakır.
Sayı ve güç — komşu yapılara rahatsızlık vermeden yeterli kapsama; gereğinden yüksek güç anlaşılabilirliği artırmaz, yalnız şikâyet üretir.
Kablo ve montaj — minare içi kablo güzergâhı korunmalı, montaj elemanları paslanmaz olmalıdır.

Kurulumda sık yapılan hatalar

İç ve dış hattı ayırmamak. Ezan ve iç anons aynı hattan verilirse ikisi bağımsız ayarlanamaz. İki ayrı bölge (zon) kurulmalıdır.
Anfiyi havasız dolaba koymak. Anfi ısı üretir; kapalı ve havalandırmasız dolapta ömrü kısalır.
Topraklama ve hat düzensizliği. Uğultu ve hışırtının en yaygın sebebi kötü topraklama ile mikrofon hattının elektrik hattına paralel çekilmesidir.
Yedeksiz tek anfi. Anfi arızalanınca sistem tamamen susar; kritik kullanımda yedek planlanmalıdır.

Cami ses sistemi ile acil anons aynı şey midir?

Hayır. Cami ses sistemi konfor ve ibadet amaçlıdır. Bir yapıda yangın anında tahliye anonsu yapılacaksa, o sistemin EN 54-16 (sesli alarm kontrol ekipmanı) ve EN 54-24 (hoparlör) gerekliliklerini karşılaması, besleme ve hoparlör kablolarının yangına dayanıklı olması gerekir.

İkisi aynı binada bulunabilir ancak görevleri ve tabi oldukları kurallar ayrıdır. Ayrıntı için acil anons ve seslendirme (EVAC) sistemleri yazımıza bakabilirsiniz.

Ürün ve destek

Anfi, mikser, tavan ve horn hoparlör, mikrofon ve hat aksesuarlarını acil anons ve ses sistemleri kataloğumuzdan inceleyebilirsiniz. Keşif, kurulum ve devreye alma için bize ulaşabilirsiniz.

Cami Ses Sistemleri: Kurulum ve Ekipman Seçimi