Çöplük ve Atık Depolama Alanı Yangınları

Çöp ve atık depolama alanı yangınları, sanayi yangınları içinde en zor söndürülenlerdendir. Sebebi tek bir cümlede özetlenebilir: yangın yığının dışında değil, içinde başlar.

Neden kendiliğinden tutuşur?

Yığılmış organik atıkta iki süreç birlikte işler:

• Biyolojik ayrışma — mikroorganizmalar organik maddeyi parçalarken ısı açığa çıkarır. Yığının içi dışarıdan çok daha sıcaktır.
• Yalıtım etkisi — atık yığını iyi bir ısı yalıtkanıdır; üretilen ısı dışarı atılamaz ve merkez sıcaklığı yükselmeye devam eder.

Sıcaklık belirli bir eşiği aştığında kimyasal oksidasyon başlar ve süreç kendini hızlandırır. Bu, kendi kendine tutuşma olarak adlandırılır ve dışarıdan hiçbir kıvılcım gerektirmez.

Aynı mekanizma saman balyası, kömür yığını, talaş ve yağlı bez atıklarında da görülür.

Neden söndürmesi zor?

• Yangın derinde. Yüzeye su sıkmak yığının içindeki kor bölgeye ulaşmaz.
• Su geçirmez tabakalar. Sıkışmış atık, suyun aşağı inmesini engeller.
• Yeniden alevlenme. Yüzey söner, derindeki kor günlerce sürer ve tekrar alevlenir.
• Zehirli duman. Karışık atıkta plastik, lastik ve kimyasal bulunur; duman ağır ve toksiktir.
• Müdahale süresi. Bu yangınlar saatlerle değil günlerle ölçülür.

Erken algılama yöntemleri

Bu yangın türünde tek gerçek çözüm, kor oluşmadan sıcaklık artışını yakalamaktır.

• Termal kamera — yığın yüzeyindeki sıcak noktaları görüntüler. Belirlenen eşiği aşan bölge alarm üretir. Otomatik tarama yapan sistemler geniş sahayı sürekli izler.
• Lineer ısı algılama kablosu (LHD) — yığın çevresine ya da konveyör hattı boyunca döşenir; belirli sıcaklığa ulaşan noktayı bildirir. Bant konveyörlerde ayrıca değerlidir.
• Aspirasyonlu dedektör (ASD) — kapalı atık tesislerinde havadan sürekli örnek alarak henüz görünmeyen dumanı yakalar.
• Kıvılcım dedektörü — atık ayrıştırma ve öğütme hatlarında, kıvılcımı boru içinde tespit edip söndürme başlığını tetikler.
• Sıcaklık probu ile periyodik ölçüm — yığın içine sokulan uzun problarla merkez sıcaklığının düzenli ölçülmesi; teknolojik olmayan ama etkili bir yöntemdir.

İşletme önlemleri

1. Yığın yüksekliğini sınırlamak. Yükseklik arttıkça merkez sıcaklığı yükselir.
2. Yığınlar arasında yangın koridoru bırakmak. Bir yığından diğerine geçişi engeller ve iş makinesinin müdahale etmesine alan açar.
3. Stok süresini kısaltmak. Uzun bekleyen atık daha risklidir.
4. Ayrıştırma. Piller, aerosol kutuları ve lityum bataryalar ayrı toplanmalıdır; lityum bataryalar bu tesislerde giderek büyüyen bir tutuşma kaynağıdır.
5. Su kaynağı ve iş makinesi hazırlığı. Müdahale, yığını dağıtarak yapılır; bu iş makinesi gerektirir.

Neden yangın algılama sistemi kurulmalı?

Atık tesislerinde klasik nokta dedektörleri işe yaramaz: alan açıktır, hava hareketlidir ve duman seyrelir. Buna karşılık termal görüntüleme ve lineer ısı algılama tam bu koşullar için geliştirilmiştir. Erken algılama, günler süren bir yangın ile bir saatlik müdahale arasındaki farktır.

Atık ve geri dönüşüm tesisiniz için termal kamera ve lineer ısı algılama çözümleri hakkında ASPEK'ten keşif talep edebilirsiniz.