Bir yangında kaçış yolunun genişliği ve merdivenin ölçüleri, kaç kişinin ne kadar sürede güvenle tahliye olacağını doğrudan belirler. Dar ya da dik bir merdiven, panik anında düşme ve tıkanma riski yaratır. Bu yüzden kaçış merdivenleri ve yolları, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile belirli ölçülere bağlanmıştır. Bu rehberde temel ölçü kurallarını açıklıyoruz.
Kaçış Yolu Nedir?
Kaçış yolu; bina içindeki herhangi bir noktadan başlayıp güvenli bir dış alana (veya güvenli bölgeye) ulaşan, kesintisiz ve engelsiz tahliye güzergâhıdır. Oda çıkışları, koridorlar, kaçış merdivenleri ve son çıkış kapısı bir bütün olarak kaçış yolunu oluşturur.
Basamak Ölçüleri
Merdivenin güvenli inilebilir olması için basamaklar standarda uygun olmalıdır:
- Basamak yüksekliği en çok 175 mm (17,5 cm) olmalıdır.
- Basamak genişliği (basma yüzeyi) en az 250 mm (25 cm) olmalıdır.
- Basamaklar kaymayı önleyecek yüzeyde ve eşit ölçüde olmalıdır.
Genişlik Kuralları
Kaçış yolları ve merdivenlerinin genişliği, o yolu kullanacak kişi sayısına (kullanıcı yükü) göre hesaplanır ve yönetmelikte belirlenen alt sınırların altına inemez. Genel ilke olarak kaçış yolu genişliği 110 cm'den az olamaz; kamuya açık ve kalabalık binalarda bu değer daha yüksektir. Genişlik boyunca daralma olmamalı, kapı ve engeller net genişliği düşürmemelidir.
| Ölçü | Kural |
|---|---|
| Basamak yüksekliği | En çok 175 mm |
| Basamak genişliği | En az 250 mm |
| Kaçış yolu genişliği | Kullanıcı yüküne göre; genel olarak en az 110 cm |
| Kapı açılış yönü | 50+ kişi olan mekânlarda kaçış yönüne |
Sahanlık, Korkuluk ve Kapılar
Merdiven kolları arasında ve kat çıkışlarında yeterli sahanlık bulunmalı; merdiven genişliği sahanlıkta daralmamalıdır. Düşmeyi önleyecek korkuluk/küpeşte zorunludur. Kaçış kapıları, kullanıcı yükü 50 kişiyi aşan mekânlarda kaçış yönüne açılmalı ve panik anında kolayca açılabilmelidir.
Mühendis Notu: Ölçüler kadar "süreklilik" de önemlidir. Doğru ölçüde bir merdiven bile; önü eşya ile kapatılmış, kapısı kilitli ya da aydınlatması olmayan bir kaçış yolunun parçasıysa işe yaramaz. Ölçü, aydınlatma, yönlendirme ve engelsizlik birlikte değerlendirilmelidir. Binanızın kullanıcı yüküne göre net gereksinim, yerinde keşifle belirlenir.
Sık Sorulan Sorular
Basamak yüksekliği kaç cm olmalı?
En çok 175 mm (17,5 cm); basamak genişliği ise en az 250 mm (25 cm) olmalıdır.
Kaçış merdiveni genişliği kaç cm?
Kullanıcı yüküne göre hesaplanır; genel olarak kaçış yolu genişliği 110 cm'den az olamaz, kalabalık binalarda daha fazladır.
Kapılar hangi yöne açılmalı?
Kullanıcı yükü 50 kişiyi aşan mekânlarda kaçış yönüne açılmalıdır.
Ölçüleri kim belirler?
Bina kullanımına ve kullanıcı yüküne göre yönetmelik esas alınarak, uzman keşfiyle netleştirilir.
Kaçış Yolları ve Yangın Güvenliği İçin ASPEK
ASPEK Mühendislik; kaçış yollarının aydınlatma, yönlendirme ve algılama altyapısını standartlara uygun kurar; binanızın tahliye güvenliğini bütünsel olarak değerlendirir. Uygunluk için bize ulaşın.
➡️ Ücretsiz keşif ve teklif için iletişime geçin — veya WhatsApp'tan yazın.
Kaynaklar: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (2007/12937) (mevzuat.gov.tr).
Kaçış merdiveni genişliği kaç cm olmalı, basamak ölçüleri ne kadar? BYKHY esaslı kaçış yolu ve merdiven ölçüleri için sade rehber.
