Elektrik kesildiğinde bir binanın en tehlikeli hâle geldiği an başlar. Karanlıkta panik, kaçış yollarını bulamama ve düşme riski birleşir. İşte bu yüzden acil durum aydınlatması ve yönlendirme sistemleri, yangın güvenliğinin görünmeyen ama hayati bir parçasıdır. Bu rehberde acil aydınlatmanın ne kadar süre çalışması gerektiğini, hangi aydınlık düzeyinin şart olduğunu ve yönlendirme işaretlerinin nasıl olması gerektiğini resmî mevzuata dayanarak açıklıyoruz.
Acil Durum Aydınlatması Nedir?
Acil durum aydınlatması; şebeke elektriği kesildiğinde otomatik devreye giren, kendi bataryası veya merkezi güç kaynağıyla beslenen aydınlatmadır. İki temel işlevi vardır: kaçış yollarını aydınlatmak ve acil çıkışları işaretleyerek yönlendirmek. Böylece bina içindekiler karanlıkta bile çıkışa güvenle ulaşabilir.
Zorunlu mu? Hangi Binalarda?
Evet. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY), kaçış yollarının ve acil çıkışların acil durum aydınlatması ve yönlendirmesiyle donatılmasını zorunlu kılar. Uygulama; BYKHY'nin yanı sıra TS EN 1838 (acil aydınlatma), TS EN 50172 (acil kaçış aydınlatma sistemleri) ve Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği hükümlerine uygun yapılır.
Ne Kadar Süre Yanmalı?
- Normal aydınlatma kesildiğinde acil aydınlatma en az 60 dakika sağlanmalıdır.
- Kullanıcı yükü 200 kişiden fazla olan yerlerde süre en az 120 dakika olmalıdır.
Kaç Lux Aydınlık Gerekir?
- Kaçış yolunun merkez hattı üzerindeki herhangi bir noktada acil aydınlatma en az 1 lux olmalıdır.
- Çalışma süresi sonunda bu değer, herhangi bir noktada 0,5 lux'ün altına düşmemelidir.
| Kriter | Gereklilik |
|---|---|
| Çalışma süresi (genel) | En az 60 dakika |
| Çalışma süresi (200+ kullanıcı) | En az 120 dakika |
| Kaçış yolu aydınlık düzeyi | En az 1 lux (merkez hat) |
| Süre sonu minimum | 0,5 lux altına düşmemeli |
| İlgili standartlar | BYKHY, TS EN 1838, TS EN 50172 |
Yönlendirme (Çıkış) İşaretleri Nasıl Olmalı?
Acil çıkış yönlendirme işaretleri; yeşil zemin üzerine beyaz renkte, standart sembollerle hazırlanır. Normal zamanda kullanılan çıkışlar için "ÇIKIŞ", yalnızca acil durumda kullanılacak çıkışlar için "ACİL ÇIKIŞ" ibaresi yer alır. İşaretler; kaçış yolunun her noktasından en az bir yönlendirme görülebilecek biçimde, sürekli veya acil durumda otomatik yanan armatürlerle desteklenir.
Mühendis Notu: En sık yapılan hata, armatürleri takıp unutmaktır. Acil aydınlatma bataryaları zamanla zayıflar; düzenli test ve bakım yapılmazsa gerçek bir kesintide istenen süre ve lux sağlanamaz. TS EN 50172, periyodik fonksiyon ve süre testlerini şart koşar — bu testleri kayıt altına almak hem güvenlik hem denetim açısından kritiktir.
Doğru Tasarımın Püf Noktaları
- Kaçış yolu boyunca, yön değiştiren noktalarda ve merdiven başlarında armatür konumlandırma.
- Acil çıkış kapıları, söndürme ekipmanı ve ilk yardım noktalarının ayrıca aydınlatılması.
- Yönlendirme işaretlerinin görüş mesafesine uygun boyutta seçilmesi.
- Merkezi batarya veya kendinden bataryalı armatür kararının bina büyüklüğüne göre verilmesi.
Sık Sorulan Sorular
Acil aydınlatma kaç dakika yanmalı?
Genel olarak en az 60 dakika; kullanıcı yükü 200'den fazla olan yerlerde en az 120 dakika.
Kaçış yolunda kaç lux gerekir?
Merkez hat üzerinde en az 1 lux; süre sonunda 0,5 lux'ün altına düşmemelidir.
Çıkış işaretleri hangi renk olmalı?
Yeşil zemin üzerine beyaz; "ÇIKIŞ" veya "ACİL ÇIKIŞ" ibareli.
Test gerekir mi?
Evet. TS EN 50172 kapsamında periyodik fonksiyon ve süre testleri yapılıp kayıt altına alınmalıdır.
Acil Aydınlatma ve Yönlendirme İçin ASPEK
ASPEK Mühendislik; acil durum aydınlatma ve yönlendirme sistemlerini BYKHY ve TS EN 1838 / TS EN 50172 esaslarına uygun projelendirir, kurar ve test eder. Kaçış yolları ve çıkış işaretlerinizin yönetmeliğe uygunluğunu değerlendirmek için bize ulaşın.
➡️ Ücretsiz keşif ve teklif için iletişime geçin — veya WhatsApp'tan yazın.
Kaynaklar: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (2007/12937), TS EN 1838, TS EN 50172 ve Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr / TSE).
Acil durum aydınlatması ne kadar süre yanmalı, kaçış yolunda kaç lux gerekir ve yönlendirme işaretleri nasıl olmalı? BYKHY ve TS EN 1838 rehberi.
